De Grande Partenza van de Giro d’Italia is dit jaar op vrijdag 8 mei in Bulgarije. Vanaf 12 mei rijden de wielrenners op Italiaanse bodem, waarbij ze van het diepe zuiden eerst richting Le Marche trappen.
De rest van Midden-Italië wordt dit jaar grotendeels overgeslagen, net als de eilanden Sardinië en Sicilië, maar na uitdagende etappes in de bergen in het noorden eindigt de Giro traditiegetrouw met een spannende tijdrit op Romeinse bodem.
Het is inmiddels ook traditie dat we de route van de Giro d’Italia voor je uitlichten. We nemen je mee langs alle Italiaanse etappes van het parcours, waarbij we steeds een of meer highlights op de route uitlichten. Zo kun je je eigen Giro d’Italia rijden, al dan niet op de fiets. Andiamo?!
foto: Giro d’Italia
Etappe 4 – van Catanzaro naar Cosenza
Op 12 mei is het na de start in Bulgarije tijd voor de eerste etappe op Italiaanse bodem, in Calabrië om precies te zijn.
Ook in 2016 startte de Giro in Catanzaro, nadat de Giro in Nederland van start was gegaan met een tijdrit in Apeldoorn. De wielrenners volgen tien jaar later bijna exact dezelfde route, langs de kust, alleen gaan ze een stukje eerder landinwaarts, voor een flinke klim.
Catanzaro staat ook wel bekend als ‘de stad van de drie V’s’: die van San Vitaliano (de patroonheilige), die van vento (vanwege de constante aanwezigheid van de wind) en die van velluto (het fluweel dat hier al sinds de Byzantijnse tijd geproduceerd wordt).
Je vindt er veel kerken, monumenten en bijzondere architectuur, van de Duomo tot de Sant’Omobono, een kerkje uit de elfde eeuw. Bijzonder indrukwekkend is Il Cavatore, een fontein die gewijd is aan de steenhouwers die in de omgeving van de stad aan het werk gingen, onder meer voor de aanleg van het kolossale Viadotto Morandi.
Ook de moeite waard is het Museo MARCA, met een brede collectie kunst. Het museum biedt regelmatig onderdak aan moderne kunst, onder meer in het Parco Archeologico di Scolacium, waar de kunstwerken samen met de archeologische resten uit de Griekse tijd een uniek geheel vormen.
Cosenza draagt de bijnaam ‘het Athene van Calabrië’. Het historisch centrum is een van de mooiste van Calabrië, met onder meer een prachtige Duomo en Caffè Renzelli.
Al ruim twee eeuwen lang is deze bar niet meer weg te denken uit Cosenza. De zaak werd in 1803 geopend door een Napolitaanse banketbakker, die hiermee ook een Napolitaans stempel op deze plek drukte. De sfogliatine alle mandorle vormen een buonissimo beloning, ook als je niet met de fiets bent.
Etappe 5 – van Praia a Mare naar Potenza
Ook de startplaats van deze etappe is niet nieuw in de Giro. Praia a Mare ligt niet ver van de grens van Basilicata en Campanië, aan de Riviera dei Cedri, die haar naam dankt aan de vele cederappelbomen.
Je vindt er ook het Santuario della Madonna della Grotta, met een standbeeldje van Maria dat hier in de veertiende eeuw werd gevonden. Het staat in een van de drie grotten die zich op circa negentig meter boven zeeniveau bevinden en die je via een flinke klim (via verschillende trappartijen) kunt bereiken. Eenmaal boven heb je een prachtig uitzicht over de Golfo di Policastro.
Praia a Mare heeft schitterende stranden, maar daar hebben de Giro-rijders geen tijd voor. Hen wacht voor het eerst tijdens deze Giro een etappe met veel hoogtemeters.
Potenza is evenmin nieuw. Vorig jaar vertrokken de renners er bijvoorbeeld voor een etappe naar Napels en in 2022 lag hier de finish na een parcours vanuit Diamante.
Potenza is de hoofdstad van Basilicata en tevens de hoogstgelegen stad van de regio, op een hoogte van ruim achthonderd meter.
Om het oude centrum van Potenza te ontdekken, begeef je je naar de Via Pretoria. Deze straat in het hart van de oude stad kruist met talloze kleine steegjes en pleintjes, zoals het Piazza Mario Pagano.
