Toscane

Etruskische sporen in de Maremma

De sporen die de Etrusken in de Maremma hebben achtergelaten, tref je vooral aan in de stadjes Pitigliano, Sovana en Sorano. Aan de voet van de heuvel waarop Pitigliano is gebouwd, ligt een uitgebreid gangenstelsel dat door de Etrusken is gebouwd. Deze zogenaamde vie cave, holle wegen, zijn uitgehouwen in de voor deze streek kenmerkende tufo, tufsteen. Als je erdoorheen loopt, rijzen wanden van soms wel twintig meter hoog naast je op. Deze holle wegen verbinden Pitigliano met Sorano en Sovana. Waarom de Etrusken dit wegenstelsel hebben aangelegd, is niet helemaal duidelijk. Volgens sommige dorpelingen waren het gewoon de kortst …

Lees meer »

Het wilde westen van Italië

Vanaf vandaag schrijf ik een week of drie elke dag vanuit de Maremma, een uitgestrekt natuurgebied in het zuidwesten van Toscane. Toen mijn collega’s bij De Smaak van Italië hoorden dat ik naar dit relatief onbekende gebied afreisde, werd er in het archief druk gezocht naar een reportage die vorig jaar over deze streek is verschenen. Zo kreeg ik alvast een voorproefje van alle moois – en lekkers – dat me daar te wachten stond. Aangezien ik deze prachtige reportage, die de Maremma echt laat zien zoals de streek is, nog moest bewerken voor de website van De Smaak van …

Lees meer »

De mooiste vloer aller tijden – Duomo van Siena

Na het bezoek aan de San Domenico gisteren staat vandaag de Duomo van Siena op het programma. Al van ver buiten de stad zie je de zwart-wit gestreepte klokkentoren boven de rode daken van Siena uitsteken, als een trotse wachter die zijn directe omgeving continu in de gaten houdt. De Duomo moest de grootste kerk ter wereld worden. De eerste steen werd gelegd in 1210, maar de eerste honderd jaar werden er nog regelmatig wijzigingen aangebracht in het ontwerp. Het zou tot ver in de veertiende eeuw duren voor de kerk zo goed als voltooid was. Alhoewel, eigenlijk is de …

Lees meer »

Herinneringen aan Puccini

Un bel dì, vedremo levarsi un fil di fumo sull’estremo confin del mare. E poi la nave appare E poi la nave è bianca. Entra nel porto, romba il suo saluto. Vedi? È venuto! Io non gli scendo incontro, io no. Mi metto là sul ciglio del colle e aspetto, aspetto gran tempo e non mi pesa la lunga attesa. E… uscito dalla folla cittadina un uomo, un picciol punto s’avvia per la collina. Chi sarà? Chi sarà? E come sarà giunto che dirà? che dirà? Chiamerà Butterfly dalla lontana. Io senza far risposta me ne starò nascosta un po’ …

Lees meer »

Fattoria La Vialla – Toscane

Welkom op La Vialla! Vanaf vandaag breng ik een kleine week door op dit landbouwbedrijf in Toscane, dat wordt gerund door de warme en enthousiaste Italiaanse familie Lo Franco, drie generaties vol culinair talent. Aangezien ik ongeveer elke week een doos vol heerlijkheden van La Vialla bestel, besloot ik ook maar eens een kijkje te gaan nemen op het landgoed waar al deze heerlijkheden worden verbouwd, gebakken of geperst. Uiteraard niet zonder ook jullie een kijkje in de keuken te gunnen! Maar eerst een beetje geschiedenis. Piero en Giuliana, de oudste generatie op La Vialla, vertellen: ‘In februari 1978 kochten …

Lees meer »

Een goed bestuur doet wonderen – bezoek het Palazzo Pubblico in Siena

Twee weken geleden schreef ik al over de Sala dei Nove (Zaal van de Negen) in het Palazzo Pubblico, waar de vroegere bestuurders van de stad hebben laten afbeelden hoe een ideaal bestuur eruit zou moeten zien. In opdracht van het College van Bestuur van Siena beschilderde Ambrogio Lorenzetti de wanden met fresco’s die de gevolgen van het goede en het slechte bestuur weergeven. Lorenzetti schilderde de fresco’s, die drie wanden van de zaal in beslag nemen, tussen 1337 en 1339. Zijn werk is in een aantal opzichten uniek te noemen. Zo was er tot die tijd nog geen enkel …

