Ga op pad met onze City Walks!

Ciao tutti Agenda – maart

In onze agenda van maart vind je een overzicht van alle evenementen, festivals en tentoonstellingen, zowel in Italië als in Nederland en België. De evenementen en festivals staan op chronologische volgorde, daarna volgen de tentoonstellingen in Italië en daarna alle Italiaanse tips in eigen land.

Tip: met behulp van de toetsencombinatie CTRL+F kun je zoeken op regio of stad, zodat je snel kunt zien wat er op jouw vakantiebestemming te zien en te doen is!

ITALIË
EVENEMENTEN & FESTIVALS

Gemaskerd bal – carnaval in Venetië
16 februari t/m 5 maart 2019
Tijdens het misschien wel beroemdste carnavalsfeest ter wereld, het Carnaval van Venetië, dost iedereen zich onherkenbaar maar schitterend uit, met bijzondere kostuums en bijpassende maskers.

Een van de mooiste tradities is de optocht van de Maria’s, die elk jaar aan het begin van de eerste zaterdagmiddag van het carnaval vanaf San Pietro in Castello vertrekt.

Ook een aanrader is de Volo dell’Angelo, de Vlucht van de Engel, op het Piazza San Marco – een sprookjesachtige, doch halsbrekende toer die de harten van de toeschouwers sneller doet kloppen! Kijk voor alle details op de website van het Carnavale di Venezia.

Viareggio (Toscane) – hoofdstad van het carnaval
9 februari tot en met 5 maart 2019
De Toscaanse kuststad Viareggio is de ‘hoofdstad van het carnaval’. Voormalig Italiaans premier Andreotti zei zelfs ooit: ‘Als je beeltenis niet op een carnavalswagen door Viareggio heeft gereden, ben je niet belangrijk.’ Iets wat de inwoners van deze carnavalsstad uiteraard alleen maar beamen… Lees meer over carnaval in Viareggio

In 2019 viert Viareggio carnaval met vijf optochten: op zaterdag 9, zondag 17 en zaterdag 23 februari en op zondag 3 en dinsdag 5 maart. Alle details van het carnaval en het jaarlijkse programma vind je op de speciale website voor het Carnevale di Viareggio. Festeggiamo! 

Sinaasappelgevecht in Ivrea (Piemonte)
2 t/m 5 maart 2019
Het origineelste carnaval vindt plaats in het noorden van Italië, in Ivrea (in de buurt van Turijn). Sento l’odore di arance, l’adrenalina che saleeeee, l’è torna Carnevale!, zo klinkt het in aanloop naar carnaval in de straten van Ivrea. Carnaval gaat hier namelijk gepaard met een waar sinaasappelgevecht.

Elk jaar op carnavalszondag werpen de sinaasappelgooiers zich in negen verschillende teams in de strijd. Ze gooien hun sinaasappels in de richting van de ‘adel’ die op houten wagens door de stad trekt, door de steeds glibberiger wordende straten. Tijdens de Battaglia dele Arance ben je overigens als toeschouwer niet gegarandeerd veilig; zorg zelf dus ook voor een voorraadje sinaasappelmunitie!

Sartiglia – carnavalsfeest te paard in Oristano (Sardinië)
3 tot en met 5 maart 2019
In Oristano, een plaatsje in het westen van Sardinië, wordt er ook op een bijzondere manier carnaval gevierd. Tijdens de zogeheten Sartiglia nemen meer dan honderd ruiters in schitterende kostuums en met witte maskers op het tegen elkaar op tijdens ringsteekwedstrijden, waarbij er sterren verzameld moeten worden. Niet alleen wint de groep met de meeste sterren; een grote sterrenverzameling zou ook een goede oogst betekenen.

foto: Davide Sarru

Carnaval in het zuiden van de laars (Puglia)
Het oudste carnaval ter wereld wordt gevierd in de hak van Italië. Volgens de inwoners van Putignano (Puglia) is hun carnavalsfeest het alleroudste. Reeds in 1394 zou hier een carnavalsoptocht door de straten hebben getrokken. De vrolijke carnavalsstoet van Putignano is nog altijd een van de langste optochten ter wereld, met veel gemaskerde en verklede mannen en vrouwen en bijzondere praalwagens. Het carnavalsfeest vindt in 2019 plaats van 17 februari tot en met 5 maart. Op de website van het Carnevale di Putignano vind je alle details.

Bijzonder is ook het Carnaval van Manfredonia, eveneens in Puglia, een magisch feest met kleurrijke kostuums, grote carnavalswagens gemaakt van papier-maché en vooral heel veel vrolijke, trotse Manfredoniani die van dit gebeuren een bijzonder spektakel maken. Vooral de Sfilata delle Meraviglie, de kleurrijke optocht die als grande finale van het carnavalsfeest door het hele stadje trekt, is adembenemend mooi.

In 2019 viert men feest van 24 februari tot en met 9 maart. Op de website van het Carnevale di Manfredonia vind je meer informatie over alle evenementen.

Festa della Donna
8 maart, heel Italië
Op 8 maart vieren we Internationale Vrouwendag, een dag die in Nederland vaak vrij ongemerkt voorbij gaat maar die in Italië de prachtige naam Festa della Donna (Feest van de Vrouw) heeft gekregen.

Italiaanse vrouwen krijgen die dag een bosje mimosa. Deze gele bloemen zijn hiermee tot symbool van de onderlinge solidariteit van vrouwen verworden. De bloemen van de mimosa staan ook symbool voor de vrouw zelf: ze zijn zeer kwetsbaar, maar toch bloeien ze na een koude winter als eerste weer op.

Overigens krijgen vrouwen de takjes mimosa niet alleen van hun partners of vriendjes. Ze geven deze vrolijke gele bloemetjes ook aan al hun vriendinnen, buurvrouwen en zelfs collega’s.

De Iden van maart – de moord op Julius Caesar
15 maart, Rome
15 maart van het jaar 44 voor Christus was voor Gaius Julius Caesar bepaald geen feestdag. Hij werd op die dag, op de idus van maart, vermoord. Zijn vermeende laatste woorden, gericht aan zijn moordenaar, zijn wereldberoemd geworden. ‘Et tu, Brute?’ zou hij hebben gezegd. ‘Ook jij, Brutus?’

Hoe afschuwelijk deze dag lang geleden ook was, vandaag de dag is 15 maart in Rome aanleiding voor een keur aan evenementen die Julius Caesar in herinnering brengen. Er zijn bijvoorbeeld toneelvoorstellingen en speciale rondleidingen op het Forum Romanum en er wordt een bijzonder eerbetoon gebracht aan het beeld van Caesar aan de Via dei Fori Imperiali.

Het volkslied verjaart
17 maart, heel Italië
Op 17 maart 1861 werd het koninkrijk Italië uitgeroepen met Vittorio Emanuele II als eerste koning van Italië. Turijn werd de hoofdstad van het verenigde Italië. Alhoewel, verenigd… Italië is eigenlijk nog steeds meer een samenvoeging van twintig verschillende regio’s dan een echte eenheid…

Wie op 17 maart de eenheid wil vieren, zingt Il Canto degli Italiani, oftewel ‘het lied van de Italianen’. Dit is de officiële naam van het Italiaanse volkslied. De Italianen zelf noemen hun volkslied ook wel Inno di Mameli, omdat het werd geschreven door Goffredo Mameli. Via deze link vind je het volsklied, mét vertaling en uitleg.

Zeppole voor San Giuseppe (Vaderdag)
19 maart, heel Italië
Op 19 maart wordt in Italië het feest van San Giuseppe (de heilige Jozef) gevierd. Als beschermheilige van families, armen en verwaarloosden is San Giuseppe een van de meest geliefde heiligen in Italië. In de meeste Italiaanse families vind je dan ook minstens één jongen of man die de naam Giuseppe draagt of een variant die daarvan is afgeleid, zoals Peppino, Pino of Beppe.

De naamdag van San Giuseppe wordt overal in Italië uitgebreid gevierd. In Bologna staan de bakkers al voor dag en dauw op om ravioli di San Giuseppe te maken: zoete, gefrituurde gebakjes die zijn gevuld met jam of met amandelspijs.

Op Sicilië worden sfingi di San Giuseppe bereid: schelpen van bladerdeeg met een vulling van ricotta en sinaasappel- of citroenschilletjes. In andere delen van Italië worden vandaag de traditionele zeppole di San Giuseppe (soesjes van Sint-Jozef) verorberd.

Op de feestdag van San Giuseppe, die immers de vader van Jezus was, wordt in Italië ook Vaderdag gevierd. Tot enkele jaren geleden was dit een nationale feestdag, maar de Italiaanse babbo moet de festiviteiten nu uitstellen tot na zijn werkdag. Alleen meubelmakers en timmerlieden houden de officiële feestdag van hun patroonheilige nog in ere. Zij kunnen zich al vroeg te goed doen aan de heerlijke zeppole en de onverdeelde aandacht van vrouw en kinderen.

Palio dei Somari – ezelrace in Torrita di Siena (Toscane)
24 maart 2019
Net buiten Siena, in het dorpje Torrita di Siena, wordt op de eerste zondag na 19 maart een bijzondere palio gereden: de Palio dei Somari. Jozef, die als timmerman niet de beschikking had over een paard, vervoerde zijn planken, kastjes en stoelen vaak op een ezel – en ook nu nog zijn het ezels die het tijdens deze bijzondere race tegen elkaar opnemen. Nou ja, race: een ezel doet nu eenmaal wat hij zelf wil, dus sta niet gek te kijken als er ineens eentje stokstijf stil blijft staan of weer terug naar de start rent…

foto: Stefano Mazzola

Vier de lente tijdens de FAI Giornate di Primavera!
Ontdek in het voorjaar de meest bijzondere palazzi, kerken, kastelen, parken en schatten van Italië. Veel  monumenten en gebouwen die normaal gesproken gesloten zijn voor het publiek openen tijdens de FAI Giornate di Primavera (de zogeheten Lentedagen, georganiseerd door de Italiaanse monumentenzorg, Fondo Ambiente Italiano) hun deuren.

De precieze data voor 2019 zijn nog niet bekend, maar worden gepubliceerd op de website GiornateFAI.it. Houd het in de gaten, want het is echt een ideale gelegenheid voor een gratis kennismaking met het Italiaanse erfgoed!

Nieuwjaar in Florence (Toscane)
25 maart
In Florence luidt men twee keer het nieuwe jaar in. Naast de officiële Nieuwjaarsdag, op 1 januari, vieren de Florentijnen ook op 25 maart het nieuwe jaar – precies negen maanden voor de geboorte van Jezus. Vanaf de middeleeuwen tot het jaar 1750 werd 25 maart door de katholieke kerk nog groots gevierd en in Florence zelfs gezien als begin van het kalenderjaar. In 1582 werd echter de Gregoriaanse kalender ingesteld, waarmee het begin van het jaar naar 1 januari verschoof.

Toch blijft men in Florence ook op 25 maart Nieuwjaar vieren, ondanks het feit dat in 1749 werd vastgesteld dat 1 januari de enige echte Nieuwjaarsdag mocht zijn. Er zijn veel festiviteiten ter gelegenheid van het nieuwe jaar, waaronder een prachtige historische stoet die naar de SS Annunziata trekt, waar witte lelies worden neergezet bij het schilderij van de Annunciatie. Lees meer over Nieuwjaar in Florence

IJsconcerten in Val di Sole (Trentino-Alto Adige)
Voor het eerst is het mogelijk om in Val di Sole een ijsconcert bij te wonen. Op maar liefst 2600 meter hoogte, op de Presena-gletsjer, vlak bij de aankomst van de kabelbaan Paradiso, is in een iglo een speciale concertzaal gebouwd, die plaats biedt aan 200 gasten.

In januari, februari en maart wordt een reeks concerten gegeven, variërend van pop tot rock tot jazz, alles gespeeld op muziekinstrumenten gemaakt van ijs door de Amerikaanse artiest Tim Linhart. Voor of na de concerten is het mogelijk om het ijslab, waar de instrumenten worden gemaakt, te bezoeken.

De concerten worden gehouden op donderdagen en zaterdagen. Het Ice Music Festival eindigt met een ijsmuziekfeest op zaterdag 30 maart, met de beroemde Italiaanse muzikant en cello speler Giovanni Sollima.

ITALIË
TENTOONSTELLINGEN

MATERA – EUROPESE HOOFDSTAD VAN DE CULTUUR

Matera is dit jaar Europese Hoofdstad van de Cultuur. Op 19 januari 2019 gaat het programma van start met een grootse openingsceremonie. Daarna zijn er het hele jaar door allerlei tentoonstellingen en evenementen, zoals I-dea, met vanaf 2 maart een installatie van fotograaf Mario Cresci bij Cava del Sole.

Andere aanraders: de exposities Ars Excavandi (vanaf 19 januari in Palazzo Lanfranchi) en Rinascimento visto da Sud (vanaf 19 april in Palazzo Lanfranchi), de show Purgatorio (vanaf 17 mei) en Abitare l’Opera (van 1 tot 15 augustus). Met een speciaal ‘paspoort’ à € 19 kun je alle evenementen zien/bezoeken.

Lees al onze tips voor Matera

Ontmoet Dalì in Matera
In 2019 is Matera de Culturele Hoofdstad van Europa. Maar er is nog een extra reden om een bezoek te brengen aan Matera: in de stad vind je een aantal werken van de Spaanse kunstenaar Salvador Dalì. Een aantal grote werken is al te zien, zoals zijn gesmolten horloge aan de Via Madonna delle Virtù en zijn gigantische olifant op het Piazza Vittorio Veneto.

Tweehonderd kleine meesterwerkjes worden tentoongesteld in de rotskerk Madonna delle Virtù. Lees meer over Dalì in Matera

ROME

Gratis naar de Vaticaanse Musea
Elke laatste zondag van de maand kun je gratis naar de Vaticaanse Musea & Sixtijnse Kapel, om te genieten van alle schatten die in het museum verzameld zijn, van de Laocoöngroep tot de schitterende schilderingen van Michelangelo. Ga wel op tijd, want het is op deze dag nog drukker dan anders.

Vaticaanse Musea by night
Op vrijdag kun je de Vaticaanse Musea ook ’s avonds bezoeken, van 19.00 tot 23.00 uur (de entree sluit om 21.30 uur). Voor zo’n avondbezoek moet je echt van tevoren online reserveren via deze link. Je kunt tijdens deze bijzondere avond het Museo Gregoriano Egizio, het Museo Pio Clementino, de Gallerie Superiori, de Stanze di Raffaello, het Appartamento Borgia, de Collezione Arte Religiosa Moderna en de Sixtijnse Kapel bewonderen.

Giudizio Universale – Michelangelo & de geheimen van de Sixtijnse Kapel
t/m 31 mei 2019, Rome (Lazio)
In Rome kun je je nog tot en met eind mei onderdompelen in Giudizio Universale, een spectaculaire show met in de hoofdrol de schilderingen die Michelangelo in de Sixtijnse Kapel maakte. Lees meer in deze blog over Giudizio Universale.

foto: Luca Parisse

Roma Universalis – l’impero e la dinastia venuta dall’Africa
Colosseum / Forum Romanum / Palatijn, tot en met 24 augustus 2019

L’Adolescente di Michelangelo
voor het eerst in Rome, uit de collectie van de Hermitage in Sint-Petersburg
Palazzo Rhinoceros, Fondazione Alda Fendi, tot 10 maart 2019

DREAM – L’arte incontra i sogni
Chiostro del Bramante, t/m 5 mei 2019
Kunst ontmoet dromen, in de unieke setting van het Chiostro del Bramante in hartje Rome, op een steenworp afstand van Piazza Navona. Met open ogen stap je een droomwereld binnen, met kunstwerken die speciaal voor deze tentoonstelling zijn gemaakt door onder anderen Bill Viola, Anish Kapoor, Luigi Ontani, James Turrell en Anselm Kiefer.

FLORENCE

Verrocchio, Il Maestro di Leonardo
Palazzo Strozzi & Bargello, 9 maart t/m 14 juli 2019
Aangezien het in 2019 vijfhonderd jaar geleden is dat Leonardo da Vinci overleed, wordt er veel georganiseerd om  de werken van dit genie uit de renaissance in de schijnwerpers te zetten. Ook Leonardo’s meester wordt niet vergeten. Palazzo Strozzi en het Bargello organiseren een prachtige dubbeltentoonstelling over Andrea del Verrocchio en zijn tijdgenoten. Lees meer over deze tentoonstelling

#Leonardo500
Ter ere van Leonardo500 toont het Palazzo Vecchio Da Vinci’s aantekeningen uit de Codex Atlanticus, die normaal gesproken worden bewaard in de Biblioteca Ambrosiana in Milaan. Van 25 maart t/m 24 juni 2019 vergaap je je aan zijn schetsen en notities.

Nog meer Leonardo om je op te verheugen: in de Santa Maria Novella zal van 13 september t/m 15 december een tentoonstelling te zien zijn met Leonardo’s botanische tekeningen. In Vinci, het geboortedorp van Leonardo, is van 15 april tot en met 19 oktober een tentoonstelling te zien over de roots van hun lokale genie. Ook het Museo del Tessuto in Prato wijdt een expositie aan Da Vinci, over zijn uitvindingen voor het maken van stoffen (te zien tot 26 mei).

*Animalia Fashion
Palazzo Pitti, Museo della Moda e del Costume, t/m 5 mei 2019

*What I saw on the road – Kiki Smith
Palazzo Pitti, Galleria d’Arte Moderna, t/m 2 juni 2019

*Essere – Antony Gormley
Galleria degli Uffizi, t/m 26 mei 2019

*In the Feminine – Women, social commitment and talent 1861–1926
Palazzo Pitti, Galleria d’arte moderna, 7 maart t/m 26 mei 2019

CALABRIË

Rembrandt in Calabrië
t/m 24 maart 2019, Cosenza
Voor het eerst wordt er in Calabrië een tentoonstelling over Rembrandt gehouden, met een selectie van zijn belangrijkste etsen. Tijdens Rembrandt, i cicli grafici, le sue più belle incisioni bewonder je in de Galleria Nazionale di Palazzo Arnone meer dan dertig etsen uit de Ceribelli-collectie, waaronder een zelfportret met zijn vrouw Saskia uit 1636. Een mooi eerbetoon aan deze Hollandse meester, precies 350 jaar na zijn dood.

ELDERS IN ITALIË

*Romanticismo
Gallerie d’Italia, Milaan (Lombardije), t/m 17 maart 2019

*Van Dyck – Pittore di Corte
Galleria Sabauda, Turijn (Piemonte), t/m 3 maart 2019

*Madame reali – Koninklijke dames: cultuur en macht van Parijs tot Turijn
Palazzo Madama, Turijn (Piemonte), t/m 6 mei 2019

*Collezione Magnani – I Flaconi (met schitterende parfumflesjes)
Palazzo Mocenigo, Venetië (Veneto), t/m 17 maart 2019

*Canaletto e Venezia
Palazzo Ducale, Venetië (Veneto), t/m 9 juni 2019

*Bosch, Brueghel, Arcimboldo
Arsenali Repubblicani, Pisa (Toscane), t/m 26 mei 2019

*Giovanni Santi – il padre di Raffaello
Palazzo Ducale, Urbino (Le Marche), t/m 17 maart 2019

*Escher
PAN, Napels (Campanië), t/m 22 april 2019

*Rubens, Van Dyck, Ribera
Gallerie d’Italia, Palazzo Zevallos Stigliano, Napels (Campanië), tot 7 april 2019

NEDERLAND

A Different View – Michelangelo in Amsterdam
Beurs van Berlage, Amsterdam, 
t/m 12 mei 2019
Een unieke kijk op de beroemde plafondfresco’s die Michelangelo maakte in de Sixtijnse Kapel in Rome! Lees meer in deze blog

Maestro Van Wittel, Hollandse meester van het Italiaanse stadsgezicht
Kunsthal KAdE, Amersfoort, t/m 5 mei 2019
Caspar van Wittel (1653-1736) werd geboren in Amersfoort, verhuisde rond 1673 naar Italië, verwierf daar naam en faam en keerde niet meer terug naar Nederland. Tegenwoordig bevindt het overgrote deel van zijn oeuvre zich in Italiaanse, Engelse en Spaanse collecties.

Met de tentoonstelling ‘Maestro Van Wittel – Hollandse meester van het Italiaanse stadsgezicht’ eert Kunsthal KAdE in Amersfoort deze in Nederland vrijwel onbekende meester met een groot retrospectief. Lees meer over deze tentoonstelling

Gezicht op Rome met de Engelenburcht | Caspar van Wittel
Musée des Beaux-Arts, Rouen

Meesterwerk: Luca Giordano’s Sint Michaël 
De Nieuwe Kerk in Amsterdam, t/m 7 april 2019
Tijdens de achtste editie van de serie ‘Meesterwerk’ schittert het imposante werk Sint Michaël van de Napolitaanse kunstenaar Luca Giordano, een van de grote namen van de Italiaanse barok, in Amsterdam. De komst van dit werk, dat normaal gesproken te zien is in de Gemäldegalerie in Berlijn, is extra bijzonder omdat er in Nederland nauwelijks werken van Giordano te zien zijn.

Sint Michaël | Luca Giordano | ca. 1633
Staatliche Museen zu Berlin, Gemäldegalerie | eigendom van de Kaiser-Friedrich-Museums-Verein

Utrecht, Caravaggio en Europa
Centraal Museum Utrecht, t/m 24 maart 2019
Vanaf 16 december is in het Centraal Museum in Utrecht de tentoonstelling Utrecht, Caravaggio en Europa te zien. Deze expositie brengt het Rome van 1600-1630 naar hartje Utrecht! In deze blog lees je alle details over deze unieke tentoonstelling (met vanaf half januari een zeer bijzonder stuk: Caravaggio’s Medusa!).

De graflegging van Christus | Caravaggio (1602-1603)
Pinacoteca Vaticana, Musei Vaticani

Stucco Storico
Maastricht, t/m 24 maart 2019
De tentoonstelling Stucco Storico – het verhaal achter een ambacht is tot en met 24 maart 2019 te zien bij Bureau Europa, in de Timmerfabriek (Boschstraat 9) in Maastricht. Lees meer over deze expositie

Naast de tentoonstelling wordt er een bijzonder publieksprogramma georganiseerd. Houd de website van Bureau Europa in de gaten voor meer informatie.

Cineforum – Italiaanse films bij Taalhuis Amsterdam
3, 17 en 31 maart, Amsterdam
Taalhuis Amsterdam toont onder de noemer Cineforum regelmatig op zondagavond een Italiaanse film, mét een korte inleiding (in het Italiaans) van Marzia Ruta, een glas wijn, een biertje (of een kop thee) en filmsnacks. Op 3 maart geniet je van La grande guerra, op 17 maart van La prima cosa bella en op 31 maart van La Strada De deuren gaan om 17.00 uur open, de film start om 17.30 uur. Een filmavond (incl. inleiding en versnaperingen) kost € 15,-.

Ontdek onze droomplekken in Italië!