Reizen door Italië

De Sixtijnse Kapel – Michelangelo’s meesterwerk in het Vaticaan

Toen Michelangelo zijn David had afgerond, werd hij door paus Julius II ontboden. Julius II had namelijk in een kapel van de Sint-Pieter Michelangelo’s Pietà gezien en hij was zo onder de indruk van dit beeld, dat hij de beeldhouwer wilde vragen zijn graftombe te ontwerpen. In februari 1505 ontving Michelangelo een voorschot van honderd gouden florijnen, in die tijd het volledige jaarsalaris van een ambachtsman, en trad hij in dienst van de paus. Hij begon met veel energie en enthousiasme aan het enorme project. Julius II wilde namelijk niet zomaar een graftombe, nee, zijn tombe moest zich kunnen meten …

Lees meer »

Testaccio – Een berg vol scherven

De wijk Testaccio is voor de meeste toeristen nog onontgonnen terrein. Toch is deze buurt een bezoek meer dan waard, zowel voor kunstliefhebbers als voor lekkerbekken! Tijdens de bloeiperiode van het Romeinse Rijk bevond zich op de plek waar nu Testaccio ligt de Porticus Aemilia, de binnenhaven van Rome. Hier werden vanuit Ostia, de haven aan zee, enorme kruiken met Spaanse olijfolie aan land gebracht. De olijfolie werd door de havenarbeiders overgedaan in kleinere vaten die gemakkelijker te vervoeren waren. Als de grote amforen waarin de olie was aangekomen geleegd waren, werden ze vernietigd. De kruiken waarin de olie was …

Lees meer »

Gooi je één, twee of drie muntjes in de Trevifontein?

Toen ik in april in Rome was, heb ik natuurlijk een muntje in de Trevifontein gegooid, waarvan hierbij het levende bewijs: Zoals jullie wellicht weten, was ik hierdoor verzekerd van mijn terugkeer naar Rome. Al decennialang gooien toeristen en bezoekers een muntje in de fontein, met de heilige overtuiging dat ze dan nog eens zullen terugkeren. De oudste vermelding van het werpen van een muntje dateert van ongeveer 1870, maar pas in 1954 werd deze gewoonte door de film Three Coins in the Fountain wereldberoemd. Volgens de echte kenners moet je met je rug naar de fontein gaan staan. Je …

Lees meer »

Kunstgek – het syndroom van Stendhal

Vandaag is mijn laatste dag in Florence, de laatste dag te midden van het erfgoed van De’ Medici, de laatste dag in een stad die volgens kunsthistorici een vijfde van de kunstschatten van de westerse wereld bezit. Als je dat weet, is het niet verwonderlijk te ontdekken dat al dat moois gevoelige zielen zo kan overweldigen dat ze er steil van achterover slaan. Wie een reisje naar Florence plant, moet dan ook voorzichtig zijn en de kunstwerken gedoseerd tot zich nemen, want anders ligt het Stendhal-syndroom op de loer. Deze Franse schrijver (pseudoniem van Marie-Henri Beyle) vertrok in 1871 naar …

Lees meer »

In de bonen – een mooi verhaal over de doopkapel in Florence

Toen ik gisteren de precieze geboortedatum van Dante probeerde te achterhalen, stuitte ik in Firenze – Anekdotische reisgids voor Florence van Luc Verhuyck op een curieus feitje over het Baptisterium in Florence dat ik jullie niet wilde onthouden. Zoals ik gisteren al schreef, werd Dante hier op 26 maart 1266 gedoopt. Na deze plechtige gebeurtenis werd er een zwarte boon in een vaas gedaan. Nu vraag je je waarschijnlijk, net als ik, af wat zo’n zwarte boon met het doopsel te maken heeft? Luc Verhuyck: ‘Telkens wanneer er een kind werd geboren, werd in de doopkapel in een soort vaas een …

Lees meer »

Kunstkenners in de Galleria degli Uffizi

De Galleria degli Uffizi is tegenwoordig een van de beroemdste musea ter wereld, maar het enorme gebouw was eigenlijk bedoeld om de kantoren (uffizi) van de gemeente Florence en de belangrijkste gilden te kunnen huisvesten. Hertog Cosimo I belastte Vasari met de opdracht het enorme complex vorm te geven. Hoewel Vasari vol enthousiasme aan de slag ging, heeft hij de voltooiing niet mee mogen maken. Toen hij in 1574 stierf, ging de leiding over op Bernardo Buontalenti (die ook het ijs heeft uitgevonden – zie deze blog), die de bouw samen met Alfonso Parigi wist te voltooien. Francesco I, de …

Lees meer »

Leliestad

Naar aanleiding van mijn eerste blogstukjes over Florence vorige week vroeg trouwe lezer Joris Wouters mij: ‘Waarom toch ‘Florence’ en niet ‘Firenze’? Weet jij waar die gewoonte vandaan komt om deze Italiaanse stad een Franse naam te geven?’ Tijdens mijn studie in Florence had ik me er ook al over verbaasd dat de Vlamingen – net als de Italianen – de stad heel klinkend Firenze noemen, terwijl wij in Nederland de stad alleen kennen onder haar Franse naam, Florence, vaak ook nog uitgesproken als ‘Florans’ waardoor alle Italiaanse charme die in het vrolijke Firenze zo mooi weerklinkt al snel ver …