Lees meer »

Tavolette di Biccherna – geschiedenis op een boekomslag in Siena

Serena, die tijdens mijn logeerpartij al snel in de gaten had hoe groot mijn passie voor boeken was, nam me op een van mijn laatste dagen in Siena mee naar het Archivio di Stato, het staatsarchief, dat is gevestigd in het Palazzo Piccolomini. Het archief is helaas niet altijd toegankelijk voor toeristen, maar wanneer je een paar dagen voor je bezoek per mail of telefoon informeert of je langs kunt komen, ben je meestal van harte welkom. Het is de moeite in elk geval meer dan waard, want in dit archief bevindt zich een van de mooiste bezittingen van Siena: …

Lees meer »

Pecorino di Pienza

Pienza is niet alleen de ideale stad volgens Pius II, maar ook en vooral de stad van de pecorino, de schapenkaas. Nu is pecorino in Italië een zeer veel gebruikte term die in zijn algemeenheid alle kaas aanduidt die gemaakt is van schapenmelk. Pecorino op zich zegt een Italiaan nog niet zoveel; hij moet weten waar de pecorino vandaan komt. Zo is de pecorino romano bekend om zijn zwarte korst en de pecorino sardo, iets minder hard en iets minder zout dan de Romeinse variant. Op zoek naar wat meer informatie over de Toscaanse pecorino stuitten we in het boek Puur …

Lees meer »

Pienza – de ideale stad

Pienza is een klein maar prachtig stadje ten zuidwesten van Siena. Het telt slechts 2300 inwoners, hetgeen een verademing is na de toeristenmassa’s die overdag over Siena spoelen.  Pienza dankt zijn naam aan paus Pius II, die werd geboren als Enea Silvio Piccolomini. Pienza betekent niet meer dan ‘stad van Pius’, een hele eer voor een paus! Na een lange, humanistische studie verwierf Aeneas, zoals Enea zichzelf het liefst noemde, bekendheid als succesvol diplomaat en politicus, maar ook als auteur van talrijke reisbeschrijvingen en liefdesgeschiedenissen. Hij schopte het tot aartsbisschop van Siena en werd in 1458 gekozen tot paus. Hij stelde …

Lees meer »

Piazza del Campo in Siena – het mooiste plein ter wereld

De eerste aanblik van het Piazza del Campo ontroert me ook dit keer weer. Het begint al op een paar kilometer afstand, als je de slanke Torre del Mangia boven de daken van de huizen ziet uitsteken en steeds dichterbij ziet komen. Naarmate je dichterbij komt, verdwijnt de toren soms achter een groot gebouw, maar niet voor lang. Door de smalle straatjes vang je steeds weer een glimp op van de toren, totdat je door een nauwe doorgang aan de rand van het Piazza del Campo staat en de toren in al zijn glorie kunt aanschouwen. Het plein vraagt echter …

Lees meer »

Van Rome het wapen, van Siena de kleuren

Van Rome het wapen, van Siena de kleuren, aldus de beginregels van het lied van de Contrada della Lupa, de wijk van de wolvin. In aanloop naar de Palio zingen de contradaioli uit volle borst: ‘Di Roma lo stemma di Siena i colori c’infiammano i cuori di schietta virtù.’ Oftewel: ‘Van Rome het wapen, van Siena de kleuren die onze harten doen ontvlammen van pure deugd.’ Het is niet geheel toevallig dat een van de contrade vernoemd is naar de wolvin. Wie goed oplet tijdens een wandeling door de stad, ziet de wolvin overal opduiken, ook buiten de naar haar …

Lees meer »

Alle paarden op stal – puzzel voor de Palio

De paarden van de verschillende contrade hebben elk hun eigen stal. Daar worden ze dag en nacht bewaakt door de contradaioli, de inwoners van de contrada. Er mag natuurlijk niks met de paarden gebeuren en er mogen zeker geen vijandige contradaioli in de buurt komen… Stel dat ze het paard proberen te verwonden of van slag proberen te maken… Elk paard moet daarom ook in deze puzzel naar zijn eigen stal (aangegeven door het huisje met hek) worden gebracht. De stallen raken elkaar natuurlijk niet, ook niet diagonaal – er ligt een veilige afstand tussen de stallen van de verschillende …

Lees meer »

The Last Victory – documentaire over de Palio in Siena

Het is de vooravond van de Palio. Alles wordt uit de kast gehaald om ervoor te zorgen dat de wijk Civetta gevestigd is, de overwinning op zijn naam mag schrijven. Iemand van buiten Siena kan zich vaak nauwelijks iets voorstellen bij al deze commotie, maar voor de Sienezen is de Palio het belangrijkste hoogtepunt van het jaar. John Appel heeft dat gevoel een aantal jaren geleden perfect tot uiting weten te brengen in zijn documentaire The Last Victory, waarin twee inwoners van Civetta tijdens de dagen voorafgaand aan de Palio worden gevolgd en geïnterviewd. Hoofdpersoon van de film is Egidio, …

Lees meer »

Hoe overleef ik… de Palio in Siena

Toen ik vorig jaar in Siena aan mijn cursus Italiaans voor gevorderden begon, kregen we allereerst een stencil uitgereikt met de titel Vocabolario di sopravvivenza per il Palio: Woordenlijst om de Palio te overleven. Mijn medestudenten en ik keken elkaar een beetje lacherig aan: ook zonder deze specifieke kennis zouden we deze eeuwenoude paardenrace weten te doorgronden, dachten we. Binnen vijf minuten wisten we al dat we de lijst hard nodig zouden hebben. De inwoners van Siena praten in juli en augustus nauwelijks ergens anders over dan over de Palio, die het hele dorp in zijn greep heeft. De wereldpolitiek, …

Lees meer »

La dolce città – snoepen in Siena

Siena is niet alleen de stad van de Palio, maar ook van de lekkerste koekjes! Als je door de middeleeuwse straatjes loopt ruik je de zoete geur van versgebakken koekjes of de kruidige tonen van panforte die net uit de oven wordt gehaald. Ideaal voor bij een kopje koffie, en als je lang genoeg in Siena blijft kun je elke ochtend andere koekjes uitproberen. Het meest bekend zijn waarschijnlijk de cantuccuni, langwerpige amandelkoekjes die net als beschuit twee keer gebakken worden. De koekjes bevatten naast amandelen ook meel, suiker, amaretto en enkele specerijen als kardemom, kaneel, kruidnagel en steranijs. Soms worden …

Lees meer »

Een handleiding voor de Palio in Siena

Siena maakt zich op voor de Palio. Al wekenlang gonst het in de kleine Toscaanse stad van de bedrijvigheid in de contrade. Vanavond weten we welke contrada de Palio di Provenzano op zijn naam mag schrijven. Deze contrada mag zich de trotse eigenaar noemen van de palio of cencio (‘vaandel’), die dit jaar is ontworpen door Ali Hassoun, een Libanese kunstenaar die al jarenlang in Italië woont. De afbeelding op de palio verwijst naar de Slag bij Montaperti, waarbij de Sienezen de Florentijnen wisten te verslaan en die precies 750 jaar geleden plaatsvond. Zoals ik gisteren al schreef, telt Siena …

Lees meer »

De Palio – een bijzondere beestenboel in Siena

Vanaf vandaag verblijven we een maand in Siena, waar de voorbereidingen voor de Palio, de paardenrace die de hele stad wekenlang in zijn greep houdt, in volle hevigheid zijn losgebarsten. Maar paarden zijn bij lange na niet de enige dieren die je in aanloop naar de Palio in Siena tegen komt. Lees en wandel mee door de verschillende wijken van de stad en ontdek de meest bijzondere beesten! Siena is verdeeld in 17 verschillende wijken, contrade genaamd. Elke contrada heeft zijn eigen grondgebied, zijn eigen kerk, zijn eigen fontein, zijn eigen hechte gemeenschap… en zijn eigen dier. Dat dier kom …

Lees meer »

Proef het ijs van Sergio bij Gelateria di Piazza in San Gimignano

Het klinkt bijna te gek om waar te zijn, een ijsuniversiteit. IJs maken doe je met gevoel, je kijkt de kunst af bij je (groot)vader of je ontdekt bij toeval een overheerlijke smaakcombinatie. Toch telt de Gelato University in Bologna bijna 12.000 studenten die de kunst van het ijs maken onder de knie willen krijgen. In het hightech laboratorium zitten studenten van over de hele wereld de hele dag met hun neus in het ijs. Ze leren bijvoorbeeld hoe ze smaken als chocolade en vanille in evenwicht kunnen brengen, maar ook hoe uitzonderlijke smaken ijs bereid kunnen worden. Bij het …

Lees meer »