Toscane

In de voetsporen van Vespucci

Amerigo Vespucci, de ontdekkingsreiziger naar wie het nieuwe continent Amerika werd vernoemd, was van oorsprong een Florentijn. Hij werd geboren op 9 maart 1454 en groeide op in de stad die bestuurd werd door de Medici-familie. Nu het 500 jaar geleden is dat hij stierf (op 22 februari 1512), organiseert de stad Florence het hele jaar door bijzondere evenementen en exposities rondom deze tot de verbeelding sprekende wereldreiziger. Het mooiste portret van Vespucci is – gelukkig – ook nog lang na dit jubileumjaar te bewonderen. Het is te zien in de Chiesa di Ognissanti, waar de kunstenaar Ghirlandaio (die hier …

Lees meer »

San Gimignano in 1300 – de middeleeuwse stad van de torens in miniatuur

Vandaag gaan we eeuwen terug in de tijd, naar het dorpje San Gimignano ten tijde van de middeleeuwen, perfect nagemaakt in miniatuur. In een aantal verschillende settings zie je hoe de miniatuurhuizen en –torens die zo kenmerkend zijn voor San Gimignano er in 1300, toen de stad enorm welvarend was, uitzagen. San Gimignano telde rond die tijd maar liefst 72 hoge woontorens en veel rijk versierde palazzi, waarvan er in de loop der tijd helaas veel verdwenen zijn. Hier schitteren ze echter nog steeds, dankzij de vaardige handen van Michelangelo en zijn team. Naast een groot schaalmodel van de stad …

Lees meer »

Monteriggioni in miniatuur

Vanmiddag maken we een uitstapje naar Monteriggioni in San Gimignano. Hé, hoor ik jullie nu denken, zijn de Toscaanse temperaturen Saskia naar het hoofd gestegen? Monteriggioni ligt toch in de buurt van Siena, en niet IN San Gimignano? Klopt helemaal, maar sinds kort huist er een miniatuurversie van dit Toscaanse dorpje in San Gimignano. Het Centro per le Arti, dat een aantal jaren geleden werkte aan SanGimignano1300, een miniatuurversie van het stadje zoals het er in het jaar 1300 uitgezien zou hebben, werken nu aan een middeleeuws mini-Monteriggioni. Na langdurig en zorgvuldig historisch onderzoek hebben de mensen van SanGimignano1300 hun …

Lees meer »

De Medici-villa’s in vogelvlucht

In de heuvels rondom Florence liggen heel wat prachtige villa’s, die ooit toebehoorden aan de machtige familie De’ Medici. Hier trokken de machtige heersers over Florence en Toscane zich in het weekend terug om de hectiek van de stad even achter zich te kunnen laten. Hier snoven ze de frisse buitenlicht op, gingen ze op jacht en genoten ze van literatuur, muziek en schilderijen. In Villa La Petraia, een van deze Medici-villa’s, worden tot en met 30 september drie schitterende lunetten van de Vlaamse schilder Justus Utens tentoongesteld: Villa La Magia, Villa di Cafaggiolo en Villa La Petraia zelf. De …

Lees meer »

Elba – parel in de zee

Napoleon brengt ons op Elba, voor de kust van Toscane. Volgens een mooie legende over de ontstaansgeschiedenis van het eiland was het niemand minder dan Venus, godin van de liefde en de schoonheid, zelf die aan de wieg van het eiland stond. Ze zou haar parelketting hebben gebroken, precies boven de Tyrrheense Zee. Elke parel die het wateroppervlak raakte, zou zijn veranderd in een eiland. Zo ontstonden Elba, Giglio, Giannutri, Capraia, Pianosa en Montecristo. Elba is verreweg het grootste eiland (wellicht twee precies naast elkaar gevallen parels van Venus’ ketting) en onze bestemming van vandaag. We wilden een bezoek brengen …

Lees meer »

Midden in het marmer

Tijdens een bezoek aan de marmergroeven van Carrara wil je natuurlijk niets liever dan in de voetstappen van Michelangelo treden en zelf ook een keer midden in het marmer staan. Dat kan, bij Cava Museo a Fantiscritti, dat zich midden in de marmergroeven bevindt. Je wordt welkom geheten door marmeren arbeiders en ossen op bijna ware grootte, die je direct een indruk geven van hoe de ‘marmerkoppen’ hier vroeger te werk gingen. Dat het geen gemakkelijk werk is, kun je natuurlijk wel bedenken, maar hier kun je je pas echt iets voorstellen bij het leven van deze arbeiders. Zeker als …

Lees meer »

Marmeren koppen van Michelangelo

Michelangelo haalde zijn marmer vooral in Carrara, zoals we vanochtend lazen. De inwoners van deze stad in Toscane kregen van de Romeinse schrijver Livius al de naam gens marmoris, geslacht uit marmer. Ook nu nog leeft het marmer door in hun hele wezen; de inwoners van Carrara worden door de huidige Toscaners niet voor niets ‘marmerkoppen’ genoemd. Het harde steen – en het zware werk om het marmer uit te graven en te transporteren – heeft hun karakter net zo gevormd als Michelangelo’s handen David, Mozes en Bacchus. Om te kunnen beoordelen of ze inderdaad iets weg hebben van Michelangelo’s …

