Ga op pad met onze City Walks!

Enkele reis Sicilië

Met deze Siciliaanse thriller van Nederlandse bodem sluiten we de Maand van het Spannende Boek af. Maar pas op: al heeft Matthias Rozemond dan geen Siciliaans bloed, hij weet de sfeer op het eiland zo goed te beschrijven dat Enkele reis Siciliëje niet in je koude kleren gaat zitten!

‘Na de middelbare school besloot Yvette om archeologie en kunstgeschiedenis te gaan studeren. Alle Griekse en Romeinse mythes kende ze al vanbinnen en vanbuiten. Voor de klassieke talen had ze een acht op haar eindlijst. Een droom stond op het punt om uit te komen, want zij zelf ging onderdeel uitmaken van die beeldschone, betoverende geschiedenis. Ze was vastbesloten om haar aandeel aan de oudheid te schrijven. Er was altijd wel iets over het hoofd gezien. In haar verbeelding was haar naam een verplicht item op elke literatuurlijst, eentje die stond in het universitaire debat. Je had Schliemann, Korfmann en je had Yvette Zomers. Ze ging paleizen uitgraven, mozaïekvloeren blootleggen. Zij had iets te schenken aan de generaties na haar.

Op haar eenenveertigste verwezenlijkte ze de droom van haar adolescentie. Hier in Syracuse bracht het voor het laatst voltallige gezin een smorend hete zomer door. Terwijl Max gevels, gebouwen en amfitheaters afstruinde, leerden Bernd en Pelline duiken en had zij de handen vrij voor de archeologische expeditie in de Golf van Augusta, even ten noorden van de stad. Het doel was om een klein gebied op zes meter onder het zeeoppervlak te exploreren en zoveel mogelijk materiaal op te duiken. Ze wilde aantonen dat het hier gelokaliseerde wrak het schip was waarmee de apostel Paulus ooit naar Rome was gereisd. Daarnaast hoopte Yvette het bewijs te leveren dat het schip met geweld tot zinken was gebracht.

Bij de eerste proefduiken een jaar eerder was een meervoudige sonar in een sleepvis voortbewogen. Door de opgevangen golven in een driedimensionale bodemkaart om te zetten, was zo het gebied verkend. De eerste resultaten van de magnetometer die tegelijkertijd te water was gelaten en naar metalen onderdelen van de boot speurde, leken te bevestigen dat zich een boot met een lengte van wel veertig meter op de berekende ligplaats onder een beschermende laag zand bevond.

Nadat de taken onderling waren verdeeld, ging het basisteam aan de slag om een hoogwaardig internationaal team te formeren. Eerst nog moesten de Siciliaanse autoriteiten de benodigde vergunningen verstrekken. Daarna kwamen logistieke en financiële kwesties aan de orde en moest de juiste boot worden gecharterd. Intussen werd naar de beste technische duikers omgezien.

Het grootste obstakel echter diende zich pas ter plekke aan: de onderstroom in de baai, die in de loop van de dag aan kracht won, waardoor alleen in de ochtenduren effectief kon worden gedoken. Zodoende begon elke werkdag voor zes uur in de vroegte. Na een aantal dagen kon de zanderige toplaag worden weggespoten. Zodra een onderdeel van de boot vrijkwam, werd dit met een ultravioletcamera vastgelegd. Yvette maakte zelf ook een enkele duik om zo fysiek in contact te komen met de boot, waarnaar ze al zeven jaar studie had verricht. Ze kon haar ogen bijna niet geloven toen ze drie kromme balken van de scheepswand uit het zand zag steken.

Een flink deel van de beschikbare tijd ging eraan op om luchtflessen te vullen, de opgedoken bronzen munten, potscherven en overig klein materiaal schoon te maken en te registreren naar exacte vindplaats. Het team liet geen uur onbenut. De 3D-voorstelling die op de laptop kon worden gemaakt, liet er weinig twijfel over bestaan dat het hier inderdaad om een actuaria ging, een aan het begin van onze jaartelling gangbaar type galei met een enkel razeil en een hoge voorsteven. Helaas ontbrak elk spoor van het boegbeeld van de tweelingen Castor en Pollux. Aangezien het graanschip waarmee Paulus en zijn gezelschap volgens het Bijbelboek Handelingen der Apostelen waren gereisd naar de tweeling was vernoemd, zou dat aan alle twijfel een eind hebben gemaakt.

Koolstof-14-datering wees later uit dat het hout tweeduizend jaar geleden was gekapt, wat betekende dat de boot ruim een halve eeuw oud moest zijn geweest op het moment van de schipbreuk. Ook waren er aanwijzingen dat visnetten waren uitgeworpen. Er werden zelfs menselijke botten gevonden. Toch zou een tweede expeditie nodig zijn om een beter overzicht van de bodemschatten te verkrijgen.

Aan het einde van de vierde week kreeg de pers in het stadhuis tekst en uitleg. De directeur van het regionale archeologische museum toonde zich bijzonder ingenomen en schudde Yvette wel een halve minuut de hand. Een tijdcapsule, zo noemde hij een boot van tweeduizend jaar oud die tussen de rotsen werd teruggevonden. Het kleine heerschap was tevens de eerste – inmiddels had ze drie glazen witte wijn op – die uit haar mond vernam waar het haar eigenlijk om te doen was, namelijk een einde maken aan de oeverloze theologische discussie over wat er van de apostel Paulus was geworden nadat hij in het jaar 62 na Christus in Rome was gearriveerd. ‘Maar dat zou betekenen… Bent u nu serieus?’ haspelde hij en duwde zijn bril hoger op de neus. De transpiratie parelde op zijn kale schedel.

Furieuze reacties kwamen pas toen haar boek Het doel was Rome driekwart jaar later het licht zag. Na de lacunes in de gangbare interpretaties vanuit theologische, historische en nautische hoek te hebben benaderd, zette Yvette haar theorie uiteen: de apostel had Rome helemaal nooit gehaald. Dit was meteen de verklaring waarom er geen enkele documentatie bestond over Paulus’ leven op het vasteland, want zij toonde hiermee aan dat de apostel voor de Siciliaanse kust was omgekomen. Ze maakte van de gelegenheid gebruik de heren wetenschappers inclusief haar eigen vakbroeders uit de archeologie een veeg uit de pan te geven. Als ze hun geen vooringenomenheid verweet, dan toch ten minste onnauwkeurigheid en laksheid.

Achteraf moest Yvette bekennen dat ze had onderschat hoeveel stof haar boek zou doen opwaaien. Ze had zich nauwelijks voorbereid op alle lekenvragen die op haar werden afgevuurd. En van de geestverruimende werking die mediabelangstelling uitoefende, had ze al helemaal geen notie. Water bij de wijn doen, was al nooit haar sterkste kant. Yvette had de neiging zichzelf te overschreeuwen. Opgestuwd door alle aandacht en chronisch slaaptekort, liet ze zich verleiden tot pittige uitspraken in interviews voor de krant of televisie. Zo waagde ze zich aan een inschatting uit de losse pols van wat de implicatie van haar onderzoek voor de katholieke kerk kon zijn: stond eenmaal vast dat Paulus in Syracuse was omgekomen – terwijl er al zoveel twijfel bestond rond de historiciteit van het verblijf van Petrus in Rome – dan mocht Rome zich wellicht geen hoofdstad van de katholieke kerk meer noemen. Dan kon Syracuse nog eerder aanspraak op zo’n titel maken. Geamuseerd speculeerde ze over de vraag hoe een dergelijke herinterpretatie bij het Vaticaan zou vallen en of ze bij haar volgende expeditie nog op kerkelijke steun mocht rekenen.

Toen was er opeens geen weg meer terug. In de weken die volgden kwam Yvette’s boek onder vuur te liggen en werd zelfs inzet van een fel debat, dat in diverse media werd uitgevochten. Het duurde niet lang of men vond scheurtjes in haar bewijsvoering. Yvette nam elke tegenwerping hoog op en ze uitte zich in steeds scherpere bewoordingen. Langzaamaan werd haar strikt wetenschappelijke onderzoek een persoonlijke missie, en in haar zendingsdrang liet ze zich van haar onhebbelijke kant zien. Aan het gewone werk kwam Yvette nauwelijks nog toe, evenmin als aan haar gezin. Ze correspondeerde met geleerden uit de hele wereld, nuanceerde een enkele uitspraak, maar toonde zich vooral strijdbaar: het onderzoek moest doorgaan. De actuaria kon wat haar betrof binnen twee jaar worden gelicht.’

Yvette heeft echter niet in de gaten dat het fundament onder haar bestaan steeds verder afbrokkelt. Totdat ze op een dag te horen krijgt dat haar zoon Bernd voor de kust van Sicilië een duikongeluk heeft gehad. Wat er zich onder water precies heeft afgespeeld, blijft vooralsnog duister. Want waarom ging Bernd precies naar de plek waar Yvette haar archeologische onderzoek leidde – en waar zijn zus eerder al om het leven was gekomen? Waarom had hij Yvette niets over zijn plannen verteld?

Yvette neemt het eerste vliegtuig naar Sicilië. Ze weet nog niet dat ze op het eiland zal moeten blijven, wil ze er ooit achter komen wat er is gebeurd. Langzaam maar zeker wordt haar duidelijk hoe beide kinderen onder haar carrière hebben geleden. Maar daarmee kan ze het verleden nog niet laten rusten…

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *