Reizen door Italië

Vlaamse voetsporen in de Eeuwige Stad

Naast de Sint Juliaan der Vlamingen (zie Ciao tutti van 6 november) zijn er nog veel meer Vlaamse sporen in Rome te vinden. Al deze bijzondere plekken zijn bijeengebracht in de reisgids Fiamminghi in Rome – Vlaamse voetsporen in de Eeuwige Stad. Het boek bevat 16 unieke wandelingen, gegroepeerd rondom goed bewaarde geheimen in Rome. Ondertussen word je als lezer en bezoeker gewezen op de talrijke sporen die Vlaamse kunstenaars, de honderden schilders, beeldhouwers, musici, architecten, schrijvers en ambachtslui, achterlieten in de Eeuwige Stad. Sommigen van hen werden wereldberoemd (denk bijvoorbeeld aan Peter Paul Rubens); van anderen heb je waarschijnlijk …

Lees meer »

Sint Juliaan der Vlamingen

Tijdens een van mijn wandelingen door de stad om alle Sprekende Beelden te zien en te horen, stuitte ik op het prachtige aanplakbiljet van de Sint Juliaan der Vlamingen, oftewel de San Giuliano dei Fiamminghi, de Koninklijke Belgische kerk in Rome. De kerk zou ten tijde van de Kruistochten zijn gesticht als pelgrimshospitaal voor de inwoners van het graafschap Vlaanderen. Veel weten we niet over deze eerste bestaansperiode, maar zeker is wel dat graaf Robrecht II van Vlaanderen het hospitaal in 1094 vaste inkomsten verschafte. De kerk kent dus een lange geschiedenis en herbergt prachtige kunstwerken van Vlaamse makelij. De …

Lees meer »

Sprekende beelden in Rome

De ‘Club van de Goedgebekten’ bestaat, zoals ik eergisteren schreef, uit zes beelden. Pasquino en Abate Luigi zijn wellicht de bekendste, maar ook Il Babuino, Il Facchino, Madama Lucrezia en Marforio laten graag van zich horen. De naam van deze laatste hebben we al even voorbij zien komen in het verhaal van Pasquino. Samen voerden zij vaak levendige discussies, waarbij de een nog spitsvondiger probeerde te zijn dan de ander. Over de komst van Napoleon en de negatieve gevolgen daarvan voor de stad, vroeg Pasquino Marforio het volgende: ‘Sono tutti ladri, i francesi?’ (Zijn alle Fransen dieven?) Waarop Marforio antwoordde: …

Lees meer »

Sprekende beelden – Abate Luigi

Abate Luigi werd vlak bij het Largo di Torre Argentina opgegraven als een onbekende Romeinse magistraat of redenaar. Hij werd in eerste instantie naast het Palazzo Vidoni geplaatst, vlak bij de Sant’Andrea della Valle. Hij had het op deze plek echter zwaar te verduren. Toen hij voor de zoveelste keer door stenengooiende kwajongens werd bekogeld, werd hij in de hal van het Palazzo gezet, onbereikbaar voor de Romeinse jeugd. Naar aanleiding hiervan schreef de dichter Tomassetti op de sokkel: FUI DELL’ANTICA ROMA UN CITTADINO OGGI ABATE LUIGI OGNUN MI CHIAMA CONQUISTAI CON MARFORIO E CON PASQUINO NELLE SATIRE URBANE ETERNA …

Lees meer »

Sprekende beelden – Pasquino

Gisteren werd me ingefluisterd dat ik nog maar wat langer in Rome moest blijven om nog meer wonderlijke plekken van de stad te ontdekken. Uiteraard gaf ik graag gehoor aan deze stem, maar wie fluisterde me deze boodschap in? Dat vroeg ik me ook af, terwijl ik een beetje vertwijfeld om me heen keek. Ik had toch duidelijk een Italiaanse stem gehoord… Een Romein die druk gebarend in zijn telefonino sprak, wees in de richting van een beetje onooglijk beeld waar ik zojuist langs was gewandeld. ‘C’era lui,’ zei hij. Ik keek hem niet begrijpend aan. Wat bedoelde hij? Sinds …

Lees meer »

Nog meer magie in Rome

Zoals jullie de afgelopen dagen hebben kunnen zien en lezen, telt Rome veel wonderlijke plekken, waar niets is zoals het op het eerste gezicht lijkt. Uiteraard zijn er nog veel meer van deze verhalen: achter elk gebouw, achter elke steen gaat wel een geheim schuil. Telkens wanneer je de stad bezoekt, ontvouwen zich een paar geheimen, ontdek je nieuwe verhalen, doorkijkjes, eigenaardigheden. Hoe vaker je in Rome komt, des te makkelijker weet je je blik los te maken van de gebaande paden, van de grote monumenten die tijdens een eerste bezoek je blik gevangen houden. Je leert de achterafstraatjes kennen, …

Lees meer »

De hoorntjes van Mozes in de San Pietro in Vincoli (Rome)

In de San Pietro in Vincoli (die in het Nederlands ook wel eens Sint Petrus’ Banden of Sint-Pieter in ketens genoemd wordt) staat een wereldberoemd beeld van Michelangelo: zijn enorme Mozes. Michelangelo’s Mozes maakt deel uit van het grafmonument voor paus Julius II, die Michelangelo in 1505 naar Rome liet komen om alvast zijn pauselijk grafmonument te ontwerpen. Julius II stelde zich hierbij bepaald niet bescheiden op; het monument moest versierd worden met maar liefst veertig beelden. Michelangelo ging aan de slag en toog naar Carrara, waar hij in de marmergroeven het mooiste marmer uitzocht. Na acht maanden had hij …

Lees meer »

De hand van Bernini op Piazza Navona (Rome)

Afgelopen dagen hebben we regelmatig de namen van Francesco Borromini en Gian Lorenzo Bernini voorbij zien komen. Beide kunstenaars hebben een stempel op de Romeinse kunst en architectuur gedrukt, waarbij we hebben gezien dat ze de Eeuwige Stad niet alleen hebben voorzien van veel mooie bouwwerken maar ook van opvallende grapjes, trucjes en gezichtsbedrog. Beide heren konden echter niet samen door één deur. Ze keken met afgunst naar elkaars werk en gunden elkaar het licht in de ogen niet. Kreeg Borromini een opdracht toegewezen, dan deed Bernini zijn uiterste best om een ander groot project naar zich toe te trekken, …

Lees meer »

San Carlo alle Quattro Fontane – juweeltje van Borromini

Rome telt onnoemelijk veel kerken, van de enorme Sint-Pieter, de Santa Maria Maggiore en de Sint Jan in Lateranen tot kleine kerkjes waar een willekeurige voorbijganger wellicht niet vaak oog voor heeft maar die door de Romeinen zelf druk bezocht worden. Een van de mooiste kleine kerkjes is de San Carlo alle Quattro Fontane, die door de Romeinen ook wel liefkozend San Carlino wordt genoemd. Dit verkleinwoord is voor dit kerkje meer dan terecht gekozen; het meesterwerkje van de hand van Francesco Borromini is namelijk precies zo groot als één pijler in de Sint-Pieter. Francesco Borromini Technisch zit het ontwerp …

Lees meer »

De koepel van de Sant’Ignazio – gezichtsbedrog in Rome

Niet alles in Rome is zoals het lijkt – de Romeinen zijn meesters in gezichtsbedrog. De komende dagen maken we een rondgang langs plekken in Rome die je letterlijk op het verkeerde been zetten! Als eerste de fraaie barokkerk Sant’Ignazio, genoemd naar de heilige Ignatius van Loyola, de oprichter van de jezuïetenorde. Men begon met de bouw van de kerk in 1626, precies op de plek waar zestig jaar eerder de Santissima Annunziata was gebouwd. Deze kerk kon echter al snel niet genoeg plek bieden aan de almaar groeiende groep jezuïetenstudenten en moest dus uitgebreid of vervangen worden. Aangezien Ignatius …

Lees meer »

De magie van Rome – Andrea Vreede

Dit zou een ellenlang stuk kunnen worden, met zo’n titel. Want wat is in Rome nu niet magisch? Op elke straathoek zie of hoor je wel iets wonderlijks, elk gebouw en elk plein heeft zijn eigen unieke geschiedenis, elke ochtend in de stad begint als een nieuw avontuur, elk steegje kan naar een verrassing leiden… Andrea Vreede, die al sinds 1993 in Rome woont, kent natuurlijk als geen ander de magische plekken van de stad, waar de herinnering aan Caesar en Caravaggio, aan Borromini en Giordano Bruno nog tastbaar is. In De magie van Rome neemt ze je mee op een …

Lees meer »

Met Onno Kleyn op culinaire ontdekkingstocht

Tijdens de Week van de Italiaanse Taal kunnen we de klinkende namen voor Italiaanse voorgerechten, pastasoorten en andere heerlijkheden natuurlijk niet overslaan. Tegenwoordig weet ook bijna elke noorderling wel wat spaghetti alla carbonara is, maar wat is spigola all’acquapazza of scottiglia? Om precies te weten wat er op de kaart staat, stelde Onno Kleyn het handige Culinair reiswoordenboek Italiaans samen, met naast praktische hoofdstukken over restaurants en streekwijnen en –specialiteiten een heel scala aan woordenlijsten, zowel Italiaans-Nederlands als Nederlands-Italiaans. Zo schrijft Onno Kleyn over de Italiaanse etiquette: ‘Gelukkig verschilt Italië nauwelijks van onze lage landen waar het de tafeletiquette betreft. …

Lees meer »

Romeinse stripverhalen

Strips passen uitstekend binnen het thema van de Kinderboekenweek. Als er één soort verhaal is waarbij de illustraties onontbeerlijk zijn, dan is het immers de strip. Daarom vandaag op Ciao tutti aandacht voor een stripverhaal, maar dan uiteraard wél een Romeins stripverhaal! In een van de vele boekwinkels die Rome rijk is, viel mijn oog vorig jaar al op een kleurrijk stripverhaal, waarin de hoofdrol was weggelegd voor Cicero de Kat. Hij maakt kinderen op een grappige en verantwoorde manier wegwijs in het Oude Rome. Dankzij de Vlaamse uitgeverij Van In is dit stripverhaal nu ook in het Nederlands verkrijgbaar. …

Lees meer »

De knieën van Petrus

De Bocca della Verità, de Mond van de Waarheid, siert ook het omslag van Roma Magica – Mysteries en mirakelen van de eeuwige stad. Hoewel deze originele reisgids al zeventien jaar geleden is verschenen, wilde ik jullie deze bijzondere kijk op Rome niet onthouden. Wim Zaal, de auteur, richt zich op de magische, religieuze, occulte en raadselachtige aspecten van de stad en haar bewoners. Het boek bevat echter geen vage zinspelingen: de Romeinen willen de mysteries en de wonderen van hun stad immers kunnen zien en voelen. Zo vertelt Wim Zaal je waar de zielen in het vagevuur hun brandende …

Lees meer »

Afgebeten vingers

‘In una chiesa presso una piazzetta un poco oltre Piazza Montanara lungo la strada che porta alla salina, nell’entrare c’è una cosa benedetta. Per tutta Roma in lungo e in largo non potrai trovare cosa più rara. È una faccia di pietra che ti dice chi ha detto una bugia e chi non l’ha detta. Se io ora in questa faccia, che ha la bocca aperta, infilo una mano, e non la serra, la mia verità considerala certa. Ma se mette la mano uno bugiardo stai sicuro che né a tirare né a spingere quella mano viene più via.’ Zo …

Lees meer »

Avontuur in de catacomben

In de winkel van de Friezenkerk trof ik een voor kinderen erg leuk boekje aan over de catacomben in Rome, geschreven door Irene Stellingwerff. Irene woont al jaren in Italië en vertaalt haar opgedane kennis graag voor de jongste Italië-bezoekers. Dat doet ze niet op een saaie, belerende manier, maar aan de hand van een soort stripverhaal, waarin twee kinderen uit de moderne tijd in een spannend avontuur achter de geschiedenis van – in dit geval – de catacomben komen. Tijdens een wandeling over de Via Appia vinden Robin en Martha in een ondergrondse gang de geheime kamer van de …

Lees meer »

Het Rome van Luca Spaghetti

‘Van alle genomineerden op mijn lijst van Mogelijke Nieuwe Italiaanse Vrienden kijk ik het meest uit naar mijn ontmoeting met een vent die – nu komt het – Luca Spaghetti heet,’ zo schreef Elizabeth Gilbert in Eten, bidden, beminnen. De ontmoeting groeit al snel uit tot een zeer hechte vriendschap, en samen struinen Elizabeth en Luca door de Eeuwige Stad. Als geboren Romein weet Luca immers alle bijzondere plekken in de stad te vinden en hij maakt Elizabeth daar graag deelgenoot van. Op dat moment kon Luca nog niet bedenken wat hem allemaal te wachten stond. Hij vond het gewoon …

Lees meer »

Casina delle Civette (Villa Torlonia) – een sprookjesachtig huisje in Rome

Al dwalend door Rome vind ik niets heerlijker dan mijn gedachten te laten dwalen en te dromen over een langdurig verblijf in deze stad. Ik laat mijn blik over de gevels dwalen. Welke huizen, appartementen en kamertjes zouden zich daarachter bevinden? Hoe groot zouden de keukens zijn, en wat zou er allemaal voor lekkers in worden klaargemaakt? Zeker op zo’n mooie nazomerdag als vandaag, als de zon de stad een bijzondere gloed geeft en de bomen een ongekende kleurenpracht laten zien, is het goed dromen in Rome. De grootste groepen toeristen zijn terug naar huis en weer aan het werk, …

Lees meer »

Een nieuw beeldmerk voor Rome

Roma in un’immagine. Un brand per la città di Roma, zo heet de tentoonstelling die dit weekend nog te zien is in het museum van het Ara Pacis. De tentoonstelling is het resultaat van een ontwerpwedstrijd die de burgemeester van Rome vorig jaar organiseerde. Rome moest een nieuw logo krijgen, zo vond hij. Een logo dat als merk voor de stad kan dienen en dat binnenkort overal terug te zien zal zijn: niet alleen op alle officiële posters, folders en flyers van de stad Rome, maar ook op souvenirs als petjes, buttons en T-shirts. In totaal moest het Romeinse gemeentebestuur …

Lees meer »

Als ik Venetië een uur aan jou kon geven…

‘Ik word wakker van de geur van koffie en een pas geschoren Venetiaan. Hij staat aan het bed met een blad waarop een klein gehavend mokapotje staat, stomend en wel, kopjes, lepeltjes en suiker in een zak, Ik ben ontzet door hoe het huis er in het ochtendlicht uitziet, maar hij staat te stralen. We besluiten twee uur lang te werken, dat alle orde die we aan de chaos kunnen ontworstelen  genoeg is voor de eerste dag. Om elf uur rennen we de trap af. Hij wil naar Torcello, waar we kunnen uitrusten en praten en alleen kunnen zijn, zegt …

Lees meer »