Reizen door Italië

Het Colosseum in de winter

Na dat heerlijke pizzarecept uit Home Made Winter van gisteren blijven we vandaag nog even in winterse sferen. In de net verschenen reisbijbel 1000 ultieme reizen om zelf te beleven is reis 197 namelijk gereserveerd voor het Colosseum: ‘Een herkenbaarder architectonisch beeld dan het Colosseum bestaat bijna niet. Het bouwwerk staat afgebeeld op Olympische medailles en op de Italiaanse munt van 5 eurocent, en heeft als voorbeeld gediend voor veel stadions en arena’s. Het Nederlandse woord ‘arena’ is afgeleid van het Latijnse woord voor het zand dat het bloed van de onfortuinlijke gladiatoren en de vele dieren die hier het …

Lees meer »

Nog meer torens in Rome

Na de inmiddels weer verdwenen torentjes van het Pantheon die ik gisteren beschreef, moest ik denken aan de aankondiging voor een boek over de klokkentorens van Rome die ik ooit voorbij had zien komen. Nieuwsgierig of dit boek inmiddels verkrijgbaar was, mailde ik de auteur en fotograaf, Dolf Middelhoff. Wat bleek: het boek is zo goed als klaar, maar voor het mooi gedrukt en gebonden in de boekhandel kan verschijnen, moeten er eerst meer mensen gevonden worden die het boek willen gaan kopen. Aangezien ik zelf zo enthousiast was over het onderwerp – een origineel idee om Rome te verkennen …

Lees meer »

De torentjes van het Pantheon

Al bladerend door een boek met oude prenten en ansichtkaarten uit Rome stuitte ik op een tekening van Maarten van Heemskerck, met daarop tot mijn grote verbazing het Pantheon met in het midden, precies boven de punt van de fries, een torentje. Nieuwsgierig ging ik op zoek naar de herkomst van dit inmiddels weer verdwenen torentje, maar veel wijzer werd ik niet. De illustratie van Van Heemskerck is gemaakt rond 1530, maar nergens wordt er naar een voor die tijd gedane aanpassing aan het aanzicht van het Pantheon verwezen. Wel vond ik nog een tweetal andere schetsen en tekeningen waar het torentje …

Lees meer »

De Weg van de Franken

Vorige maand schreef ik al over de droom ooit eens van Nederland naar Rome te wandelen, om in alle rust elke stap bewust te zetten in plaats van er in no time heen te vliegen. Ik was dan ook blij toen ik de volgende aankondiging tussen mijn e-mail vond: ‘Met veel plezier wil ik u laten weten dat het eerste deel van de Nederlandstalige wandelgidsen voor pelgrims naar Rome verschijnt: De Weg van de Franken, een beschrijving van de route van San Miniato Basso naar Rome. Het is het eerste boek in een reeks van drie wandelgidsen, die de route …

Lees meer »

Kleine encyclopedie van het Vaticaan

Deze bijzondere encyclopedie werpt een veelzijdige blik op de kleinste staat ter wereld, op zijn bekendste inwoners en zijn kleurrijke entourage, en op het complexe bestuursapparaat van de Kerk. De lemma’s steunen op feiten, tradities, mysteries, taboes en anekdotes. De Kleine encyclopedie van het Vaticaan informeert, documenteert en analyseert. Wist je bijvoorbeeld dat… Vaticaanstad zijn eigen voetbalploeg heeft? er nooit een paus Johannes XX bestaan heeft? Joseph Ratzinger al op driejarige leeftijd wist dat hij kardinaal zou worden? de persoonlijke bibliotheek van Benedictus XVI 20.000 boeken telt? Vaticaanstad als enige land ter wereld het Latijn als officiële taal heeft? Vaticaanstad …

Lees meer »

De paus met de billen bloot

Na het debacle met de vrouwelijke paus (zie Ciao tutti van gisteren) besloot het Vaticaan voortaan geen risico meer te lopen. Elke nieuwe paus moest na zijn verkiezing aan een wel heel bijzonder examen worden onderworpen. Met dit zogenaamde stoelexamen moest het geslacht van de nieuwe paus kunnen worden vastgesteld, om te voorkomen dat er nogmaals een paus zou worden aangesteld die niet van het mannelijke geslacht was. Over hoe dat examen precies werd uitgevoerd verschillen de meningen van de geschiedschrijvers nogal. Zo is er een bron waarin geschreven wordt over de sedes stercoraria, de ‘uitwerpselenstoel’. Een van de kardinalen …

Lees meer »

Een vrouwelijke paus

Of het waar is of niet, het verhaal achter het gerucht dat er ooit een vrouwelijke paus is geweest, is te mooi om het niet te vertellen. In 855 zou een vrouw de scepter hebben gezwaaid in de kerk. Onmogelijk? Niet als je onderstaand verhaal moet geloven! Het verhaal begint in 818, als een Brits gezin vanwege het geloof naar Duitsland verhuist. De dochter, Johanna genaamd, verlaat op haar twaalfde het huis, gehuld in mannenkleren, om als novice in te treden in een klooster. Niet eens omdat ze zo godsgezind was, maar vooral omdat ze verliefd was geworden op een …

Lees meer »

Petrus onder Bernini

Wie voor het eerst het plein voor de Sint-Pieter betreedt, kan vaak de onderkaak maar met moeite op zijn plek houden van verbazing. Verbazing over de grootsheid van de kerk, over de schoonheid van het plein én over de lengte van de rij die er staat om naar binnen te mogen. Als je nu eens kon regelen dat je daar niet in hoeft te gaan staan… Willemijn weet gelukkig een kleine omweg, via welke je niet alleen de rij overslaat, maar ook nog eens veel meer mee krijgt van de geschiedenis van de kerk. Die omweg loopt onder de grond. …

Lees meer »

De cijfers van de Sint-Pieter

Helaas, geen onthullend inzicht in de bankrekening van de paus vandaag – zoals de titel wellicht wel doet vermoeden – maar een rondtocht door de enorme Sint-Pietersbasiliek en over het gelijknamige plein in cijfers. Hierna kijk je toch even anders naar dit enorme bouwwerk – en kun je tijdens een volgend bezoek indruk maken op je reisgenoten door af en toe een van onderstaande feitjes te roepen… De Sint-Pietersbasiliek is bijna 190 meter lang (met het portiek erbij zelfs 218 meter) en – op het breedste punt – 155 meter breed. Daarmee is de basiliek ruim 22.000 m2 groot. De …

Lees meer »

Een eigen appartement in Rome

Boven aan mijn wensenlijst staat een eigen appartement in Rome, een eigen plek in een van de stille straatjes van de stad, waar je echt thuis komt na een dag slenteren door de stad. Een appartement met een keuken waar ik heerlijke pasta’s kan koken voor Romeinse vrienden – en waar ik ’s ochtends een kleine moka op het vuur kan zetten voor het eerste kopje koffie van de dag. Een appartement waar je al je buren kent, en waar je in ruil voor een boodschap van de oude bovenbuurvrouw een bord met zelfgemaakte ravioli krijgt voorgeschoteld. Waar de postbode …

Lees meer »

Het olifantje van Bernini

Vandaag, op dierendag, staat een van de meest bijzondere dieren in Rome centraal: het kleine olifantje van Bernini op het Piazza della Minerva. Het olifantje staat sinds kort in de steigers. De Belgische website SPQR berichtte uitgebreid over deze restauratie: ‘De elefantino, het olifantje van Bernini op Piazza della Minerva, staat in de steigers. Het marmeren beeld wordt grondig gerestaureerd en geconserveerd. Het olifantje krijgt ook een speciale behandeling die het in de toekomst moet beschermen tegen de stedelijke vervuiling. De kostprijs van de werken wordt geraamd op 70.000 euro. Het restauratiekarwei zal duren tot eind dit jaar. Romebezoekers zullen …

Lees meer »

Een drankje tussen de gevleugelde paarden

Hoewel de buik van het paard van Victor Emanuel helaas niet meer dienst doet als restaurant, biedt Il Vittoriano nog steeds een van de culinaire hoogtepunten van de Eeuwige Stad. En dat mag je zeer letterlijk opvatten; je geniet van een drankje op bijna tachtig meter hoogte! Je bereikt het terras aan de voet van de quadriga’s met een lift in het museum dat in het gebouw is gevestigd (maar dat gratis toegankelijk is) of door het beklimmen van maar liefst 196 treden die vanaf de zuilengalerij omhoog voeren. Deze klim wordt boven beloond met een prachtig uitzicht op het …

Lees meer »

In de buik van het paard – Il Vittoriano

In Rome kun je op heel veel plekken fantastisch eten. Je hebt kleine familierestaurantjes die je de lekkerste lokale specialiteiten voorschotelen, pizzeria’s met een perfect gestookte steenoven, trattoria’s waar gekookt wordt op sterrenniveau en plekken waar je niet alleen geniet van wat er op je bord ligt, maar ook van het uitzicht op de stad die aan je voeten ligt. De plek die ik vandaag bespreek heeft niets van dit alles, maar is toch een van de meest tot de verbeelding sprekende ‘eetplekken’ van de stad. Al kun je er nu helaas niet meer aanschuiven – daar eten was een …

Lees meer »

Et tu Brute?

Op 15 maart van het jaar 44 v.Chr. werd Gaius Julius Caesar vermoord. Zijn vermeende laatste woorden, gericht aan zijn moordenaar, zijn wereldberoemd geworden. ‘Et tu, Brute?’ zou hij hebben gezegd. ‘Ook jij, Brutus?’ De ochtend was begonnen als vele andere. Hoewel Caesar gewaarschuwd lijkt te zijn dat hij juist op deze dag, op de iden van maart, op zijn hoede moest zijn, nam hij gewoon deel aan de senaatsvergadering. Aangezien de Curia Julia op het Forum Romanum niet gebruikt kon worden (het gebouw had veel schade geleden door een grote brand), vond de vergadering plaats in de curia van …

Lees meer »

De bordjes van de sfeervolle Via Margutta

Een van de mooiste straatjes van Rome, dat is een omschrijving die zeker van toepassing is op de Via Margutta. Ondanks de nabijheid van de toeristische trekpleisters op en om het Piazza di Spagna en het Piazza del Popolo, is de rust in de Via Margutta bewaard gebleven. Het straatje wordt bevolkt door kunstenaars, artiesten, een verdwaalde toerist en – bovenal – de sfeer van weleer. Van meet af aan is Via Margutta een thuis geweest voor ambachtslieden en kleine kunstenaars. Vanaf 1600 kreeg deze Romeinse straat ook steeds meer een internationaal karakter, dankzij de buitenlandse kunstenaars die zich er …

Lees meer »

Grieks koffiehuis in Rome

In een van de duurste straten van Rome, de Via dei Condotti, vind je het oude Griekse koffiehuis. Volgens de ANWB Kunstgids Rome, die afgelopen zomer verscheen en die maar liefst 430 pagina’s reisinformatie over Rome biedt, is dit ‘niet het grootste, niet het meest typische, maar wel het koffiehuis met de rijkste geschiedenis in heel Rome.’ Zeker is dat je tijdens een bezoek aan Rome even over de drempel van dit koffiehuis heen moet stappen, al is het maar om even rond te kijken en snel een espresso aan de bar te drinken. Al doen de echte gasten dat …

Lees meer »

Rubens in Rome

Vorige week verhuisden heel wat schilderijen van Rubens van de Hermitage in Sint Petersburg naar Amsterdam. In de Hermitage is sinds afgelopen weekend namelijk een grote tentoonstelling over deze en andere Vlaamse schilders te zien. De zalen in de Hermitage tonen een magistraal overzicht van 75 schilderijen en circa 20 tekeningen, waaronder talrijke meesterwerken van de grote drie van de Antwerpse school: Peter Paul Rubens, Anthonie van Dyck en Jacob Jordaens, aangevuld met werken van diverse eveneens bekende tijdgenoten. Een van de hoogtepunten is de beroemde Kruisafname van Rubens. Deze uitgelezen collectie komt voor het eerst naar Nederland. Veel van …

Lees meer »

Tussen droom en daad

Tijdens een Italiaans etentje kwam laatst het idee weer even op tafel: zou het niet heerlijk zijn om een keer te voet naar de Eeuwige Stad af te reizen? Drie maanden de tijd nemen om elke stap die je dichter bij Rome zet heel bewust te zetten, om te genieten van alle moois onderweg, om net als Hannibal over de Alpen te trekken en Italië aan je voeten zien liggen… Helaas blijft het voor mij voorlopig nog wel bij dromen. Drukke werkzaamheden staan een bezoek aan Rome wel toe, maar dan toch het liefst per vliegtuig, zodat ik ook zoveel …

Lees meer »

In het voetspoor van de Heilige Christina

Vandaag treden we in het voetspoor van de Heilige Christina, en wel aan de hand van Henk van Os. Meer dan een halve eeuw lang houdt deze kunsthistoricus namelijk al een map ‘raroria’ bij, die deel uitmaakt van zijn reproductieverzameling. Alle kunstwerken in deze map hebben een hoog ‘kijk nou eens’-gehalte. Zo ook de voeten van de Heilige Christina. Lees maar mee: ‘Gedurende de vijf jaar die ik besteedde aan de bestudering van reliekverering in de middeleeuwen raakte ik gefascineerd door heilige voeten. Veel reliekhouders zijn koppen en nog meer zijn reliekarmen, maar hier en daar vind je ook een reliekvoet …

Lees meer »

De laatste rustplaats van Cecilia Metella

De enorme tombe van Cecilia Metella, die tijdens een wandeling langs de Via Appia niet aan je aandacht kan ontsnappen, is in meerdere opzichten intrigerend. Een enorm mausoleum voor een vrouw, dat is in het oude Rome een unicum. Wie was ze? Welke functie bekleedde ze? Waarom was ze zo belangrijk dat haar laatste rustplaats een grafmonument met een diameter van ongeveer dertig meter moest worden? We zullen het nooit weten, maar de vragen spoken al jaren door het hoofd van reizigers die de kantelen van het grafmonument in hun geheugen hebben gegrift. Zo ook Lord Byron, die geïnspireerd door …

Lees meer »