Ga op pad met onze City Walks!

De zwenking

We blijven vandaag nog even voor het beeld van Petrarca staan, met een wel heel bijzonder boek:

De herontdekking van een manuscript uit de oudheid werd de motor achter de renaissance. Rond 1400 werd het enige overgebleven exemplaar van het Romeinse gedicht De natuur van de dingen van Lucretius herontdekt.

Een prachtig episch gedicht, meer dan tweeduizend jaar geleden geschreven, dat observaties en ideeën bevat die uiterst subversief waren en hun tijd ver vooruit: dat er geen reden is aan te nemen dat het universum met de hulp van een god functioneert; dat het universum bestaat uit een oneindige hoeveelheid atomen die willekeurig rondwentelen in de ruimte, in een eindeloos proces van creatie en destructie; dat de mens geen centrale plaats inneemt, maar onderdeel vormt van alle dierlijk leven op aarde. Het gedicht bevat de kern van het moderne denken over de wereld.

Stephen Greenblatt laat zien hoe de gedachten van Lucretius een fundamentele verandering in het menselijk denken veroorzaakten die de moderne wereld zoals we die nu kennen mogelijk maakte. Door het ontdekkingsverhaal van het manuscript te verweven met de renaissance, het begin van de modernisering van ons denken te verbinden met de oudheid, brengt Greenblatt op een vernieuwende, spannende en uiterst toegankelijke wijze de geschiedenis tot leven.

Een fragment:

‘Italianen waren al bijna een eeuw geobsedeerd door de jacht op boeken, sinds de dichter-geleerde Petrarca roem had verworven door rond de jaren dertig van de veertiende eeuw Ab urbe condita libri, Livius’ monumentale geschiedenis van Rome, te ordenen en vergeten meesterwerken van Cicero, Propertius en anderen terug te vinden. Petrarca’s voorbeeld was een inspiratie voor anderen om ook op zoek te gaan naar verloren klassieken, die vaak eeuwenlang ongelezen hadden liggen verstoffen. De teruggevonden teksten werden gekopieerd, geredigeerd, van commentaar voorzien en gretig uitgewisseld. Ze brachten de vinders aanzien en vormden de basis voor wat later de ‘studie van de humaniora’ genoemd zou gaan worden. […]

Het voornaamste jachtterrein voor Poggio en andere boekenjagers waren de bibliotheken van oude kloosters, en daar hadden ze goede redenen voor: eeuwenlang waren kloosters vrijwel de enige instituten geweest die zich nog om boeken bekommerden. Zelfs in meer stabiele en welvarende periodes van het Romeinse Rijk was het aantal mensen dat kon lezen nooit hoog geweest, zeker naar onze maatstaven gemeten. […]

Maar iedere monnik moest kunnen lezen. In een wereld die steeds meer door analfabete krijgsheren werd beheerst, was deze eis, die al vroeg in de geschiedenis van het kloosterwezen werd geformuleerd, van onschatbaar belang. Hier is de regel van de kloosters in Egypte en het Midden-Oosten die werden gesticht door de vierde-eeuwse koptische heilige Pachomius. Als iemand die tot het klooster wil worden toegelaten zich voorstelt aan de ouderen…

zullen ze hem twintig psalmen of twee brieven van de Apostelen of een ander deel van de Heilige Schrift geven. En als hij niet kan lezen, zal hij tijdens het eerste, het derde en het zesde uur een leraar bezoeken die hem wordt toegewezen. En hij zal voor hem staan en met de grootste vlijt en dankbaarheid studeren. De belangrijkste lettergrepen, werkwoorden en zelfstandige naamwoorden zullen voor hem worden uitgeschreven, en hij zal worden gedwongen te lezen, ook als hij niet wil.’

Gelukkig hoef ik niet in de schoenen van deze leraar te staan en jullie niet te dwingen om onderstaand boek te lezen, maar voor wie wil: het is echt een aanrader!

De zwenking
Stephen Greenblatt
vertaald door Arthur de Smet
ISBN 9789023465430
€ 39,90
De Bezige Bij
bekroond met de National Book Award 2011

Voor wie het gemist heeft: Ciao tutti genomineerd voor Travvies Award
Ja, je leest het goed, ik kreeg deze week  het heuglijke nieuws dat Ciao tutti voor de derde keer (!) genomineerd is voor de Travvies Reiswebsite Awards, in de categorie Reisverslagen. De Travvies Awards worden uitgereikt door StedenTripper.com.

Tot en met 29 juni 14.00 uur kun je je stem uitbrengen (liefst op Ciao tutti natuurlijk) via de Travvies Award website.

Grazie mille alvast enne… zeg het voort!

Saskia

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *