Toscane

Viale dei Cipressi – van Bolgheri naar Castagneto Carducci

Cipressen en Toscane, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het Toscaanse landschap is niet compleet zonder deze prachtig donkergroene bomen, die strak in het gelid staan langs oprijlanen en zandpaadjes. Wie in Toscane vakantie viert, kan bijna niet thuiskomen zonder deze boom op de gevoelige plaat te hebben vastgelegd, en een karakteristieke ansichtkaart met Groeten uit Toscane telt minstens één cipressenplaatje. De mooiste cipressen vind je langs de circa vier kilometer lange Viale dei Cipressi, die Castagneto Carducci met Bolgheri verbindt. De lange laan wordt aan beide zijden geflankeerd door eeuwenoude cipressen. De cipressen van Bolgheri zijn vooral beroemd geworden …

Lees meer »

Butteri – de cowboys van de Maremma

Het is even wennen voor degenen die de lieflijke Chianti-dorpjes, de rode daken van Siena of de fresco’s van Florence nog op hun netvlies hebben. Het ruige gebied ten zuiden van Grosseto, met zijn uitgestrekte vlaktes, grazende koeien en cowboys, doet je bijna geloven dat je in het wilde westen terecht bent gekomen… Op onze verkenningstocht door de streek komen we regelmatig een kudde witte Maremma-koeien tegen, witte koeien die vooral bekend staan om hun uitstekende vlees. De stieren zijn wat grijzer en hebben enorme hoorns. Je ziet ze vanaf een afstand duidelijk in het groene landschap staan, al zijn …

Lees meer »

Op avontuur in de Maremma

Hoewel het hele gebied dat tegenwoordig wordt aangeduid met Maremma lang niet meer zo ruig is als tientallen jaren geleden, is een groot deel van het grondgebied van deze Toscaanse streek nog steeds beschermd natuurgebied. De kuststreek van de Maremma, die loopt van Principina a Mare tot aan Talamone, werd in 1975 zelfs tot nationaal park benoemd. Het Parco della Maremma, zoals het park simpelweg heet, is ongeveer honderd vierkante kilometer groot. Het grenst voor een groot deel aan zee, maar omvat ook een vrij omvangrijk bosgebied, de rivier de Ombrone, moerassen, heuvels en – langs het strand van Marina …

Lees meer »

Pitigliano – stad van tufo in het zuiden van Toscane

Het is altijd heerlijk indrukwekkend om vanuit de verte een Italiaans dorpje te naderen. De campanile, klokkentoren, springt vaak als eerste in het oog. Langzaam ontvouwt de schoonheid van het dorp zich en terwijl je steeds dichterbij komt, zie je meer en meer details. Van de silhouetten van kerken en palazzi tot rondvliegende zwaluwen, pratende oude mannetjes en ijsjesetende bambini als je eenmaal midden op het dorpsplein bent aanbeland. Tijdens een reis door een onbekende streek kunnen we ons altijd erg verheugen op weer een tochtje naar een nieuwe plek. Welk uitzicht zal er nu weer in ons geheugen gegrift …

Lees meer »

Il Girasole

Toscane en zonnebloemen – een zomerser combinatie is er bijna niet. Wie aan de velden vol zonnebloemen denkt, die zachtjes meebuigen in de wind en al van veraf opvallen door hun warme gele kleur, denkt aan vakantie, dat kan bijna niet anders. Toen ik hoorde dat de agriturismo waar we in de Maremma zouden verblijven vernoemd was naar deze zomerbode, wist ik dat deze reis – lang voordat hij begonnen was – niet meer stuk kon. Vanuit de verte was al duidelijk waar we moesten zijn. De zonnebloemen wezen ons de weg naar een klein stukje land, onder aan de …

Lees meer »

Straf van Saturnus

Je zou het niet zeggen als je de prachtige warmwaterbronnen van Saturnia ziet, maar volgens een mythe is deze plek ontstaan als straf van de god Saturnus. Saturnus zou op een dag zo boos zijn geweest op de mensen, die voortdurend oorlog voerden en elkaar naar het leven stonden, dat hij een kokende stroom water op hen liet neerdalen om hen tot betere gedachten te brengen. Of het waar is of niet, Saturnia is sinds de tijd van de Etrusken in trek als instant-verjongingskuur. Het warme water (met een constante temperatuur van 37 graden) van de rivier Gorello stroomt met …

Lees meer »

Etruskische sporen in de Maremma

De sporen die de Etrusken in de Maremma hebben achtergelaten, tref je vooral aan in de stadjes Pitigliano, Sovana en Sorano. Aan de voet van de heuvel waarop Pitigliano is gebouwd, ligt een uitgebreid gangenstelsel dat door de Etrusken is gebouwd. Deze zogenaamde vie cave, holle wegen, zijn uitgehouwen in de voor deze streek kenmerkende tufo, tufsteen. Als je erdoorheen loopt, rijzen wanden van soms wel twintig meter hoog naast je op. Deze holle wegen verbinden Pitigliano met Sorano en Sovana. Waarom de Etrusken dit wegenstelsel hebben aangelegd, is niet helemaal duidelijk. Volgens sommige dorpelingen waren het gewoon de kortst …

Lees meer »

Het wilde westen van Italië

Vanaf vandaag schrijf ik een week of drie elke dag vanuit de Maremma, een uitgestrekt natuurgebied in het zuidwesten van Toscane. Toen mijn collega’s bij De Smaak van Italië hoorden dat ik naar dit relatief onbekende gebied afreisde, werd er in het archief druk gezocht naar een reportage die vorig jaar over deze streek is verschenen. Zo kreeg ik alvast een voorproefje van alle moois – en lekkers – dat me daar te wachten stond. Aangezien ik deze prachtige reportage, die de Maremma echt laat zien zoals de streek is, nog moest bewerken voor de website van De Smaak van …

Lees meer »

De mooiste vloer aller tijden – Duomo van Siena

Na het bezoek aan de San Domenico gisteren staat vandaag de Duomo van Siena op het programma. Al van ver buiten de stad zie je de zwart-wit gestreepte klokkentoren boven de rode daken van Siena uitsteken, als een trotse wachter die zijn directe omgeving continu in de gaten houdt. De Duomo moest de grootste kerk ter wereld worden. De eerste steen werd gelegd in 1210, maar de eerste honderd jaar werden er nog regelmatig wijzigingen aangebracht in het ontwerp. Het zou tot ver in de veertiende eeuw duren voor de kerk zo goed als voltooid was. Alhoewel, eigenlijk is de …

Lees meer »

Herinneringen aan Puccini

Un bel dì, vedremo levarsi un fil di fumo sull’estremo confin del mare. E poi la nave appare E poi la nave è bianca. Entra nel porto, romba il suo saluto. Vedi? È venuto! Io non gli scendo incontro, io no. Mi metto là sul ciglio del colle e aspetto, aspetto gran tempo e non mi pesa la lunga attesa. E… uscito dalla folla cittadina un uomo, un picciol punto s’avvia per la collina. Chi sarà? Chi sarà? E come sarà giunto che dirà? che dirà? Chiamerà Butterfly dalla lontana. Io senza far risposta me ne starò nascosta un po’ …

Lees meer »

Fattoria La Vialla – Toscane

Welkom op La Vialla! Vanaf vandaag breng ik een kleine week door op dit landbouwbedrijf in Toscane, dat wordt gerund door de warme en enthousiaste Italiaanse familie Lo Franco, drie generaties vol culinair talent. Aangezien ik ongeveer elke week een doos vol heerlijkheden van La Vialla bestel, besloot ik ook maar eens een kijkje te gaan nemen op het landgoed waar al deze heerlijkheden worden verbouwd, gebakken of geperst. Uiteraard niet zonder ook jullie een kijkje in de keuken te gunnen! Maar eerst een beetje geschiedenis. Piero en Giuliana, de oudste generatie op La Vialla, vertellen: ‘In februari 1978 kochten …

Lees meer »

Een goed bestuur doet wonderen – bezoek het Palazzo Pubblico in Siena

Twee weken geleden schreef ik al over de Sala dei Nove (Zaal van de Negen) in het Palazzo Pubblico, waar de vroegere bestuurders van de stad hebben laten afbeelden hoe een ideaal bestuur eruit zou moeten zien. In opdracht van het College van Bestuur van Siena beschilderde Ambrogio Lorenzetti de wanden met fresco’s die de gevolgen van het goede en het slechte bestuur weergeven. Lorenzetti schilderde de fresco’s, die drie wanden van de zaal in beslag nemen, tussen 1337 en 1339. Zijn werk is in een aantal opzichten uniek te noemen. Zo was er tot die tijd nog geen enkel …

Lees meer »

Tavolette di Biccherna – geschiedenis op een boekomslag in Siena

Serena, die tijdens mijn logeerpartij al snel in de gaten had hoe groot mijn passie voor boeken was, nam me op een van mijn laatste dagen in Siena mee naar het Archivio di Stato, het staatsarchief, dat is gevestigd in het Palazzo Piccolomini. Het archief is helaas niet altijd toegankelijk voor toeristen, maar wanneer je een paar dagen voor je bezoek per mail of telefoon informeert of je langs kunt komen, ben je meestal van harte welkom. Het is de moeite in elk geval meer dan waard, want in dit archief bevindt zich een van de mooiste bezittingen van Siena: …

Lees meer »

Pecorino di Pienza

Pienza is niet alleen de ideale stad volgens Pius II, maar ook en vooral de stad van de pecorino, de schapenkaas. Nu is pecorino in Italië een zeer veel gebruikte term die in zijn algemeenheid alle kaas aanduidt die gemaakt is van schapenmelk. Pecorino op zich zegt een Italiaan nog niet zoveel; hij moet weten waar de pecorino vandaan komt. Zo is de pecorino romano bekend om zijn zwarte korst en de pecorino sardo, iets minder hard en iets minder zout dan de Romeinse variant. Op zoek naar wat meer informatie over de Toscaanse pecorino stuitten we in het boek Puur …

Lees meer »

Pienza – de ideale stad

Pienza is een klein maar prachtig stadje ten zuidwesten van Siena. Het telt slechts 2300 inwoners, hetgeen een verademing is na de toeristenmassa’s die overdag over Siena spoelen.  Pienza dankt zijn naam aan paus Pius II, die werd geboren als Enea Silvio Piccolomini. Pienza betekent niet meer dan ‘stad van Pius’, een hele eer voor een paus! Na een lange, humanistische studie verwierf Aeneas, zoals Enea zichzelf het liefst noemde, bekendheid als succesvol diplomaat en politicus, maar ook als auteur van talrijke reisbeschrijvingen en liefdesgeschiedenissen. Hij schopte het tot aartsbisschop van Siena en werd in 1458 gekozen tot paus. Hij stelde …

Lees meer »

Piazza del Campo in Siena – het mooiste plein ter wereld

De eerste aanblik van het Piazza del Campo ontroert me ook dit keer weer. Het begint al op een paar kilometer afstand, als je de slanke Torre del Mangia boven de daken van de huizen ziet uitsteken en steeds dichterbij ziet komen. Naarmate je dichterbij komt, verdwijnt de toren soms achter een groot gebouw, maar niet voor lang. Door de smalle straatjes vang je steeds weer een glimp op van de toren, totdat je door een nauwe doorgang aan de rand van het Piazza del Campo staat en de toren in al zijn glorie kunt aanschouwen. Het plein vraagt echter …

Lees meer »

Van Rome het wapen, van Siena de kleuren

Van Rome het wapen, van Siena de kleuren, aldus de beginregels van het lied van de Contrada della Lupa, de wijk van de wolvin. In aanloop naar de Palio zingen de contradaioli uit volle borst: ‘Di Roma lo stemma di Siena i colori c’infiammano i cuori di schietta virtù.’ Oftewel: ‘Van Rome het wapen, van Siena de kleuren die onze harten doen ontvlammen van pure deugd.’ Het is niet geheel toevallig dat een van de contrade vernoemd is naar de wolvin. Wie goed oplet tijdens een wandeling door de stad, ziet de wolvin overal opduiken, ook buiten de naar haar …

Lees meer »

Alle paarden op stal – puzzel voor de Palio

De paarden van de verschillende contrade hebben elk hun eigen stal. Daar worden ze dag en nacht bewaakt door de contradaioli, de inwoners van de contrada. Er mag natuurlijk niks met de paarden gebeuren en er mogen zeker geen vijandige contradaioli in de buurt komen… Stel dat ze het paard proberen te verwonden of van slag proberen te maken… Elk paard moet daarom ook in deze puzzel naar zijn eigen stal (aangegeven door het huisje met hek) worden gebracht. De stallen raken elkaar natuurlijk niet, ook niet diagonaal – er ligt een veilige afstand tussen de stallen van de verschillende …

Lees meer »

The Last Victory – documentaire over de Palio in Siena

Het is de vooravond van de Palio. Alles wordt uit de kast gehaald om ervoor te zorgen dat de wijk Civetta gevestigd is, de overwinning op zijn naam mag schrijven. Iemand van buiten Siena kan zich vaak nauwelijks iets voorstellen bij al deze commotie, maar voor de Sienezen is de Palio het belangrijkste hoogtepunt van het jaar. John Appel heeft dat gevoel een aantal jaren geleden perfect tot uiting weten te brengen in zijn documentaire The Last Victory, waarin twee inwoners van Civetta tijdens de dagen voorafgaand aan de Palio worden gevolgd en geïnterviewd. Hoofdpersoon van de film is Egidio, …

Lees meer »

Hoe overleef ik… de Palio in Siena

Toen ik vorig jaar in Siena aan mijn cursus Italiaans voor gevorderden begon, kregen we allereerst een stencil uitgereikt met de titel Vocabolario di sopravvivenza per il Palio: Woordenlijst om de Palio te overleven. Mijn medestudenten en ik keken elkaar een beetje lacherig aan: ook zonder deze specifieke kennis zouden we deze eeuwenoude paardenrace weten te doorgronden, dachten we. Binnen vijf minuten wisten we al dat we de lijst hard nodig zouden hebben. De inwoners van Siena praten in juli en augustus nauwelijks ergens anders over dan over de Palio, die het hele dorp in zijn greep heeft. De wereldpolitiek, …

Lees meer »