Download gratis de Ciao tutti app!

Ciao tutti Agenda – december

In onze agenda van december vind je een overzicht van alle evenementen, festivals en tentoonstellingen, zowel in Italië als in Nederland en België. De evenementen en festivals staan op chronologische volgorde, daarna volgen de tentoonstellingen in Italië en daarna alle Italiaanse tips in eigen land.

Let wel: het coronavirus zorgt voor een andere evenementenkalender dan anders. Sommige jaarlijkse evenementen worden uitgesteld of afgelast of vinden in een andere vorm plaats. Via deze pagina vind je meer informatie over het coronavirus tijdens je vakantie in Italië.

Tip: met behulp van de toetsencombinatie CTRL+F kun je zoeken op regio of stad, zodat je snel kunt zien wat er op jouw vakantiebestemming te zien en te doen is!

ITALIË
EVENEMENTEN & FESTIVALS

Mercato nel Campo
Siena (Toscane)
Het is misschien wel onze favoriete kerstmarkt, de sfeervolle Mercato nel Campo die, zoals de naam al zegt, wordt gehouden op het Piazza del Campo in Siena. Voor even krijgt dit plein weer de functie die het ooit, tijdens de middeleeuwen, al had.

Ongeveer 140 kraampjes vullen het schitterende piazza, neergezet zoals de veertiende-eeuwse gemeentelijke richtlijnen dat voorschreven. Lees meer over de Mercato nel Campo in Siena

Luci d’Artista, Turijn (Piemonte)
In november, december en januari worden de straten en pleinen van Turijn gekleurd door tal van kunstige lichtinstallaties. Tijdens Luci d’Artista, zoals dit feestelijke evenement heet, schittert een aantal mooie klassiekers maar er zijn ook weer een paar nieuwe lichtkunstwerken te zien.

Luci d’Artista, Salerno (Campanië)
Ook in het Zuid-Italiaanse Salerno schitteren duizenden lichtjes die de stad gezamenlijk een betoverende aanblik geven. Tot half januari bieden de straten van Salerno dankzij Luci d’Artista een uniek schouwspel, met onder andere een spectaculair zonnestelsel, schitterende engelen, vallende sterren, artistieke acrobaten, een enorme kerstboom, pinguïns en rendieren, Babbo Natale in zijn slee…

Nieuw: lichtkunstwerken die eerdere jaren in Salerno te zien waren, zullen dit jaar schitteren in Polignano a Mare. Waarschijnlijk zijn ze van half november tot en met begin januari te zien in dit kustplaatsje in Puglia.

foto: Massimo Pica

Sinterklaas op Murano en in Bari
5 december
Sinterklaas is de patroonheilige van onder meer de glasblazers. Op het Venetiaanse eiland Murano wordt zijn naamdag dan ook groots gevierd. Let wel: de Venetianen spellen zijn naam als San Nicolò in plaats van als het Italiaanse San Nicola.

Ook in Bari (Puglia) viert men Sinterklaas. Op 9 mei 1087 meerde er een schip aan in de Zuid-Italiaanse havenstad Bari. Het schip had een kostbare schat aan boord: de stoffelijke resten van de heilige Nicolaas, die bijna achthonderd jaar eerder was overleden.

Speciaal voor het graf van de heilige werd er een nieuwe kerk gebouwd, met een crypte voor Sinterklaas’ laatste rustplaats. De crypte van de kerk was zo’n twee jaar later af, maar pas in 1197 werd de Basilica di San Nicola in Bari ingewijd en in gebruik genomen. Sindsdien wordt het graf van de enige echte Sinterklaas jaarlijks bezocht door duizenden pelgrims, vooral begin december.

Kijk uit voor de Krampus!
5 december
Wanneer de zon achter de toppen van de heuvels verdwijnt en de duisternis langzaam over de vallei valt, kruipen de zogenaamde Krampussen uit de bosjes tevoorschijn, op zoek naar hun gids: Sint Nicolaas. Vooral in de regio Friuli-Venezia Giulia zullen deze Krampussen je de stuipen op het lijf jagen.

Ze komen op 5 december tevoorschijn uit hun mysterieuze schuilplaatsen. Ze hebben wel wat weg van de oude bosgoden: het zijn afschrikwekkende monsters met maskers met enorme monden, hoorns en dikke vachten. Ook hebben ze flinke klauwen.

De naam Krampus slaat namelijk terug op de klauwen van een duivel, waarmee stoute kinderen worden opgepakt om meegenomen te worden naar de hel. Hun lelijke uiterlijk heeft echter meer dan alleen de functie kinderen een beetje bang te maken en in de dagen voor het grote feest in bedwang te houden.

Krampussen moesten kwade geesten verjagen die in de winterse bossen rondwaarden. Daarom hebben ze vaak ook belletjes en kettingen bij zich; het geluid hiervan zou de ongewenste geesten moeten afschrikken.

Fiera degli Oh bej! Oh bej!
5 t/m 8 december, Milaan (Lombardije)
De Fiera degli Oh bej! Oh bej!, die ook wel bekend staat als de Fiera di Sant’Ambrogio, is het startschot van de kerstsfeer in Milaan. De festiviteiten vinden plaats ter ere van de naamdag van de patroonheilige Sint Ambrosius. Op en rondom zijn feestdag vindt er een meerdaagse markt plaats op het plein bij het Castello Sforzesco, met kraampjes vol kleurrijke kunstwerkjes en lokale delicatessen. Lees meer over deze feestelijke markt

La Scala – start van het theaterseizoen
7 december, Milaan (Lombardije)
De feestdag van Sant’Ambrogio is tevens de opening van het theaterseizoen in theater La Scala. Op 7 december gaan de deuren van het theater open en komen Verdi, Puccini en andere grote operasterren weer tot leven.

Festa della Madonna
8 december
Op 8 december vieren de Italianen het feest van de Immacolata Concezione – de onbevlekte ontvangenis van Maria. De hele dag staat in het teken van Maria, waardoor het feest in de volksmond ook wel Festa della Madonna wordt genoemd. Het feest wordt gevierd sinds 1854, toen op 8 december door paus Pius IX de pauselijke bul Ineffabilis Deus werd afgekondigd. Onder de katholieken zorgde dit voor een grote nieuwe golf van Mariaverering.

Hoewel deze dag in veel landen nu niet of nauwelijks meer gevierd wordt, is 8 december in Italië nog steeds een belangrijke feestdag. Veel mensen zijn vrij en er worden duizenden kaarsjes gebrand bij beelden van Maria, zowel thuis als in de kerk. Iedere stad geeft een eigen invulling aan de festiviteiten rondom Maria.

In Rome leggen brandweermannen een bloemenkrans bij het beeld van Maria boven op de zuil op het Piazza di Spagna. In Napels worden alle kleine straataltaartjes helemaal opgepoetst. Er worden bloemen gebracht, kaarsjes aangestoken en foto’s en briefjes achtergelaten, met grote en kleine wensen die Maria wellicht zou kunnen vervullen.

Stromend bloed van San Gennaro
16 december, Napels (Campanië)
San Gennaro, de heilige Januarius, is de patroonheilige van de stad Napels. Drie dagen per jaar, op de eerste zondag in mei, op 19 september en op 16 december, staat de hele stad op zijn kop. Op die dagen wordt namelijk bepaald of men goede of kwade tijden tegemoet gaat.

Het lot van de stad ligt in handen van deze San Gennaro. Als zijn bloed gaat stromen en voor de ogen van duizenden gelovige Napolitanen vloeibaar wordt, slaakt iedereen een diepe zucht van opluchting. De stad heeft tijden van voorspoed voor de boeg!

foto: Anna Serrato

Kleurrijke kerstmarkten in Italië
In de meeste Italiaanse steden en dorpen wordt er in de dagen of weken voor Kerstmis een kerstmarkt gehouden. Er zijn vaak talloze kraampjes met lekker eten en drinken, om cadeau te doen of om ter plekke van te genieten, kerstversieringen, kerstcadeautjes en panettones. Een aantal tips:

*de kerstmarkt van Bolzano
*de mooiste kerstmarkten in Noord-Italië
*10 sfeervolle kleine kerstmarkten in Noord-Italië
*de mooiste kerstmarkten in Midden- en Zuid-Italië

Lees ook:
*Kerstshoppen in betoverend Turijn
*Kerstvoorpret in Milaan
*Florence in kerstsfeer
*Kerst in Rome
*Kerstmis in Napels

Kerststallen kijken
Dankzij de heilige Franciscus van Assisi tuigen we niet alleen elk jaar een kerstboom op, maar reserveren we onder of bij de boom ook een plekje voor Maria, Jozef en de kribbe. Tijdens de kerstnacht van het jaar 1223 vierde de  heilige Franciscus voor het eerst een mis bij een stal met levende figuren – de kerststal was geboren.

Naast Maria en Jozef gaan ook de os en de ezel, de herders en hun schapen, de engelen en later de drie koningen deel uit maken van il presepio of il presepe, de kerststal.

In aanloop naar Kerstmis bouwt men overal in Italië aan de meest bijzondere kerststallen. We tippen de mooiste presepi die je minstens één keer in je leven gezien moet hebben:
*de kerststal van de netturbini, straatvegers, in Rome
*de enorme kerststal in de kerk van SS Cosma e Damiano, vlak bij het Forum Romanum, eveneens in Rome
*de drukbevolkte kerststallen in Napels
*de kerststal in de Grotte di Stiffe (Abruzzo)
*de kerststal van zand in Jesolo (Venetië)
*de kerststal van licht in Manarola (Cinque Terre)

Dol op kerststallen? Mis dan de expositie 100 presepi aan het Piazza del Popolo in Rome niet! Ook de moeite waard: de Mostra d’Arte Presepiale in Salerno (Campanië) en ‘1000 Presepi per Palazzuolo’ in Palazzuolo sul Senio (Toscane).

Levende kerststallen
Vlak voor kerst zijn er in veel Italiaanse dorpjes, zeker in het zuiden, ook presepi viventi te zien, levende kerststallen. Vaak krijgen alle dorpsbewoners een rol toebedeeld, van herder tot engel, van Maria tot kerstkindje.

De Sassi (grotwoningen) van Matera bieden elk jaar onderdak aan de heilige familie. Het altijd al bijzondere stadje in Basilicata afficheert zichzelf in december als ‘het Galilea van tweeduizend jaar geleden) en het is inderdaad net of je terug in de tijd reist, met de kribbe als stralend eindpunt.

De grootste kerstboom ter wereld
Gubbio (Umbrië)
In Gubbio staat de grootste kerstboom ter wereld. Van de voet tot aan de ster bovenaan meet deze boom, die zich
nestelt tegen de Monte Ingino, maar liefst zo’n zevenhonderd meter! Het optuigen van de kerstboom is een hele klus; het vergt ongeveer 1900 uren om de kabels (bijna acht kilometer) op hun plek te krijgen en ervoor te zorgen dat alle lichtjes (ruim zevenhonderd in totaal) branden.

ITALIË
TENTOONSTELLINGEN

700 jaar Dante
2021 wordt het jaar van Dante. 700 jaar na zijn dood brengt Italië een groots eerbetoon aan il sommo poeta, de grote dichter.

In dit artikel delen we alle festiviteiten die voor dit Dantejaar gepland staan, van een schitterende virtuele tentoonstelling in de Galleria degli Uffizi (die je dus ook vanuit huis kunt bewonderen) tot een nieuw museum voor de Italiaanse taal, van speciale kunstwerken tot Dantes woord van de dag.

Parma, Culturele Hoofdstad van Italië in 2021
In 2021 mag Parma zich de Culturele Hoofdstad van Italië noemen. Via deze link vind je alle activiteiten die worden georganiseerd. In deze blog lees je al onze Parma-tips.

MILAAN

Breath Ghosts Blind – Maurizio Cattelan
Pirelli HangarBicocca, tot 20 februari 2022
Moderne kunstenaar Maurizio Cattelan maakt levensechte, vaak controversiële kunst, zoals de stenen middelvinger midden in Milaan of de paus die onderuit werd gehaald door een meteoriet.

Voor de Pirelli HangarBicocca maakte hij een tentoonstelling op maat, waarin hij zijn visie op onze collectieve geschiedenis deelt door een symbolische verbeelding van de cyclus van het leven. Cattelan kennende levert dat een spectaculaire expositie op!

ROME

I Marmi Torlonia – een prachtige collectie beelden die lang verborgen bleef
tot 9 januari 2022
In het Palazzo Caffarelli, dat deel uitmaakt van de Musei Capitolini, boven op het Capitool, bewonder je tot 9 januari 2022 de expositie I Marmi Torlonia, met bijna honderd marmeren beelden, bas-reliëfs, bustes en sarcofagen die tientallen jaren in een stoffige kelder huisden.

Ciao tutti’s Jesper bezocht de tentoonstelling en toont een aantal prachtige kunststukken uit de collectie van de familie Torlonia, die na al die tijd verborgen te zijn geweest nu eindelijk voluit mogen schitteren. Zijn verslag lees je via deze link.

Rafaël in de Domus Aurea
t/m 7 januari 2022
In Nero’s Domus Aurea in Rome is ter gelegenheid van 500 jaar Rafaël een expositie te zien met in de hoofdrol de zogenaamde grottesche, kleurrijke tekeningen die onder meer zijn teruggevonden op de muren en plafonds van Nero’s Domus Aurea.

Er wordt uitgebreid ingegaan op deze kunstvorm die Rafaël heeft beïnvloed, met virtuele snufjes die je een inkijkje geven in het Rome van de renaissance. De tentoonstelling is te zien van 23 juni 2021 tot 7 januari 2022. Kijk voor meer informatie op de speciale website voor deze tentoonstelling.

Il Trittico del Centenario Leonardo 1919 Raffaello 1920 Dante 1921
Villa Farnesina, tot 13 januari 2022
Wat was in de mode tijdens de vieringen van Leonardo, Rafaël en Dante, honderd jaar geleden? Hoe werden deze Italiaanse meesters herdacht, herinnerd, in onder meer de kunst? Hoe anders waren deze vieringen ten opzichte van de herdenkingen van nu? Je ziet het in Villa Farnesina, waar je ook schitterende fresco’s van Rafaël bewondert.

All about Banksy
Chiostro del Bramante, tot 9 januari 2022
De Britse street artist Banksy schittert in het Chiostro del Bramante in Rome. De identiteit van de kunstenaar is niet bekend, maar zijn scherpe, ironische en maatschappijkritische kunstwerken zijn wereldberoemd.

De tentoonstelling, die circa 250 werken van Banksy’s hand omvat, is te zien tot 9 januari 2022. We namen er alvast een kijkje en delen de mooiste werken in deze blog.

Gratis naar de Vaticaanse Musea
Elke laatste zondag van de maand kun je gratis naar de Vaticaanse Musea & Sixtijnse Kapel, om te genieten van alle schatten die in het museum verzameld zijn, van de Laocoöngroep tot de schitterende schilderingen van Michelangelo. Ga wel op tijd, want het is op deze dag nog drukker dan anders.

Vaticaanse Musea by night
Op vrijdag kun je de Vaticaanse Musea ook ‘s avonds bezoeken, van 19.00 tot 23.00 uur (de entree sluit om 21.30 uur). Voor zo’n avondbezoek moet je echt van tevoren online reserveren via deze link. Je kunt tijdens deze bijzondere avond het Museo Gregoriano Egizio, het Museo Pio Clementino, de Gallerie Superiori, de Stanze di Raffaello, het Appartamento Borgia, de Collezione Arte Religiosa Moderna en de Sixtijnse Kapel bewonderen.

Honderd kerststallen in het Vaticaan
Sala San Pio X
In Rome kun je elk jaar de tentoonstelling 100 presepi in Vaticano bezoeken, met (meer dan) honderd kerststallen uit verschillende landen. De expositie wordt gehouden in de Sala San Pio X (aan de Via dell’Ospedale 1, op de hoek met de Via della Conciliazione).

Tot de tweede week van januari geniet je hier dagelijks van 10.00 tot 20.00 uur (op 24 en 31 december tot 17.00 uur) van tientallen Maria’s, Jozefs, herders, wijzen en kindjes Jezus. De toegang is gratis, dus ga zeker een kijkje nemen als je in de kerstvakantie in Rome bent!

NEDERLAND

Artemisia – Vrouw & Macht
Rijksmuseum Twenthe, tot en met 23 januari 2022
De spectaculaire tentoonstelling Artemisia – Vrouw & Macht toont schitterende werken van barokschilder Artemisia Gentileschi, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Italiaanse schilderkunst uit de zeventiende eeuw.

Na Rome, New York, Milaan en Londen wordt nu voor het eerst ook in Nederland het werk van Artemisia Gentileschi tentoongesteld. In dit artikel vertellen we je alvast meer over het leven van Artemisia, zodat je straks, als de tentoonstelling in het Rijksmuseum Twenthe te zien is, haar werk goed kunt plaatsen.

Façade – Igor Mitoraj
Museum Beelden aan Zee, tot 6 februari 2022
Bezoekers van Museum Beelden aan Zee kennen de beelden van Mitoraj maar al te goed: het grote masker bovenop het duin bij het museum is van zijn hand en tot de collectie behoren verschillende van zijn beelden, die regelmatig worden getoond of uitgeleend.

Deze zomer toont museum Beelden aan Zee in Scheveningen een uitgebreid overzicht van deze beelden van Igor Mitoraj. Via deze link vind je meer informatie over de expositie.

00 jaar Michelotti
DAF Museum, t/m 31 december 2021
In oktober 2021 is het honderd jaar geleden dat de Italiaanse auto-ontwerper Giovanni Michelotti werd geboren. Michelotti heeft meer dan 1200 auto-ontwerpen op zijn naam staan en is medebepalend geweest voor veel DAF-personenauto’s.

Naast alle door Michelotti getekende DAF modellen en prototypes zullen ook andere merken en schaalmodellen van zijn hand in het DAF Museum te Eindhoven te zien zijn.

Schrijf je (gratis) in voor de Ciao tutti nieuwsbrief