Lees meer »

Een geheime Michelangelo op Piazza della Signoria in Florence

Op het Piazza della Signoria is nog een werk van Michelangelo’s hand te bewonderen – zo wil het verhaal althans. Schuin achter David, op de hoek van het Palazzo Vecchio die grenst aan de Via della Ninna en Piazzale degli Uffizi, zie je als je goed kijkt een in steen gekrast profiel van een man. Volgens de overlevering zou niemand minder dan Michelangelo dit portret hebben getekend. Het hoe en waarom – daar zijn de Florentijnen het niet over eens. Volgens sommigen zou hij het portret met zijn armen op zijn rug in de steen hebben gekerfd, toen iemand zijn …

Lees meer »

De David van Michelangelo in Florence

‘De grootste kunstenaar kan niets verzinnen dat niet vooraf al in de steen bestaat, maar als zijn hand niet met zijn geest meegaat zal hij het nooit van ’t ruwe marmer winnen.’ Aldus Michelangelo, die inderdaad met zijn beitel de meest natuurlijke vormen uit een blok marmer tevoorschijn kon toveren. Hij liet zich zelfs niet uit het veld slaan door de bijnaam van het blok marmer waaruit hij zijn David moest zien te scheppen. Hoewel het blok door veel van zijn collega-beeldhouwers en andere betrokkenen spottend il rotto (het beschadigde) werd aangeduid – aangezien het blok marmer een aantal barsten …

Lees meer »

De poort naar het Paradijs – de doopkapel in Florence

Tegenover de Duomo vind je nog een andere weg naar het Paradijs, namelijk de bronzen deuren van het Baptisterium, de doopkapel van Florence. Het verhaal wil dat de paradijselijke bijnaam van de deuren te danken is aan Michelangelo, die de deuren zo mooi vond dat hij ze ‘waardig achtte het Paradijs af te sluiten’. Helaas kun je het Baptisterium niet door deze deuren betreden, maar alleen al door ze te bekijken straalt iets van de hemelse grandeur op je af… De deuren bevatten tien bronzen panelen, van links naar rechts en van boven naar beneden: 1 – het scheppingsverhaal, de zondeval …

Lees meer »

Het ei van Brunelleschi – de bouw van de koepel van de Duomo in Florence

‘Een bouwwerk, groot genoeg om de gehele bevolking van Toscane met zijn schaduw te bedekken en opgetrokken zonder gebruikmaking van balken of uitvoerige houten schoren.’ Zo luidde de opdracht voor de bouw van de koepel van de grootse kathedraal van Florence, ook wel bekend als de Duomo of de Santa Maria del Fiore. Er waren echter maar weinig architecten die de opdracht aan durfden, vandaar dat er op 19 augustus 1418 een wedstrijd werd uitgeschreven voor het ontwerp van de koepel. Naast ongekende roem zou de winnaar een vergoeding krijgen van tweehonderd gouden florijnen, in die tijd het bedrag dat …

Lees meer »

Een impressie van Florence

Florence, de hoofdstad van Toscane, de bakermat van de Renaissance… Elk jaar trekken honderdduizenden toeristen van over de hele wereld naar deze stad om de Duomo van Brunelleschi te bewonderen, over de Ponte Vecchio te lopen en de meesterwerken van Leonardo da Vinci, Sandro Botticelli en Michelangelo op foto of film vast te leggen. Als inleiding op een warme meimaand over Florence en Florentijnse zaken vandaag een fragment uit Hella Haasses Klein reismozaïek. Italiaanse impressies, dat ze in 1953 tijdens een bezoek aan Italië optekende. ‘Op weg naar Fiesole verdwalen wij in het heuvelland buiten Florence. Een smal pad, telkens …

Lees meer »

Culinair genieten in Napels

De lekkerste adresjes voor een heerlijke tijd in Napels! 1 Gran Caffè Gambrinus Via Chiaia 1 (op de hoek van Piazza Trieste e Trento), Napels Dit klassieke café stamt uit 1860 en vormt al tientallen jaren een gewilde ontmoetingsplaats voor schrijvers en andere artistiekelingen. Tussen de goudomlijste spiegels, roodfluwelen stoelen en camerieri in wit kostuum waan je je even in het literair Napels van een eeuw geleden. 2 Caffè del Professore Piazza Trieste e Trento 46, Napels Een eenvoudiger, maar minstens zo lekker kopje koffie drink je aan de overkant van het Piazza Trieste e Trento, bij Caffè del Professore. …

Lees meer »

De Vesuvius door de ogen van Andy Warhol

Dit schilderij maakt deel uit van de Vesuvius-cyclus van Andy Warhol, een reeks van 18 schilderijen met de Napolitaanse vulkaan in de hoofdrol. Warhol legde de vulkaan op verschillende uren van de dag vast, waardoor elke Vesuvius een heel eigen uitstraling heeft. Zoek de verschillen! In Napels zijn nog twee vulkanische impressies van Warhol te bewonderen. De onderstaande Vesuvius maakt deel uit van de afdeling moderne kunst van het Museo di Capodimonte. Ook het MADRE (Museo d’Arte Donna Regina) mag zich de trotse eigenaar van een Warhol-Vesuvius noemen: Het MADRE ligt in de armere historische binnenstad, vlakbij de Duomo en …

Lees meer »

De Vesuvius, de vulkaan der vulkanen

In ontelbaar veel brieven, gedichten en reisdagboeken is de Vesuvius beschreven, en op veel schilderijen en tekeningen is hij afgebeeld. Zo zag Johann Wolfgang Goethe vlak voor zijn vertrek uit Napels op 2 juni 1787 ‘was man in seinem Leben nur einmal sieht’. Kijkend uit een raam van het slot van de gravin Giovane zag hij de lava in de avondzon van de berghelling stromen, en de wolken goudachtig opgloeien, ‘…Meer und Erde, Fels und Wachstum deutlich in der Abenddämmerung, klar, friedlich, in einer zauberhaften Ruhe.’ De eerste getuigenis van de uitbarsting van de Vesuvius zelf wordt beschreven in een …

Lees meer »

Caravaggio’s zeven werken van barmhartigheid in Napels

Zoals ik in februari al schreef, vluchtte Caravaggio in 1606 vanuit Rome naar Napels, waar hij enige tijd verbleef voordat hij ook deze stad moest ontvluchten. Gelukkig was Caravaggio lang genoeg in Napels om voor de kerk Pio Monte della Misericordia een van zijn meesterwerken te schilderen, De zeven werken van Barmhartigheid. Zijn opdrachtgevers, die deel uitmaakten van de grootste liefdadigheidsinstelling van Napels, stonden erop dat hij de belangrijkste werken van barmhartigheid, zoals ze in het evangelie van Matteüs vermeld stonden, op één altaarstuk zou weergeven: ‘Ik had honger en gij hebt Mij te eten gegeven, Ik had dorst en …

Lees meer »

Een stukje Napels in Rome

De Romeinen mogen er dan wel prat op gaan dat ze de lekkerste pizza’s maken, daar zijn de Napolitanen het totaal niet mee eens. PizzaRè, de Napolitaanse ‘pizzakoning’ in Rome, doet dan ook zijn best om de Romeinen te laten zien hoe je nu eigenlijk een pizza bakt. Ik bestelde er woensdag een echte Napolitaanse pizza, met een lekker hoge rand, kruidige tomatensaus en een dag eerder in Napels ingeslagen buffelmozzarella. Al snel nadat zelfs de kleinste kruimeltjes van de cornicione, de knapperig gebakken pizzarand, van het bord verdwenen waren, zette de ober nog een bord voor me neer. Dit, …

Lees meer »

De geschiedenis van de pizza

Pizza is de culinaire trots van Napels. Hoewel de oorsprong van de pizza niet met harde feiten valt te bewijzen, gaan de Napolitanen er prat op dat de pizza in Napels is uitgevonden. Het feit dat de Etrusken al platte broden aten die zij picea noemden en dat we dankzij het Griekse pitta en in het Turkse pide vermoeden dat de pizza de Italiaanse versie van de zeer oude, mediterrane traditie van platte broden betreft, doet niets af aan de Napolitaanse trots. Zoals Mimmo, de eigenaar van de bed & breakfast waar ik verbleef stellig herhaalde: ‘Noi Napoletani abbiamo inventato …

Lees meer »

Spaccanapoli – de meest diverse straat van Napels

De meest bijzondere bezienswaardigheid van Napels is natuurlijk de stad zelf. De nauwe straatjes met de gekleurde was die tussen de huizen hangt, de Napolitaanse mamma’s die hun oudere bovenburen al schreeuwend overhalen om een teiltje te laten zakken waar de boodschappen in kunnen, de vele huisaltaartjes, het lawaai en de chaos, de geur van sterke espresso’s en gefrituurde groenten, de voetballende jongetjes… Het centrum van Napels wordt letterlijk in tweeën gespleten door de Spaccanapoli, een lange nauwe sliert van opeenvolgende straten. Vanaf de top van de Vomero-heuvel zie je duidelijk hoe deze straten het oude centrum in twee helften …

Lees meer »

Napels zien en leven

Men zal u, Napels, nooit vergeten. Uw leven is een lachend Feest En u gedenkend, zal men altijd weten, dat ik uw Dichter ben geweest. Zo nam Jacob Israël de Haan in 1919 afscheid van Napels, een stad waar hij kort verbleef op weg naar Palestina. Hij sloot de stad echter ondanks dit korte verblijf onmiddellijk in zijn hart. Hoe dat kon, daar had hij geen verklaring voor. In zijn eigen woorden: Hoe kan ik een Stad zóó beminnen, Waar ik zóó kort verbleef? In Napels vond De Haan naar eigen zeggen het geluk: ‘Napels zien en dan Jeruzalem. Neen: …

Lees meer »