Lees meer »

Carrara – waar Michelangelo zijn marmer haalde

Aan de voet van de Apuaanse Alpen, vlak bij de Toscaanse kust, ligt het dorpje Carrara. Hier komt het prachtige witte marmer van Michelangelo’s David en tal van andere bekende en minder bekende Italiaanse kunststukken vandaan. Hoewel elke kunstenaar kritisch was op het benodigde blok marmer, spande Michelangelo de kroon. Hij ging zijn marmer zelf in Carrara ophalen. Hij wilde het met eigen ogen zien, het blok marmer waarmee hij ging werken. Zijn idee was namelijk dat een beeld reeds in het marmer verborgen zat; de vaardige hand van een beeldhouwer zou het beeld slechts uit het marmer moeten bevrijden. Michelangelo …

Lees meer »

Cirkels in het graan – Luoghi d’Esperienza rondom Volterra

In Toscane gaan natuur en cultuur prachtig samen. De mooiste renaissance-steden met ontelbare koepels en torentjes worden afgewisseld door donkergroene cipressen, eindeloze wijngaarden, zilvergroene olijfbomen en uitgestrekte graanvelden. Juist ook dit landschap is voor veel kunstenaars een bron van inspiratie. We bezochten al de Tarottuin van Niki de Saint Phalle en Il Bosco della Ragnaia, met een prachtig samenspel tussen natuurlijke en culturele elementen. Op weg naar Volterra is er eveneens een schitterende symbiose tussen cultuur en natuur. Van verre zie je ze plots opduiken, de cirkels in de graanvelden. Ze staan rechtop, als grote ringen, en zeker met de …

Lees meer »

Il Bosco della Ragnaia – filosoferen in een betoverend bos

In de buurt van de abdij van Monte Oliveto Maggiore, waar we gisteren waren, ligt een onbekend pareltje waar slechts weinig mensen weet van hebben: de bijzondere tuin van de Amerikaanse filosoof en kunstenaar Sheppard Craige. Ondanks het feit dat de lijfspreuk van deze Craige Se non qui, dove? (Als niet hier, waar dan wel?) is, is het niet zo gemakkelijk om de weg naar deze tuin te vinden. Wanneer je vanuit Montalcino de weg naar Asciano neemt, kom je door het dorpje San Giovanni d’Asso. Vlak voor je het gehucht weer uitrijdt, zie je twee zuilen. Op een van deze zuilen …

Lees meer »

Een kleurrijke kat, een magiër van mozaïek en vrolijk badende vrouwen

Liep er vanochtend nog een zwarte kat door het beeld, vanmiddag stuitten we op een veel vrolijker versie van dit dier, met de naam Ricardo: We keerden na bijna een jaar terug naar de Giardino dei Tarocchi, de Tarottuin, van Niki de Saint-Phalle, in het zuiden van Toscane. Na het eerdere bezoek aan dit kleurrijke paradijs vol met schitterende beelden, kleurrijke details en vrolijk stemmende mozaïeken wilden we zeker weten terug om die bijzondere sfeer nogmaals te ervaren. Zelfs de beelden van de dood, de gehangene en het rad van fortuin kunnen het heerlijke gevoel dat de tuin je steeds weer geeft …

Lees meer »

De zwarte kat van Monte Oliveto Maggiore

Vrijdag de dertiende is in Italië, anders dan in Nederland, geen dag die geboren lijkt voor het ongeluk. Het Italiaanse ongeluksgetal is dan ook niet dertien, maar zeventien – aangezien 17 in Romeinse cijfers (XVII) het anagram is van VIXI, Latijn voor Ik heb geleefd of Ik leefde. Vandaag besteden we op Ciao tutti toch aandacht aan het ongeluk, maar dan in een andere gedaante: die van een zwarte kat. Aanleiding is het verschijnen van het boek Kunst & kleur van Stefano Zuffi, waarin hij heeft verzameld hoe kunstenaars in de loop der eeuwen omgingen met kleur, welke betekenis ze …

Lees meer »

Vernaccia di San Gimignano -‘hij kust, likt, bijt, verleidt en verlamt’

Deze aanprijzing komt uit de mond van niemand minder dan Michelangelo. Zo sprak de grote meester ooit over Vernaccia, de heerlijke witte wijn die in de omgeving van San Gimignano wordt gemaakt. Je kon Michelangelo niet gelukkiger maken dan met een glas van deze strogele wijn. Michelangelo is echter niet de enige die deze wijn kon appreciëren. Dante was ook al lyrisch over deze wijn: ‘Zie Bonagiunta daar, uit Lucca, gaan. Die ander naast hem, tot skelet geslonken, woonachtig ooit in Tours,’ wees hij me aan, ‘placht met het pauselijk gewaad te pronken. Hij mist, en die onthouding valt hem …

Lees meer »

De torens van San Gimignano

Wanneer je op weg gaat naar San Gimignano, luister dan onderweg naar dit lied van Frank Boeijen, die de torens van dit stadje zo prachtig bezong. In het Nederlands, maar aangezien de sfeer zo heerlijk zwoel Italiaans is, mag dat de pret niet drukken. ‘En ik hoorde vogels zingen vogels zingen een onbekend lied een opgewekt lied. En in de verte gloren de torens gloren de torens van San Gimignano. Door de bomen achter de kerk tussen de doden. Kijk naar de hemel tel de sterren kijk naar de hemel zo ver weg onbereikbaar ver weg. Door de bomen achter de …

Lees meer »

Toscane Top Tien

‘Als je aan Toscane denkt, krijg je vast direct allerlei beelden in je hoofd. Van slingerende weggetjes met cipressen door glooiende heuvels, de scheve toren van Pisa, wijn in rustieke mandflessen, en zo zijn er nog wel wat clichés te bedenken.’ Zo beginnen wij ons bezoek aan Toscane, en zo begint ook de geheel vernieuwde reisgids 100% Toscane van mo’media. Na deze beeldende inleiding volgen maar liefst bijna 400 pagina’s vol Toscane. Van Lucca, Pistoia en Prato in het noorden tot Siena, de Crete Senesi en de Maremma zuidwaarts. De gids bevat fijne favorietenlijstjes, met bijvoorbeeld 10x actie, 10x relaxen, …

Lees meer »

Jozef in de supermarkt

Ondanks de romantiek van alle lokale marktjes en heerlijke kleine winkeltjes om me heen waar ik het liefst snuffel en nieuwe ontdekkingen doe, kan het soms zomaar zijn dat ik mezelf terugvind in zo’n overweldigende ipermercato. Een mammoetsupermarkt waar je werkelijk voor alles terecht kunt. Van fietsbanden tot ingemaakte kersen en van flanellen huispakken tot gebloemd briefpapier. Ik sta wat verdwaasd voor de vele vierkante meters pastasoorten die hier staan uitgestald als ik wat verderop een bekende stem in het Nederlands hoor. Als ik nieuwsgierig om het schap heen loop, zie ik tot mijn grote verrassing inderdaad een bekende staan: Esther Bos. …

Lees meer »

De palio van Buti

De paardenrace van Siena is dan misschien de beroemdste, de palio van Buti is de eerste van het jaar! Op de eerste zondag na het feest van Sant’Antonio Abate, waar ik jullie gisteren over vertelde, is de strijd tussen de verschillende contrade, wijken, op zijn hoogtepunt. Dit jaar is dat op 22 januari, dus de voorbereidingen zijn al in volle gang! Afgelopen zondag was de grote loting en dat ging gepaard met een hoop emoties. Uiteraard met een glimlach van oor tot oor en gejuich van de inwoners van de contrada als de wijk het geluk heeft als eerste uit …

Lees meer »

Wanneer valt de scheve toren van Pisa?

Gisteren schreven we over de experimenten die Galileo Galilei zou hebben uitgevoerd in de kathedraal van Pisa, naast de bekende Scheve Toren. Volgens sommigen zou hij ook vanaf de toren zelf proeven hebben gedaan, maar daar is geen onomstotelijk bewijs voor te vinden. Dat neemt niet weg dat Galileo de toren een warm hart toedroeg. Hoewel de Toren van Pisa misschien wel het meest gefotografeerde monument van Toscane is, is er over de geschiedenis van de toren niet zo veel bekend. Michiel van Straten, ontdekkingsschrijver, ging op onderzoek uit en neemt ons mee naar de bijzondere wortels van la torre …

Lees meer »

De tijd van Galileo

Vandaag reizen we naar Pisa, vanwaar ik jullie de komende dagen zal berichten. Pisa staat uiteraard bekend om de scheve toren, maar wie wat langer in de stad verblijft, ontdekt dat de stad veel meer heeft te bieden, op cultureel, culinair en creatief gebied. We beginnen met de bekendste inwoner van de stad: Galileo Galilei. Adam Hart-Davis neemt ons in zijn boek Het verhaal van de tijd mee terug in de tijd, naar het Pisa van Galileo Galilei: ‘Galileo di Vincenzo Bonauti de Galilei werd op 15 februari 1564 in Pisa geboren. Hij werd een wereldberoemd wetenschapper. Eerst bestreed hij met …

Lees meer »

Annunciatie in bladgoud – Simone Martini in Siena

Het Uffizi in Florence herbergt eveneens een prachtige Annunciatie van Simone Martini, die oorspronkelijk in de Dom van Siena te zien was. Hoewel we niet veel weten over het leven van Martini, is wel met zekerheid vast te stellen dat hij in 1284 in Siena werd geboren. Voor zover bekend is, schilderde hij tussen zijn twintigste en vijfentwintigste een aantal Madonna’s, waarbij hij zich vooral laat inspireren door stadsgenoot Duccio di Buoninsegna. Opvallend is het gebruik van bladgoud, hetgeen veel navolging zal vinden door schilders uit Siena en omgeving. We zullen straks zien dat hij dit bladgoud ook volop gebruikte …

Lees meer »