Als je van een actieve vakantie houdt, dan ben je in de omgeving van Potenza op je plek. In dit bergachtige gebied (dat deel uitmaakt van het Parco Nazionale dell’Appennino Lucano-Val d’Agri-Lagonegrese) zijn namelijk verschillende sporten te beoefenen – zowel in de zomer als in de winter.
Ontdek bijvoorbeeld het Bike Park Monte Pierfaone: een park met geweldige sportieve mountainbikeroutes op de Monte Pierfaone (op een hoogte van zeventienhonderdvijftig meter).
Etappe 6 – van Paestum naar Napels
Op 14 mei start de Giro d’Italia in Paestum, bekend vanwege de prachtige Griekse tempels, die sinds 1988 op de Werelderfgoedlijst van Unesco staan.
De grootste en oudste tempel was gewijd aan Hera, de koningin van de Griekse goden. Daarnaast vind je er een tempel gewijd aan Poseidon, god van de zee, en een tempel gewijd aan Athena, godin van de wijsheid.
Langs de zee rijden de renners noordwaarts, langs onder meer Salerno en Vietri sul Mare. Dit plaatsje aan de Amalfikust staat bekend om het kleurrijke keramiek. Je vindt er vele werkplaatsen, souvenirwinkels, kunstwerkjes van keramiek (zoals dit ezeltje) en de fabriek van Ceramica Artistica Solimene.
Na een omtrekkende beweging langs de Vesuvius trappen de wielrenners Napels binnen, voor een prachtige finish op het Piazza del Plebiscito, het grootste plein van Napels, met onder meer de Basilica Reale San Francesco di Paola.
De grootste koepel van deze kerk is een exacte kopie van die van het Pantheon. Hij is drieënvijftig meter hoog, want hij mocht niet hoger zijn dan het Palazzo Reale, het koninklijk paleis, aan de andere zijde van het plein.
Kijk niet gek op als je hier mensen met een blinddoek ziet lopen. Het is een gewilde activiteit voor toeristen: een poging wagen om geblinddoekt van de ingang van het Palazzo Reale tussen de twee ruiterstandbeelden op het plein door te lopen. Gelukkig zien de renners het grootse plein prachtig voor hun ogen opdoemen!
Etappe 7 – van Formia naar de Blockhaus
De zevende etappe start met een mooi stukje langs de kust van Lazio, van Formia langs onder meer Itri, Fondi, Sperlonga, Gaeta en Minturno. Je stapt hier echt even terug in de tijd van de Romeinen.
Zo schuilt onder het huidige Formia een waar waterbouwkundig hoogstandje uit de Romeinse tijd, de Cisternone Romano.
Sperlonga was een van de populairste badplaatsen van de Romeinen. Ook nu is het een aangename badplaats met fijne stranden. Bovendien is het een van de borghi più belli d’Italia (mooiste dorpjes van Italië) en ook nog eens een van de Città Slow, waar slow leven en eten hoog in het vaandel staan.
Hoewel Sperlonga nog heel Romeins aandoet, ademt Gaeta in alles juist de stad aan de andere kant van de kust: Napels, dankzij de smalle straatjes met wapperende was, de vele Maria-altaartjes maar bovenal de mensen én hun accent.
Vanaf Venafro is het klimmen geblazen, eerst naar Castel di Sangro (het thuis van ALT – Stazione del Gusto, het wegrestaurant van sterrenchef Niko Romito, met op het menu zijn befaamde bomba’s, gevulde gefrituurde ‘deegbommetjes’.
Vervolgens trappen de wielrenners naar Roccaraso, op een hoogte van ruim twaalfhonderd meter, dat ’s winters het favoriete skioord van veel Napolitanen is, zeker na de video’s die een befaamde TikTokster uit Napels vorig jaar deelde.
Dan gaat het via de Passo San Leonardo naar de Blockhaus in de Majella, het hoogste bergmassief van de Apennijnen.
Etappe 8 – van Chieti naar Fermo
Op 16 mei volgt de Giro d’Italia grotendeels de Adriatische kust, van Chieti in de regio Abruzzo naar Fermo in de regio Le Marche.
