Ga op pad met onze City Walks!

Escher in Bologna

Een bezoek aan de expositie van het werk van de Nederlandse kunstenaar Maurits Cornelis Escher in Bologna was iets waar – behalve Paul – ook de rest van de groep naar uitkeek. Bijna iedereen kent wel iets van zijn werk, soms zonder zelfs te weten dat het van Escher is. Escher behoort tot de groep kunstenaars die niet direct bekend zijn door hun naam dan wel vanwege hun werk. Maar we hebben zijn prenten allemaal wel eens gezien in boeken, op T-shirts of aan de wanden van de slaapkamers in onze jeugdjaren.

Escher-Bologna

Diezelfde slaapkamer inspireerde de jonge linkshandige Escher tot zijn latere werk. Als kleine jongen zag hij in zijn huis in Amsterdam een werk met trompe-l’oeil boven een van de slaapkamerdeuren. Driedimensionale werken fascineerden hem al op jonge leeftijd.

Met tekenen kon Escher een driedimensionale wereld weergeven en optische illusies met behulp van perspectieven creëren. Zijn beroemde ‘gezichtsbedrog’-tekeningen zijn vanaf eind jaren dertig gemaakt. Daarvoor tekende Escher ook landschappen en dorpjes, die hij vaak verrassend realistisch weergaf.

Escher-2

Wij concentreren ons in deze blog op zijn Italiaanse tijd, tot aan 1935, met een aantal prachtige hoogtepunten van de tentoonstelling.

This is Italy…
Paul: ‘Het had echter niet veel gescheeld of we hadden niets van de expo gezien. We arriveren namelijk om 18.58 uur bij het Palazzo Albergati, waar een jongeman ons bij de ingang al tegen houdt. ‘It is closed, I am sorry’, zegt hij stoïcijns. Wij reageren verbaasd: ‘De expositie is toch echt tot 20.00 uur open?’ Het blijkt dat er vanaf 19.00 uur geen bezoekers meer naar binnen mogen. Giacomo, onze gids, loopt echter stug door en roept alleen maar: ‘Follow me’. Na koortsachtig overleg én het besef dat we toch échte journalisten zijn, krijgen we gelukkig toestemming om naar binnen te gaan – maar dan wel zónder fotocamera…

Dit is echter niet acceptabel voor ons, aangezien we jullie toch echt niets willen onthouden van het werk van Escher in Bologna. Giacomo moet alle zeilen bijzetten om de medewerkers te overtuigen dat we mét fotocamera naar binnen willen. Even later komt hij terug. ‘They have to phone Rome! This is Italy,’ zegt hij met wegdraaiende ogen.

In een hoekje zien we een beveiligingsmedewerker druk aan het bellen en na een minuut of vijf springt het licht op groen. ‘It’s okay from Rome,’ zegt de man – en we mogen! Bij het betreden van de eerste zaal blijkt al snel dat we wel streng in de gaten worden gehouden door twee mannen die mét zonnebril (terwijl het binnen bijna aardedonker is) én een oortje met microfoon in een hoekje héél belangrijk staan te doen.

Als ik een foto maak van het eerste werk wordt dit gelijk op zachte toon door de microfoon ‘doorverteld’. Aan wie? We zullen het nooit weten, maar gedurende ons hele bezoek blijven de twee mannen ons ‘achtervolgen’, inclusief druk en ‘onopvallend’ commentaar. Lachwekkend is het wel en al snel besluiten we om ons te splitsen om te zien wie wie gaat volgen… This is Italy!

Escher-4-De-hand-met-de-glazen-bolHand met reflecterende bol (1935)

Kennismaking met Italië
Goed, terug naar Escher, waar we voor kwamen. De jonge Escher reisde in 1921 met zijn ouders voor het eerst naar Italië, naar Florence. Het doel was om kennis te maken de culturele erfenis van dit land, net als andere schilders, beeldhouwers en architecten dat in die periode deden.

Bijna veertien jaar bleef Escher zijn liefde aan Italië trouw. Hij trouwde er met de Zwitserse Jetta Umiker en ook zijn twee zonen, George en Arthur, kwamen hier ter wereld. Escher had een goed leven in Italië en genoot van de zon, de zee, de bergachtige landschappen en de heuvelachtige dorpjes die hem constant inspireerden tot nieuw werk waarin de nadruk op hoogte, verte en diepte ligt.

Zijn eerste bewondering kreeg hij voor de landschappen rondom Siena, de zee bij Tropea, de kliffen bij Castrovalva en de mooie bergen bij Pentedattilo in Calabrië. Tussen 1922 en 1932 reist hij vanuit Florence veel door het midden en zuiden van Italië. Zo belandt hij in eerst in San Gimignano en Siena en later, in 1922, ook in Umbrië. In 1923 ontdekt hij de Amalfikust en vestigt hij zich korte tijd in Ravello, waar hij Jutta leert kennen met wie hij in 1924 in Viareggio trouwt. Daarna vestigt hij zich in Siena.

Escher-Duomo-Atrani-AmalfikustDuomo di Atrani, Costa di Amalfi (1931)

De jaren erna doet hij het wat rustiger aan, maar hij reist in die tijd toch ook, bijvoorbeeld naar Lazio en Le Marche. In 1927 verhuist hij naar Rome, naar de derde en vierde verdieping van een huis aan de Via Poerio 122. In dit huis tekent hij later een van zijn beroemdste werken: De hand met de reflecterende bol.

De stad Rome biedt hem ontelbare inspiratie voor nieuw werk en hij leeft hier een rustig leven. Zoals in alle jaren dat hij in Italië woonde, reisde hij ’s zomers door het land om zijn schetsen in de winter thuis uit te werken.

Escher-5-RomeSan Michele dei Frisoni – Rome (1932)
Escher-6-RomeInterieur van de Sint-Pieter, Rome (1935)

Vanuit Rome bezoekt hij later nog Tarquinia, Viterbo, Napels en Salerno en verschillende kleine dorpjes in Abruzzo. Het zuiden laat hem echter niet los en hij reist door naar Castrovalva in Abruzzo, het dorpje waar hij uiteindelijk de meeste tekeningen van gemaakt heeft. De laatste haarspeldbocht naar het dorpje is dan ook naar hem vernoemd en heet nu de Girone Escher.

Escher-7-Castrovalva-AbruzzoCastrovalva, Abruzzo (1930)

Uiteindelijk ontwikkelde Escher ook een sterke voorliefde voor Calabrië. Hier maakt hij vanaf 1929 veel werken van de plaatsjes Tropea, Scilla, Pentedattilo, Rossano en Morano.

Escher-8-Tropea-CalabrieTropea, Calabrië (1931)
Escher-9-Scilla-CalabrieScilla, Calabrië (1931)

Zie je hoe het lijkt of de handgemaakte huisjes zich als een tweede huid vastklampen aan het schiereiland in de zee?

Escher-10-Pentedattilo-CalabriePentedattilo, Calabrië (1930)
Escher-11-Rossano-CalabrieRossano, Calabrië (1931)
Escher-12-Morano-CalabrieMorano, Calabrië (1930)

De schets hierboven, van Morano, kenmerkt zich door de weergave van de huisjes in zwart-wit. De bijna wiskundige manier waarop de kubusvormige huizen tegen de berg aan zijn geplakt bewoog Escher tot het maken van deze schets.

De twee jaren erna verblijft hij veel in Basilicata en op Sicilië waar hij Palermo, Enna, Cefalù en de Etna bezoekt.

Escher-13-Monreale-Palermo-SicilieHet klooster van Monreale, Sicilië (1933)

In Bologna hangt nog heel veel meer moois van Escher, maar gezien ons bliksembezoek kunnen we dat niet allemaal laten zien. Wil je je ook laten betoveren door het complete werk van Escher in Bologna? De expositie van Eschers werk in Bologna is nog tot 19 juli 2015 te zien in het Palazzo Albergati (Via Saragozza 28).

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *