In Italië liggen veel kerken direct aan zee, wat zorgt voor prachtige plaatjes en een bijzondere sfeer. We tippen de spectaculairste kathedralen, kerkjes en kapellen, verspreid over het hele schiereiland én op de eilanden, waar het geluid van de golven samengaat met dat van geprevelde gebeden en Gregoriaans gezang.
Abbazia di San Fruttuoso – Camogli
San Fruttuoso is wellicht de betoverendste plek langs de kust van Ligurië, met een paar huisjes, visnetten, een bar, enkele mooie halfronde bogen en wat vissersbootjes. Het pronkstuk is echter de abdij zelf, met haar voeten bijna in het water. In deze blog lees je er meer over.
Ook in Camogli zelf bewonder je een prachtige kerk aan zee: de zonnig geel geschilderde Basilica di Santa Maria Assunta, met de kenmerkende klokkentoren die bijna met de voeten in zee staat.
Santa Margherita di Antiochia – Vernazza
In Vernazza, een van de dorpjes van de Cinque Terre, valt je blik meteen op de zonnig gele klokkentoren van de Santa Margherita di Antiochia, een van de bekendste blikvangers aan de Ligurische kust.
Fier rijst deze achthoekige, veertig meter hoge campanile omhoog, als een soort vuurtoren voor de kleurrijke vissersbootjes die aan de voet van de kerk dobberen.
Volgens de inwoners van Vernazza ligt de kerk, die in 1318 werd gebouwd, zo dicht aan zee omdat een van de vissers precies op deze plek een houten kistje heeft gevonden met daarin het vingerkootje van de heilige Catherina. In eerste instantie werd het reliek in een andere kerk bewaard, maar na een zware storm stortte deze kerk in.
Het vingerkootje was onvindbaar maar dook wonder boven wonder na een aantal jaren weer op, op de plek waar de visser het ooit had gevonden. Op deze vindplaats werd daarom een nieuwe kerk gebouwd, waar het vingerkootje van de heilige Catherina nog altijd te vinden is.
San Pietro – Portovenere
De San Pietro in Portovenere werd gebouwd in de twaalfde en dertiende eeuw, op de overblijfselen van een kerk uit de vijfde eeuw. In de Romeinse tijd zou op de plek van de kerk een tempel gewijd aan de godin Venus hebben gestaan, waar het stadje Portus Veneris (dat later Portovenere werd) zijn naam aan dankte.
Het gebouw van zwarte en witte steen is eenvoudig maar sfeervol, met spitsbooggewelven en smalle ramen die natuurlijk licht doorlaten, waardoor een sfeer van bezinning en rust ontstaat. De afgelegen ligging draagt bij aan de mystieke charme van deze plek.
Ligurië heeft nog veel meer mooie kerken hoog boven de zee, zoals de Santa Maria Maddalena in San Lorenzo al Mare, de Santo Stefano al Mare in Imperia, de San Giorgio in Tellaro en de San Giovanni Battista in Cervo.
Santuario della Madonna dell’Angelo – Caorle
Deze kerk in Caorle lijkt dankzij de karakteristieke klokkentoren en ligging zo weggelopen uit een film. Oorspronkelijk was deze kerk gewijd aan de aartsengel Michaël, maar later werd hij door Maria van zijn troon gestoten, nadat enkele vissers een drijvend Mariabeeld op zee hadden gevonden, een gebeurtenis die door de lokale gemeenschap als een wonder werd beschouwd.
Het interieur van het heiligdom is eenvoudig maar sfeervol, met mooie fresco’s. De plek van het heiligdom is bijna magisch: net buiten het stadje aan het einde van de pier, omarmd door de zee.
Kerken in de lagune – Venetië
Ook in de Venetiaanse lagune liggen veel kerken bijna met hun voeten in het water, zoals de San Giorgio Maggiore en Il Redentore op het eiland Giudecca (zie deze blog), maar ook de Santa Maria della Salute, de Santa Maria dei Miracoli en de San Simeon Piccolo. In de crypte van de San Zaccaria sta je bijna altijd met je voeten in het water van de lagune.
Santa Maria di Portonovo – Portonovo
Aan de Riviera del Conero, een van de mooiste stukjes aan de Adriatische kust, ligt de Santa Maria di Portonovo. De kerk werd in de elfde eeuw gebouwd door Benedictijner monniken en is een van de mooiste voorbeelden van romaanse architectuur in Le Marche, met eenvoudige harmonieuze lijnen, in een witte steen die perfect opgaat in het weelderige en ongerepte groen.
Santuario della Santissima Annunziata – Gaeta
Gaeta telt heel wat mooie kerken. Niet voor niets droeg de stad ooit de bijnaam città delle cento chiese, ‘stad van de honderd kerken’. We hebben tijdens onze wandeling geen honderd kerken geteld, maar er zijn wel heel wat kerken en kerkjes te vinden.
Prachtig is de Santissima Annunziata, op een steenworp afstand van de Lungomare Caboto. Ook binnen is deze kerk letterlijk schitterend, met dank aan de Cappella d’Oro, die ook wel de Grotta d’Oro wordt genoemd. In deze ‘gouden grot’ vergaap je je aan negentien plafondschilderingen van Giovanni Filippo Criscuolo, met scènes uit het leven van Maria en Jezus.
Onze favoriet is echter de San Francesco, ooit opgericht als een klein klooster maar inmiddels uitgegroeid tot een imposante neogotische kerk. Het uitzicht dat je vanaf de ingang van de kerk over Gaeta Vecchia en de zee hebt is magistraal, zeker aan het einde van de middag, als de zon alles in een gouden gloed zet.
Santa Maria delle Grazie – Procida
De Santa Maria delle Grazie ligt op Procida, een eiland voor de kust van Napels, als een kroon op de kleurrijke huizen van Marina Corricella.
Aartsbisschop Innico Caracciolo gaf in 1679 opdracht tot de bouw van de kerk, op de plaats van een reeds bestaande kapel die gewijd was aan de verering van de Madonna delle Grazie.
Eveneens prachtig gelegen is het kerkje Santa Margherita Nuova, voor de toegang tot Terra Murata.
Madonna del Soccorso – Ischia
De Madonna del Soccorso in Forio, op het eiland Ischia, werd in de veertiende eeuw gebouwd als een Augustijner klooster. De witte, eenvoudige gevel vormt een prachtig contrast met het intense blauw van de zee.
Santa Maria a Gradillo – Ravello
Bijna niemand kent de naam van deze kerk, maar iedereen heeft wel eens een foto gezien van de twee kerktorens, vastgelegd vanuit Villa Rufolo.
De Santa Maria a Gradillo in Ravello heeft een mooi mozaïekvloer, die het hele middenschip beslaat en een boom weergeeft met een stam waaruit takken met lancetvormige bladeren groeien, met tegenover elkaar staande panters en geometrische motieven in de zijbeuken.
San Gennaro – Praiano
In Praiano, een van de minder drukke plaatsen aan de Amalfikust, prijkt een enorme kerk met een koepel van kleurrijk majolica. Het is een fotogeniek geheel, ook dankzij het prachtige plein voor de kerk, dat te danken is aan de vrijgevigheid van een groep emigranten die nog steeds een diepe verbondenheid voelt met hun geboorteplaats.
Oorspronkelijk was het plein klein en bedekt met klei en dus vrij eenvoudig. In 1954 werd het echter getransformeerd: het kreeg een betonnen ondergrond en werd gedecoreerd met vrolijk gekleurde keramieken tegels. Vanaf het plein heb je spectaculair uitzicht op zee.
Aan de Amalfikust profiteren meer kerken van een prachtige ligging aan zee, zoals de Collegiata di Santa Maria Maddalena in Atrani en de Santa Maria Assunta in Positano.
Santissima Annunziata – Vico Equense
Vlak bij Sorrento schittert de Santissima Annunziata in Vico Equense, op een klif die steil boven de zee uittorent. De kerk is opgetrokken in een gotische stijl met barokke invloeden, wat duidelijk te zien is aan de versierde gevel en het rijkelijk versierde interieur.
Het uitzicht over de Golf van Napels biedt een adembenemend schouwspel dat door de eeuwen heen veel kunstenaars en dichters heeft geïnspireerd en ook huidige reizigers nog altijd weet te verwonderen.
Santa Maria dell’Isola – Tropea
De Santa Maria dell’Isola in Tropea is een van de meest iconische plekken van Zuid-Italië. De kerk ligt op een rotsachtig voorgebergte dat ooit een eiland was en biedt een ongekend mooi uitzicht op de Tyrreense Zee en de stranden aan de voet van de rotsen.
Abbazia di Santa Maria a Mare – Isole Tremiti
De Abbazia di Santa Maria a Mare ligt op het eiland San Nicola, een van de Isole Tremiti voor de kust van Puglia. De abdij werd in de negende eeuw gesticht door Benedictijner monniken en heeft in de loop der eeuwen verschillende verbouwingen ondergaan, waarbij romaanse en gotische architectonische elementen zijn geïntegreerd.
De abdij herbergt mooie fresco’s en een houten beeld van de Madonna met Kind, dat nog altijd door de eilandbewoners wordt vereerd. De afgelegen ligging van het eiland heeft bijgedragen aan het behoud van de mystieke sfeer en de ongerepte schoonheid van deze plek.
Santa Maria Assunta in Cielo – Vieste
De kathedraal van Vieste werd gebouwd op de resten van een antieke tempel die was gewijd aan de godin Vesta. De klokkentoren is gemodelleerd naar een kardinaalshoed.
San Nicola Pellegrino – Trani
In het licht van de zonsopgang en de zonsondergang lijkt de kathedraal van Trani wel een visioen. De gevel van witte steen weerkaatst het zonlicht en wordt op zijn beurt weerspiegeld in zee.
Naast de kerk kun je ook de crypte en de ondergrondse grafkelder bezoeken en de bijna zestig meter hoge klokkentoren beklimmen voor een adembenemend uitzicht over de stad.
Duomo di San Corrado – Molfetta
Minder bekend maar niet minder mooi is de Duomo di San Corrado in Molfetta, met zijn twee torens. Het is de grootste kerk in Puglia in romaanse stijl.
Wat nu de hoofdgevel aan de havenzijde is, zo ontworpen dat de kerk vanaf zee goed zichtbaar zou zijn, stond tot 1882 direct boven het water, wat verklaart waarom deze zo kaal aandoet.
Op de daken boven de beuken vind je een vleugje van de Valle d’Itria terug: de dakpannen zijn van dezelfde steensoort als die is gebruikt voor de trulli in Alberobello.
De kerk is gewijd aan de patroonheilige van Molfetta, een edelman uit Beieren die zich, na een avontuurlijke jeugd als kruisvaarder, als kluizenaar terugtrok in een grot in het gebied rond Bari.
Santa Maria de Finibus Terrae – Santa Maria di Leuca
In Santa Maria di Leuca staat de Santa Maria de Finibus Terrae. De naam ‘aan het einde van de wereld’ verwijst naar de ligging van de kerk op het zuidelijkste puntje van het Italiaanse schiereiland.
De basiliek is gebouwd op de plek van een oude heidense tempel gewijd aan Minerva en biedt uitzicht op de plek waar de Ionische Zee en de Adriatische Zee samenkomen.
San Giuseppe – Lipari
In Marina Corta genaamd staat een van de mooiste kerken van Lipari, de San Giuseppe. De bouw ervan begon in de zestiende eeuw, waarschijnlijk op de ruïnes van een oude tempel.
Met je rug tegen de prachtige barokke gevel heb je prachtig uitzicht op de haven en de talloze bootjes die daar aangemeerd liggen.
Santuario di Tindari – Tindari
Het Santuario di Tindari is gewijd aan de Zwarte Madonna. De huidige kerk, die werd gebouwd tussen 1957 en 1979, staat op de plek van eerdere religieuze gebouwen uit de Byzantijnse periode.
Het beeld van de Zwarte Madonna, gesneden uit cederhout, is het voorwerp van diepe devotie en trekt pelgrims uit heel Sicilië aan. Vanaf het terras van het heiligdom geniet je van een adembenemend uitzicht op het natuurreservaat Laghetti di Marinello en op zee.
Stella Maris – Porto Cervo
De Stella Maris in Porto Cervo, aan de Costa Smeralda, is een van de opvallendste kerken van Sardinië. Deze witte kerk, die niet zou misstaan tussen de gebouwen van Gaudì, werd in 1968-1969 gebouwd op basis van een ontwerp van architect Michele Busiri Vici.
De kerk past perfect in de sprookjesachtige sfeer van Sardinië, maar ook de details mogen er zijn. Kijk maar eens naar de omlijsting van de ramen en naar het plaveisel binnen in de kerk, dat gemaakt is van graniet.
Sant’Antonio Abate – Castelsardo
De kathedraal van Castelsardo is gewijd aan Sant’Antonio Abate, de patroonheilige van het dorp, met een campanile met een dak van gekleurde majolicategels. In de kerk vind je een van de kostbaarste altaarstukken van Sardinië.
Tot slot nog een laatste Sardijnse tip die geen kerk is, maar vanwege de naam wel het vermelden waard: het kleine eiland Chiesa, dat deel uitmaakt van de La Maddalena-archipel voor de kust van Sardinië.
Tip in een reactie gerust ook jouw favoriete kerk(en) aan zee, want de lijst met heilige plekken aan zee is eindeloos lang!