Chieti zou volgens de overlevering zijn gesticht door Achilles, die de stad de naam Teate gaf, als eerbetoon aan zijn moeder Thetis. Het is daarmee een van de oudste steden van Italië.
Via Montesilvano gaat het naar Silvi Marina en Pineto, waar je prachtige stranden vindt. Via Roseto degli Abrruzzi, Tortoreto (met het Spiaggia del Sole) en Martinsicuro zetten de renners koers naar San Benedetto del Tronto, een echte Italiaanse kustplaats met fijne stranden, een kleurrijke vissershaven, mooie street art, een prachtig historisch centrum en goede restaurants.
Net zo mooi is Grottammare. Het hoger gelegen gedeelte van dit plaatsje is eigenlijk niets meer dan een handjevol huizen aan middeleeuwse steegjes. Desondanks behoort het kleine centro storico tot de sfeervolste dorpskernen van heel Italië.
Niet voor niets wordt het dorp ook wel ‘de parel van de Adriatische Zee’ genoemd. Te midden van pijnboombossen en meeuwen kijk je uit over het lager gelegen Grottammare, dat met zijn veelvoud aan kleurige daken richting zee afloopt.
Het kloppend hart van de oude borgo is het Piazza Peretti, dat vernoemd is naar Felice Peretti, de eigenlijke naam van paus Sixtus V, die in Grottammare werd geboren. In de kerk San Giovanni Battista vind je een heel museum dat aan deze paus is gewijd.
Aan het stukje kust tussen Grottammare en Cupra Marittima kun je neerstrijken bij deze fijne strandententen. De Giro-deelnemers moeten echter door, voor een route door het binnenland, over de flanken van de heuvel waarop Montefiore dell’Aso ligt.
Daarna trappen ze naar Monterubbiano om tot slot alles op alles te zetten voor de finish in de stad Fermo.
Etappe 9 – van Cervia naar Corno alle Scale
Ooit lag Cervia, de startplaats van de negende etappe van de Giro, te midden van de zoutpannen. Nog altijd is de zoutwinning een belangrijke inkomstenbron voor dit stukje van de Adriatische kust. Je kunt er het Museo del Sale bezoeken, waar je alles over de zoute rijkdom van Cervia leert.
foto’s: MuSa – Museo del Sale
Vervolgens volgt er een vrij vlakke etappe, tot vlak voor de finish, dwars door Romagna. Voor ons ook nog een vrij onbekend gebied, dus we kunnen jullie hier helaas geen concrete tips geven over de plaatsjes die de Giro aandoet op weg naar Corno alle Scale, waar ook in 2004 een etappefinish lag. Het wordt flink klimmen op dat laatste stukje, maar gelukkig wacht daarna een rustdag om even bij te komen.
Etappe 10 – van Viareggio naar Massa
Na een rustdag vertrekken de wielrenners op 19 mei vanuit Viareggio voor een individuele tijdrit van net iets meer dan veertig kilometer. De route is vlak en loopt in zijn geheel langs de Toscaanse kust.
Onderweg komen de deelnemers onder meer langs Torre del Lago (het paradijs van componist Giacomo Puccini), Lido di Camaiore, Marina di Pietrasanta en Forte dei Marmi, voor ze finishen in Massa, vlak bij de beroemde marmergroeven van Carrara.
Etappe 11 – van Porcari naar Chiavari
Na de Toscaanse tijdrit steekt de Giro d’Italia tijdens de elfde etappe de grens van Toscane naar Ligurië over. De start ligt in Porcari, ten oosten van Lucca.
Vandaar trappen de deelnemers via onder andere Lucca en (wederom) Camaiore en Massa langs de kust tot aan La Spezia, aan de betoverende Golfo dei Poeti. Onderweg komen ze onder meer door Carrara, Luni en Sarzana.
Daarna wachten hoogtemeters, eerst naar de Passo del Termine en vervolgens, na de afdaling naar Levanto, naar de Colle di Guaitarola. De afdaling voert naar Sestri Levante, voor een laatste klim naar San Bartolomeo en de finish in Chiavari.
De kleurrijke binnenstad van Chiavari bestaat uit een uitgestrekt, overzichtelijk raster van caruggi, oftewel smalle steegjes, omzoomd door middeleeuwse gebouwen met portici.
Het neoklassieke gebouw met zuilen, dat lijkt op het Pantheon in Rome, is de Cattedrale di Nostra Signora dell’Orto.
Net als in Viareggio vind je er ook spectaculaire villa’s in art nouveau-stijl, met name aan de brede, met palmbomen omzoomde Viale Enrico Millo en de omliggende straten. Houd je camera bij de hand, vooral wanneer je langs de nummers 58 en 68 komt.
Het Palazzo Rocca herbergt het archeologisch museum, waar je ook Italiaanse, Spaanse en Vlaamse kunstwerken bewondert, net als keramiek en een antieke postzegelverzameling. Ook de weelderige botanische tuin met een geurige fantasie van bloemen en exotische planten is een prachtige plek.
Etappe 12 – van Imperia naar Novi Ligure
Ook tijdens de twaalfde etappe trappen de wielrenners een regiogrens over, dit keer die tussen Ligurië en Piemonte (want hoewel de naam anders doet vermoeden, ligt Novi Ligure in Piemonte).
Vanuit Imperia – een stad die eigenlijk uit twee steden bestaat, zoals je in deze blog kunt lezen – voert de route weg van de kust, om de uit Milaan-San Remo bekende Capo Berta heen.
Vanaf Albenga volgt er dan weer een stukje langs de kust, langs de Bloemenrivièra, met pareltjes als Pietra Ligure en Finale Ligure. Na Savona blijft de zee echt uit zicht en wachten klimmetjes naar de Colle Giovo en de Bric Berton.
Via Ovada is het dan niet ver meer naar Novi Ligure, dat dankzij het warmrood, goudgeel en pastelgroen van de beschilderde gevels lijkt op kustplaatsjes als Camogli en de dorpjes van de Cinque Terre.
Dat is nog een erfenis uit de tijd dat Novi Ligure onder de heerschappij van Genua viel, tussen 1447 en 1815. Dankzij deze periode is het historisch centrum van Novi Ligure, met zijn met fresco’s versierde gevels en trompe-l’oeil decoraties, als een kleurrijk prentenboek, waar in latere hoofdstukken ook de echo van wielerlegendes als Fausto Coppi en Costante Girardengo nog altijd weerklinkt.
De geschiedenis van deze twee wielerfenomenen leeft vooral voort in het Museo dei Campionissimi, dat is gewijd aan het wielrennen als geheel en deze twee fietsfenomenen in het bijzonder. In deze blog lees je er meer over.
Etappe 13 – van Alessandria naar Verbania
Op 22 mei trekt de Giro vanuit Alessandria naar Verbania, aan het Lago Maggiore, waar ze op volle vaart richting de finish suizen.
Vanuit Alessandria gaan de renners eerst richting Casale Monferrato, een van de pareltjes van de Monferrato, rijk aan historie en met een levendig centrum.
Daarna zetten ze koers naar Vercelli, in de risottostreek. Als je hier de groene rijstvelden vol met water ziet, waan je je eerder in China dan in Italië.
De rijstvelden bieden een bijzondere aanblik: zo ver je kunt kijken worden rijstplantjes geteeld, ondergedompeld in water. Niet zo gek dus dat de locals het ook wel il paesaggio delle acque, het landschap van het water, noemen.
Via Borgomanero zoeven de Giro-deelnemers naar Stresa. Zij moeten nog even door, maar jij kunt hier aan boord van een van de boten stappen die je meenemen op een verkenningstocht op het meer, bijvoorbeeld om het schitterende Isola Bella te bewonderen. Ook kun je het Lago Maggiore te voet verkennen, tijdens Il Cammino del Lago Maggiore.
De wielrenners maken zich vanuit Stresa op voor een klim bij Bieno en nog meer hoogtemeters bij Ungiasca, om dan in vliegende vaart naar Verbania af te dalen.
Verbania wordt ook wel ‘een tuin aan het meer’ genoemd, vanwege de prachtige tuinen die je er vindt, zoals die van Villa Taranto, waar je je laat betoveren door de fontein met putti, de coniferenlaan, een doolhof vol dahlia’s, enorme waterlelies, de unieke terrastuinen en een zee aan lotusbloemen.
Naast prachtige bloemen en beelden is de tuin ook beroemd om zijn waterpartijen, waarvoor water uit het Lago Maggiore wordt gepompt.
Etappe 14 – van Aosta naar Pila
Op 23 mei wacht een zware etappe in de regio Valle d’Aosta, ‘het dak van Europa’, tegen de grens met Frankrijk en Zwitserland. Er wachten flinke beklimmingen: de Col du Saint-Barthelemy, Doues, Lin Noir en Verrogne, om dan ook nog bergop te finishen, in Pila.
Vertrekplaats Aosta wordt ook wel ‘het Rome van de Alpen’ genoemd. Het is een sfeervolle stad, met veel herinneringen aan de Romeinse tijd.
Voor het eerste deel van deze etappe hebben we helaas geen tips, maar na Verrogne komen de wielrenners langs Aymavilles, waar je dit prachtige kasteel kunt bezoeken.
De finish ligt in Pila, een wintersportgebied dat uitzicht biedt op de Monte Bianco. Voor wie hier liever niet fietst, maar wel de berg op wil: neem de Skyway Monte Bianco, voor ongeëvenaarde panorama’s!
Etappe 15 – van Voghera naar Milaan
Na al dat klimmen wacht op 24 mei een vlakke etappe van Voghera naar Milaan. Onderweg doen de renners ook Pavia aan, een parel van een stad vol prachtige plekken die we in deze blog met je delen.
Een andere voor ons bekende plek op de route is Abbiategrasso, vanwaar je langs het Naviglio Grande naar Milaan kunt fietsen.
Dat is ook de eindbestemming van deze vijftiende etappe. Verwacht mooie beelden van de wijk CityLife (met ArtLine Milano) en dan een spannende finish op de Corso Sempione, met de Arco della Pace aan de horizon, vlak bij het Parco Sempione, een van de groene plekken in Milaan waar het heerlijk bijkomen is van het shoppen, struinen en kunst kijken.
Etappe 16 – van Bellinzona naar Carì
Na een rustdag gaat de Giro op 26 mei nog een keer de Italiaanse grens over. Na de startetappes in Bulgarije vindt de zestiende etappe plaats op Zwitserse bodem, met vertrek vanuit Bellinzona.
De renners trappen door de vallei van de Ticino naar Biasca en daarna gaat het geleidelijk heuvelopwaarts door de Brenno-vallei, naar Torre, Ponto Valentino en Prugiasco. Na de klim naar Leontica wacht de afdaling en dan nog eens hetzelfde rondje, waarna de wielrenners terugkeren naar de vallei van de Ticino, die ze stroomopwaarts volgen tot aan klim naar de finish in Carì.
Etappe 17 – van Cassano d’Adda naar Andalo
Op 27 mei is de Giro d’Italia weer terug op Italiaanse bodem, voor een mooie tocht langs een aantal meren. Na de start in Cassano d’Adda rijden de renners langs de zuidelijke zijde van het Lago d’Iseo, de Passo dei Tre Termini en de gehele westelijke kant van het Lago d’Idro.
Dan gaat het steeds verder noordwaarts, door voor ons onbekend gebied, tot aan het Lago Molveno. Ze rijden langs de oostkant van het meer om vervolgens naar Andalo te klimmen. Dan zijn ze er echter nog niet, want als Andalo in zicht is, moeten er nog dertien kilometer weggetrapt worden, waarvan meer dan de helft de hoogte in.
Etappe 18 – Fai delle Paganelle – Pieve di Soligo
Een route door de bergen vandaag, maar zonder échte beklimmingen. De renners rijden eerst langs de Adige. Ze volgen de rivier stroomafwaarts tot in Trento, waar ze aan een flinke klim beginnen, naar Civezzano.
Daarna wachten Pergine Valsugana, Levico Terme en Borgo Valsugana. Na de klim naar Fastro worden de pedalen onder meer aangezwengeld in de proseccostreek, met Valdobbiadene.
Hier kun je de bruisende Strada del Prosecco volgen, maar in deze blog tippen we ook mooie fietstochten door de wijngaarden.
Vlak voor het einde van deze achttiende etappe wacht de zeer steile Muro di Ca’ del Poggio, die zijn naam eer aandoet en zorgt voor een spannende slotfase, die vanaf deze ‘muur’ via Refrontolo (met een historische watermolen naast een twaalf meter hoge waterval) naar de eindstreep in Pieve di Soligo voert.
