Home » Reizen door Italië » Florence » La Botanica di Leonardo – Da Vinci’s groene vingers in het klooster van de Santa Maria Novella in Florence
Ga op pad met de Ciao tutti City Walks!

La Botanica di Leonardo – Da Vinci’s groene vingers in het klooster van de Santa Maria Novella in Florence

‘E venite o omini a vedere i miracoli
che per questi tali studi si scopre nella natura.’

Zo roept Leonardo da Vinci (1452-1519) in zijn Codice Madrid mensen op om de wonderen van de natuur te ontdekken. Wonderen die hij nauwkeurig bestudeerde, die hij tot in het kleinste detail beschreef, met naast uitgebreide aantekeningen ook veel waarheidsgetrouwe illustraties.

Een deel van Da Vinci’s botanische (aan)tekeningen is nu te zien in het kloostercomplex van de Santa Maria Novella in Florence, tijdens de tentoonstelling La Botanica di Leonardo, een schitterend samenspel van moderne techniek en Da Vinci’s eeuwenoude bevindingen.

De plek is overigens geen toevallige keuze. Niet alleen herbergt het kloostercomplex een van de oudste kloostertuinen van Italië, in dit chiostro maakte Da Vinci ook veel schetsen voor zijn Battaglia di Anghiari, de Slag bij Anghiari, die een van de muren in het Palazzo Vecchio zou sieren.

De tentoonstelling laat je kennismaken met Leonardo da Vinci’s fascinatie voor de connectie tussen kunst, wetenschap en natuur. Het is de laatste in een reeks tentoonstellingen die werd gehouden ter ere van het feit dat Leonardo da Vinci precies vijfhonderd jaar geleden overleed.

Eerdere tentoonstellingen, zowel in Florence als elders in Italië, focusten vooral op andere aspecten van Da Vinci’s werk: zijn schilderijen, zijn tekeningen, zijn manuscripten, zijn uitvindingen… Deze expositie laat zien dat Da Vinci behalve schilder, tekenaar, schrijver, uitvinder en architect ook een zeer vooruitstrevend wetenschapper was.

De tentoonstelling werd samengesteld door de Florentijnse neurobioloog Stefano Mancuso, natuurkundige Fritjof Capra en oprichter van het (natuurlijke) farmaceutische merk Aboca Valentino Mercati. Dankzij de unieke inhoud én de bijzondere manier waarop die tot leven wordt gewekt, is het echt een tentoonstelling die je niet mag missen als je komende tijd in Florence bent.

een blaadje salie uit Da Vinci’s Codice Atlantico (foglio 197)
© Veneranda Biblioteca Ambrosiana | Mondadori Portfolio

Da Vinci’s dodecaëder
Als je deze maanden door de stad wandelt, kun je niet om de expositie heen. Op het Piazza della Stazione, op het Piazza della Signoria, op het plein bij het Fortezza da Basso (het congrescentrum van de stad) en op het Piazza Santa Maria Novella prijken grote geometrische figuren, als verwijzing naar de tentoonstelling. Da Vinci tekende deze figuren ooit voor het manuscript De Divina Proportione, van Luca Pacioli.

Hét symbool van La Botanica di Leonardo is de dodecaëder, een regelmatig twaalfvlak, met daarin een moerbeiboom. Hij prijkt in het echt op het Piazza della Signoria, in het hart van de stad, als symbool voor het mysterie van de connectie tussen alle dingen, waar Da Vinci zich dagelijks over wist te buigen.

Op het Piazza Santa Maria Novella staat een icosaëder, een regelmatig twintigvlak, met twintig gelijkzijdige driehoeken. In het klooster even verderop zie je deze figuur ook terug, als je net als Leonardo op zoek gaat naar structuur, vorm en relaties.

Zijn observaties en ontdekkingen worden nog bijzonderder door de manier waarop ze in de context van zijn tijd worden geplaatst, waarin veel van wat we nu weten nog een groot zwart gat was.

Da Vinci en de moerbeiboom
In het twaalfvlak is een moerbeiboom geplaatst. Deze boom was voor de toch al natuurminnende Leonardo extra bijzonder. De bladeren van deze boom worden door de zijderups tot zijde gesponnen. Leonardo hield van zijde, van de gladde stof, van de schitterende plooien die op een schilderij zo mooi tot uiting komen.

In de Sala delle Asse in het Castello Sforzesco in Milaan zie je deze fascinatie ook terug. Leonardo schilderde zestien moerbeibomen op de muren van deze zaal.

Nog een bomenweetje over Leonardo dat we dankzij de tentoonstelling hebben achterhaald: hij was de eerste die ontdekte dat je aan het aantal jaarringen kunt tellen hoeveel jaar een boom al groeide. Het is en blijft een fascinerend genie, over wie je nooit genoeg kunt zien, lezen en ontdekken…

bloemen uit Da Vinci’s Codice Atlantico (foglio 663)
© Veneranda Biblioteca Ambrosiana | Mondadori Portfolio

Eeuwenoude manuscripten in een modern jasje
Deze tentoonstelling is daarvoor uitermate geschikt. Niet alleen omdat het een vaak onderbelicht deel tot leven wekt, maar ook en vooral omdat dankzij de spectaculaire (en zeer fotogenieke) vormgeving van de tentoonstelling Da Vinci’s natuurlijke denkwereld voor iedereen toegankelijk wordt gemaakt. Je kunt zijn manuscripten lezen, en zo zijn gedachten bijna volgen. Dichter bij Leonardo kom je dit najaar niet…

Praktische informatie
De tentoonstelling La Botanica di Leonardo is te zien tot 15 december 2019 in het kloostercomplex van de Santa Maria Novella in Florence. Je kunt er dagelijks terecht, op maandag, dinsdag, woensdag, donderdag en zaterdag van 9.00 tot 17.30 uur, op vrijdag van 11.00 tot 17.30 uur en op zondag van 13.00 tot 17.30 uur. De kassa sluit steeds drie kwartier eerder.

Een kaartje kost € 10,-. Hiermee heb je toegang tot het volledige complex van Santa Maria Novella, dat bestaat uit de kerk (met onder meer een prachtig kruisbeeld van Giotto en met fresco’s versierde kapellen), de sacrestie, het Cimitero degli Avelli, het museum met het Chiostro dei Morti, het Chiostro Verde, de Cappellone degli Spagnoli en de Cappella degli Ubriachi.

foto’s: La Botanica di Leonardo

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek de mooiste vakantieadressen in Italië

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *