Ciao tutti Italië Agenda – maart

Festa della Donna
8 maart, heel Italië
Op 8 maart vieren we Internationale Vrouwendag, een dag die in Nederland vaak vrij ongemerkt voorbij gaat maar die in Italië de prachtige naam Festa della Donna (Feest van de Vrouw) heeft gekregen.

Italiaanse vrouwen krijgen die dag een bosje mimosa. Deze gele bloemen zijn hiermee tot symbool van de onderlinge solidariteit van vrouwen verworden. De bloemen van de mimosa staan ook symbool voor de vrouw zelf: ze zijn zeer kwetsbaar, maar toch bloeien ze na een koude winter als eerste weer op.

Overigens krijgen vrouwen de takjes mimosa niet alleen van hun partners of vriendjes. Ze geven deze vrolijke gele bloemetjes ook aan al hun vriendinnen, buurvrouwen en zelfs collega’s.

Iden van maart – de moord op Julius Caesar
15 maart, Rome
15 maart van het jaar 44 voor Christus was voor Gaius Julius Caesar bepaald geen feestdag. Hij werd op die dag, op de idus van maart, vermoord. Zijn vermeende laatste woorden, gericht aan zijn moordenaar, zijn wereldberoemd geworden. ‘Et tu, Brute?’ zou hij hebben gezegd. ‘Ook jij, Brutus?’

Hoe afschuwelijk deze dag lang geleden ook was, vandaag de dag is 15 maart in Rome aanleiding voor een keur aan evenementen die Julius Caesar in herinnering brengen. Er zijn bijvoorbeeld toneelvoorstellingen en speciale rondleidingen op het Forum Romanum en er wordt een bijzonder eerbetoon gebracht aan het beeld van Caesar aan de Via dei Fori Imperiali.

Het volkslied verjaart
17 maart, heel Italië
Op 17 maart 1861 werd het koninkrijk Italië uitgeroepen met Vittorio Emanuele II als eerste koning van Italië. Turijn werd de hoofdstad van het verenigde Italië. Alhoewel, verenigd… Italië is eigenlijk nog steeds meer een samenvoeging van twintig verschillende regio’s dan een echte eenheid…

Wie op 17 maart de eenheid wil vieren, zingt Il Canto degli Italiani, oftewel ‘het lied van de Italianen’. Dit is de officiële naam van het Italiaanse volkslied. De Italianen zelf noemen hun volkslied ook wel Inno di Mameli, omdat het werd geschreven door Goffredo Mameli. Via deze link vind je het volsklied, mét vertaling en uitleg.

Antiche Camelie della Lucchesia
Sant’Andrea di Compito (Lucca)
Elk voorjaar geniet je tijdens de Mostra delle Antiche Camelie in Sant’Andrea di Compito (Lucca) van kleurrijke camelia’s. Lees ook onze blog over dit Toscaanse cameliafestijn.

Zeppole voor San Giuseppe (Vaderdag)
19 maart, heel Italië
Op 19 maart wordt in Italië het feest van San Giuseppe (de heilige Jozef) gevierd. Als beschermheilige van families, armen en verwaarloosden is San Giuseppe een van de meest geliefde heiligen in Italië. In de meeste Italiaanse families vind je dan ook minstens één jongen of man die de naam Giuseppe draagt of een variant die daarvan is afgeleid, zoals Peppino, Pino of Beppe.

De naamdag van San Giuseppe wordt overal in Italië uitgebreid gevierd. In Bologna staan de bakkers al voor dag en dauw op om ravioli di San Giuseppe te maken: zoete, gefrituurde gebakjes die zijn gevuld met jam of met amandelspijs.

Op Sicilië worden sfingi di San Giuseppe bereid: schelpen van bladerdeeg met een vulling van ricotta en sinaasappel- of citroenschilletjes. In andere delen van Italië worden vandaag de traditionele zeppole di San Giuseppe (soesjes van Sint-Jozef) verorberd.

Op de feestdag van San Giuseppe, die immers de vader van Jezus was, wordt in Italië ook Vaderdag gevierd. Tot enkele jaren geleden was dit een nationale feestdag, maar de Italiaanse babbo moet de festiviteiten nu uitstellen tot na zijn werkdag. Alleen meubelmakers en timmerlieden houden de officiële feestdag van hun patroonheilige nog in ere. Zij kunnen zich al vroeg te goed doen aan de heerlijke zeppole en de onverdeelde aandacht van vrouw en kinderen.

Palio dei Somari
ezelrace in Torrita di Siena (Toscane)
Net buiten Siena, in het dorpje Torrita di Siena, wordt op de eerste zondag na 19 maart een bijzondere palio gereden: de Palio dei Somari. Jozef, die als timmerman niet de beschikking had over een paard, vervoerde zijn planken, kastjes en stoelen vaak op een ezel – en ook nu nog zijn het ezels die het tijdens deze race tegen elkaar opnemen.

Nou ja, race: een ezel doet nu eenmaal wat hij zelf wil, dus sta niet gek te kijken als er ineens eentje stokstijf stil blijft staan of weer terug naar de start rent…

foto: Stefano Mazzola

Nieuwjaar in Florence (Toscane)
25 maart
In Florence luidt men twee keer het nieuwe jaar in. Naast de officiële Nieuwjaarsdag, op 1 januari, vieren de Florentijnen ook op 25 maart het nieuwe jaar – precies negen maanden voor de geboorte van Jezus. Vanaf de middeleeuwen tot het jaar 1750 werd 25 maart door de katholieke kerk nog groots gevierd en in Florence zelfs gezien als begin van het kalenderjaar. In 1582 werd echter de Gregoriaanse kalender ingesteld, waarmee het begin van het jaar naar 1 januari verschoof.

Toch blijft men in Florence ook op 25 maart Nieuwjaar vieren, ondanks het feit dat in 1749 werd vastgesteld dat 1 januari de enige echte Nieuwjaarsdag mocht zijn. Er zijn veel festiviteiten ter gelegenheid van het nieuwe jaar, waaronder een prachtige historische stoet die naar de SS Annunziata trekt, waar witte lelies worden neergezet bij het schilderij van de Annunciatie. Lees meer over Nieuwjaar in Florence…

Giornate FAI di Primavera
rond 21 maart, heel Italië
Ontdek in het voorjaar bijzondere palazzi, kerken, kastelen, parken en schatten van Italië. Veel monumenten en gebouwen die normaal gesproken gesloten zijn voor het publiek openen tijdens de Giornate FAI di Primavera hun deuren.

Via deze link vind je meer informatie plus alle ruim zevenhonderdvijftig locaties in heel Italië waar je dit jaar een kijkje kunt nemen.

Domenica al Museo
elke eerste zondag van de maand
Elke eerste zondag van de maand kun je gratis naar musea die door de Italiaanse staat worden beheerd. In Rome betekent dit dat je op die dag bijvoorbeeld geen entree hoeft te betalen voor het Colosseum en het Forum Romanum, voor de Galleria Borghese, voor Palazzo Barberini, voor het GNAM (Galleria Nazionale d’Arte Moderna), voor Villa Giulia, voor de Terme di Diocleziano, voor het Palazzo Massimo, voor Crypta Balbi, voor de Thermen van Caracalla en voor de Engelenburcht.

In Florence kun je gratis naar de Galleria degli Uffizi, met onder meer Botticelli’s Venus, de Galleria dell’Accademia, met Michelangelo’s originele David, en de Cappelle Medicee, met schitterende beelden van Michelangelo, terwijl je in Venetië kosteloos naar de Gallerie dell’Accademia en het Arsenaal kunt.

Ook de opgravingen van Herculaneum en Pompei, Villa Oplontis en het Archeologisch Museum vallen onder de staatsmusea.

Helaas kunnen we hier niet alle staatsmusea noemen, maar alle musea die je op de eerste zondag van de maand gratis kunt bezoeken, vind je via deze link (je kunt dan per regio alle deelnemende musea vinden).

EMILIA-ROMAGNA

Lei – ritratti di donne, da Van Gogh a Modigliani e oltre
tot 8 maart 2027, Palazzo del Governatore, Parma
Maak een reis door de kunst en het vrouwelijke universum aan de hand van meer dan zestig werken uit de Galleria Nazionale d’Arte Moderna e Contemporanea di Roma.

Schilderijen, beeldhouwwerken, foto’s en wandtapijten brengen, met verschillende invalshoeken en stijlen, zowel echte als ideale vrouwelijke figuren in beeld, gemaakt door grote namen uit de kunstgeschiedenis. Zie deze link voor alle details.

TOSCANE

Edward Hopper
tot 7 maart 2027, Palazzo Blu, Pisa
Palazzo Blu toont meer dan honderdvijftig werken van de meester van de Amerikaanse schilderkunst. De tentoonstelling volgt de loopbaan van de kunstenaar langs de plaatsen die zijn verbeeldingswereld hebben gevormd, van New York via Parijs tot New England. Alle details vind je hier.

Artemisia Gentileschi a Firenze
tot 4 april 2027, Museo degli Innocenti, Florence
Het Museo degli Innocenti organiseert een buitengewone tentoonstelling over de Florentijnse periode van Artemisia Gentileschi.

In Florence bereikt Artemisia haar artistieke volwassenheid. Ze is de eerste vrouw die wordt toegelaten tot de Accademia delle Arti, krijgt prestigieuze opdrachten van de familie De’ Medici, verkeert in het gezelschap van Galileo Galilei en staat in het middelpunt van het culturele leven van die tijd.

Artemisia vestigt zich hier als kunstenares, bevrijd van de morbide media-aandacht die haar dwong Rome te verlaten, en vindt ze haar weg, die haar met recht een plaats zal bezorgen onder de grote meesters uit de kunstgeschiedenis.

Juist deze periode, cruciaal voor het artistieke traject van Artemisia, wordt belicht in de tentoonstelling, die je tevens meeneemt in de artistieke wereld van het zeventiende-eeuwse Florence, op ontdekkingstocht naar prachtige en minder bekende kunstenaars: van Cristofano Allori tot Francesco Furini, via Cesare Dandini, Giovanni Martinelli, Filippo Tarchiani, Fabrizio Vannini, Lorenzo Lippi, Il Volterrano en Jacopo Vignali. Bovendien bewonder je tijdens de expositie twee meesterwerken van Caravaggio.

ROME

Keith Haring
tot 1 april 2027, Palazzo Braschi
Keith Haring was een van de meest invloedrijke en herkenbare kunstenaars van de tweede helft van de twintigste eeuw.

De tentoonstelling Keith Haring brengt meer dan honderdveertig werken en documenten samen, voornamelijk afkomstig uit de Nakamura Keith Haring Collection, de belangrijkste collectie ter wereld gewijd aan de kunstenaar, aangevuld met belangrijke bruiklenen uit publieke en particuliere collecties.

Je volgt de gehele loopbaan van Haring: van de beroemde Subway Drawings die hij in de metro van New York maakte tot de politieke posters, van de sculpturen en grote schilderijen tot de werken uit zijn laatste jaren. Zo ontdek je het verhaal van een kunstenaar die street art wist om te zetten in een universele taal en kunst voor iedereen toegankelijk maakte.