Etappe 19 – Feltre naar Piani di Pezzè
Liefhebbers van de Dolomieten komen tijdens deze etappe echt aan hun trekken, want de bergen zullen mooi in beeld zijn tijdens de ruim honderdvijftig kilometer van Feltre naar Piani di Pezzè.
De renners moeten de Passo Duran, Passo Staulanza, Passo Giau, Passo Falzarego en de finaleklim, de Piani di Pezzè, bedwingen.
Etappe 20 – van Gemona del Friuli naar Piancavallo
Op 30 mei wordt de laatste echte etappe van de Giro d’Italia gereden, voor de slotronde in Rome. Er wachten nog bijna tweehonderd kilometer, met eerst een vlakker stuk met halverwege een paar heuvels en dan twee keer de klim naar Piancavallo.
Gemona del Friuli, de startplaats van deze twintigste etappe, heeft een aparte connotatie voor kenners van de Giro. Hier overleed namelijk in 1927 de eerste Italiaanse Tourwinnaar, Ottavio Bottecchia, die vlak voor de start van de Tour om het leven kwam, waarbij verschillende verhalen de ronde deden over de oorzaak van zijn dood (zie ook dit artikel).
Een van de eerste plaatsen op de route is Venzone, een van de borghi più belli d’Italia, de mooiste dorpjes van Italië.
Via Forgaria del Friuli klimmen de renners naar Clauzetto, om zich daarna op te maken voor de dubbele beklimming naar Piancavallo, een bekend skiresort ten noorden van Pordenone, met zeventien kilometer aan pistes, waar je ook goed kunt snowboarden en bobsleeën.
Na de eerste aankomst in Piancavallo dalen de deelnemers naar het Lago di Barcis en Aviano. Vervolgens beginnen ze opnieuw aan de klim naar Piancavallo, voor de laatste hoogtemeters van deze Giro.
Slotetappe in Rome
De allerlaatste etappe van de Giro d’Italia wordt, net als de drie voorgaande jaren, gereden in Rome. Eerst fietsen de wielrenners naar Lido d’Ostia, een van de stranden bij Rome, en dan trappen ze via de wijk EUR over de Via Cristoforo Colombo en langs de Terme di Caracalla terug naar het centrum van Rome.
Hier rijden ze onder meer langs het Colosseum en de Via dei Fori Imperiali (waar je zelf ook even ondergronds moet gaan voor het nieuwe metro-museum), het Vittoriano en het Largo Argentina, over de Corso Vittorio Emanuele, langs de Tiber en de Santa Maria in Cosmedin (met de Bocca della Verità), met tot slot de finish bij het Circus Maximus, ooit het toneel van wagenrennen en nu de grande finale van deze roze rit.
Eerdere routes van de Giro d’Italia
Benieuwd naar eerdere routes? In 2025 volgde de Giro d’Italia deze route. Een jaar eerder legden de wielrenners dit parcours af, in 2023 reden ze deze route en in 2022 waren dit de etappes op Italiaanse bodem.
In 2021 volgde de Giro dit parcours. Via deze link vind je de route van de Giro in 2020, via deze link volg je de route van de Giro in 2019 en hier lees je meer over de route van de Giro in 2018.
Meer lezen over de Giro d’Italia
De Giro d’Italia is de moeilijkste drie weken durende profronde van het jaar met de hoogste bergen en de zwaarste beklimmingen. Maar het is ook de wielerkoers met de mafste toeschouwers, de mooiste historische binnensteden, soms een pastoor langs de weg.
Langs de weg niet alleen vakantiegangers, maar kenners, aanbidders van de heilige koers. De fans spreken de namen Coppi en Bartali zacht, bijna plechtig uit. De Giro d’Italia is een koers met een heilig kruisje.
Mart Smeets deed er voor Studio Sport vele malen verslag van. In het boek Giro d’Italia, het eerste deel van de wielerserie De Grote Rondes, beschrijft hij vergeten helden, bekende en onbekende verhalen, persoonlijke belevenissen, leuke lijstjes, klassementen en bijzondere foto’s.
Giro d’Italia | Mart Smeets | ISBN 9789462973770 | € 23,50 | uitgeverij De Kring |via deze link lees je alvast een fragment | koop Giro d’Italia bij je lokale boekhandel of bij bol.com (ook verkrijgbaar als e-book)
