Ga op pad met onze City Walks!

Palazzo Tornabuoni: thuis van de ‘bliksempaus’, een verschuivende loggia en de allereerste opera

Een van de indrukwekkende palazzi aan de Via de’ Tornabuoni is het huidige Palazzo Tornabuoni, dat vroeger ook wel bekend stond als Palazzo Corsi Salviati. Hoewel het palazzo natuurlijk veel minder bekend is dan bijvoorbeeld de Duomo en het Palazzo Vecchio, is het zeker een ontdekkingstocht waard. Het palazzo omvat namelijk een aantal geheimen die zelfs voor veel Florentijnen onbekend zijn, dus neem wel een goede gids of onderstaand artikel mee tijdens je bezoek!

Zoals de titel van vandaag al zegt, bevat het palazzo de appartementen van de zogenaamde ‘bliksempaus’, beter bekend als Leo XI, kent het een verschuivende loggia en omvat het de zaal waar de allereerste opera ter wereld werd opgevoerd. Hiermee is het Palazzo Tornabuoni een van de meest originele gebouwen in Florence.

Het palazzo is gebouwd op de funderingen van drie middeleeuwse gebouwen die ooit deel uitmaakten van de ‘Consorteria’ van de Tornabuoni- en Tornaquinci-families. In een van deze drie gebouwen werd Lucrezia Tornabuoni geboren, de moeder van Lorenzo il Magnifico. Zij bracht hier een groot deel van haar jeugd door. Toen al keken de huizen uit op een klein binnenplein, dat aan twee zijden verbonden was met de grote wegen langszij.

Hoewel van deze gebouwen niets meer is overgebleven, vond de opdrachtgever voor het huidige palazzo, Giovanni Tornabuoni, het idee van het binnenplein zo charmant, dat hij architect Michelozzo Michelozzi liet zweren om in het nieuwe ontwerp ook zo’n pleintje op te nemen. Dat deed Michelozzi met alle genoegen, en hij maakte er zelfs een nog sfeervollere plek van dan het pleintje eerst was.

Wanneer je nu de binnenplaats opwandelt, word je vast en zeker getroffen door de sfeer die er na al die eeuwen nog steeds hangt; je stapt echt even terug in de tijd. Vergeet niet even een blik te werpen op de prachtige trap die naar de eerste verdieping leidt; dit is ook een prachtig staaltje renaissancearchitectuur.

Toen Alessandro de’ Medici, aartsbisschop van Florence, het palazzo van de familie Tornabuoni kocht, liet hij het hele palazzo opnieuw inrichten. Ook liet hij nieuwe schilderingen en decoraties aanbrengen. Hiervoor nodigde hij met name gerenommeerde plaatselijke architecten uit, onder wie Agostino Ciampelli en Lodovico Cardi, die ook wel ‘Il Cigoli’ (De Ratelaar) werd genoemd. Ciampelli was vooral bekend vanwege zijn prachtige fresco’s van verhalen uit het Oude Testament, die de aartsbisschop graag ook in zijn eigen palazzo op de muren zag. Il Cigoli ontwierp een prachtige loggia, die in eerste instantie op de hoek van de huidige Via Strozzi en Via de’ Tornabuoni werd geplaatst.

De populariteit van Alessandro de’Medici binnen de wereld van de kerk steeg echter snel, en hij kreeg steeds meer macht toegewezen. Hij vertrok uit Florence om zich aan te sluiten bij de pauselijke staf in Rome. Ciampelli reisde met hem mee en was er getuige van dat zijn meester zich, op tachtigjarige leeftijd, paus Leo XI mocht noemen. Helaas voor hen beiden duurde dit niet langer dan 27 dagen (van 1 tot 27 april 1605 om precies te zijn), waardoor paus Leo XI onder de Romeinen van die tijd ook wel spottend de ‘bliksempaus’ werd genoemd.

In de tussentijd was zijn palazzo in Florence in handen gekomen van de familie Corsi, een oude Florentijnse familie die veel lokale bestuurders had voortgebracht. Het meest bekende familielid is Jacopo Corsi, die niet alleen een groot muziekliefhebber was maar zich tevens graag inzette voor goede doelen in en om de stad. Toen hij eenmaal in het palazzo woonde, organiseerde hij regelmatig bijeenkomsten met de grote dichters en muzikanten van die tijd, zoals Claudio Monteverdi, Ottavio Rinuccini, Jacopo Peri en Giovanbattista Marino.

In 1594 brachten deze heren voor het eerst een opera ten gehore. In de Sala delle Muse (Zaal der Muzen) klonken de melodramatische noten die La favola di Dafne, Het sprookje van Dafne, vertelden – tot groot genoegen van de vele gasten die de Corsi-familie had uitgenodigd. Het was zo’n succes dat de uitvoeringen al snel moesten uitwijken naar een grotere ruimte in het Palazzo Pitti, aan de overkant van de Arno. Aan de Via dei Corsi is echter nog steeds een plaquette te zien die herinnert aan deze bijzondere operapremière!

Wie echter de loggia van Il Cigoli zoekt, moet nu op een andere hoek van het palazzo wezen: vanwege de verbreding van de huidige Via Strozzi, is de loggia steen voor steen afgebroken en weer opgebouwd op de tegenoverliggende hoek, tegenover het Piazza Antinori, waar de Via Tornabuoni en de Via dei Corsi elkaar kruisen. Als je hier tijdens je volgende bezoek aan Florence langs loopt, kun je je reisgenoten in elk geval een bijzonder verhaal vertellen – zij zullen versteld staan van de geheimen die achter de stenen van het palazzo schuilgaan.

Morgen brengen we een bezoek aan een ander palazzo in de Via de’ Tornabuoni: Palazzo Spini-Feroni, waar de geheimen van de bekende schoenenontwerper Salvatore Ferragamo besloten liggen…

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *