Venetië

Het geheim van de Venetiaanse boekdrukkunst van Aldo Manutius

Een paar duizend meter boven de oceaan, op weg naar New York, stuitte Saskia afgelopen dinsdag onverwacht op een Venetiaanse ontdekking. Ze was verdiept in Het geheim van Penumbra’s boekwinkel, dat haar in de boekhandel op Schiphol was opgevallen dankzij de mooie cover vol boeken. Echt een boek om eens helemaal in te duiken tijdens een lange vlucht… Ergens boven Londen duikt er een Venetiaanse drukker op, van wie ze nog nooit had gehoord: ‘Penumbra legt zijn vingertoppen tegen elkaar. ‘Weet iemand wie Aldus Manutius was?’ Kat en Neel schudden hun hoofd, maar ik knik instemmend. De kunstacademie is misschien …

Lees meer »

Gianni Basso – sympathieke drukker in de Venetiaanse wijk Cannaregio

Wat hebben Hugh Grant, Tony Blair, Angelina Jolie en onze gastblogger Joost Mangnus gemeen? Ze hebben alle vier visitekaartjes laten maken bij Gianni Basso, stampatore in Venetië. Joost: ‘Ik weet zeker dat ik van deze vier echter de enige ben die door deze drukker wordt verwelkomd met ‘ippopotamo simpatico’. Pech voor die andere drie. Tijdens mijn vele bezoekjes aan de mooiste stad van Italië heb ik veel prachtige voorwerpen gekocht. Van lepeltjes in hartjesvorm tot een rijkelijk versierde paraplu. Van een wel heel zeldzaam reisgidsje tot een bijzondere houten puzzel. Maar het dierbaarst is wel het ex-libriskaartje waarop een sympathiek nijlpaard …

Lees meer »

Campo dei Mori & de neus van Sior Antonio Rioba die geluk brengt

Net als Verona, Praag en Parijs heeft Venetië een standbeeld dat geluk brengt als je het aanraakt. Is het in Verona de rechterborst van Julia (van Romeo), in Praag de voeten van priester Johannes van Nepomenuk en in Parijs de broek van journalist Victor Noir, in Venetië is het de neus van Sior Antonio Rioba. Joost neemt ons er mee naartoe. Het is een apart beeld, dat van Sior Antonio Rioba. Alles is eigenlijk vreemd. Dat de man die uitgebeeld wordt eigenlijk Robia Mastelli heet. Dat het beeld lijkt weg te lopen. En dat hij geflankeerd wordt door twee anderen …

Lees meer »

‘Zoek de verraderlijke doge van Venetië…’ – In de voetsporen van Dan Brown

Geluksvogel Sophie mocht eind mei met MSC Crociere op cruise in het Middellandse Zee-gebied. Ze vertrok met de trein vanuit haar woonplaats Florence naar Venetië, waar het indrukwekkende cruiseschip Preziosa op haar lag te wachten. Tijdens de onvergetelijke reis bezocht ze naast Bari ook het mystieke Istanbul. Een flashback naar een soortgelijk avontuur schoot haar te binnen: Robert Langdon doet in Inferno (het meest recente boek van Dan Brown) precies dezelfde magische plekken aan! Met het boek in haar hand besloot Sophie zelf in de voetsporen van de hoogleraar kunstgeschiedenis en symboliek te treden. Dit keer niet in Italië, want …

Lees meer »

De leukste markt van Venetië: Pescheria – Mercato di Rialto

Venetië en vis zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een bezoek aan de belangrijkste vismarkt van de stad, de Pescheria, is dan ook een echte aanrader. Je vindt deze vismarkt aan de voet van de Rialtobrug. Natuurlijk trekt de brug zelf veel toeristen en moet je je echt een weg naar de markt ellebogen. Als je echter eenmaal tussen de viskramen dwaalt, tref je er – zeker ’s ochtends vroeg – vooral veel Venetianen en restauranteigenaren die komen inslaan. Ze maken hun keuze uit de verschillende soorten vissen en schelpdieren, die prachtig liggen opgestapeld. De markt ademt bovendien een lange historie. …

Lees meer »

Het witte hondje van de heilige Augustinus

Joost Mangnus trakteert ons elke maand op een verhaal over Venetië. Dit keer laat hij ons kennismaken met het meest bijzondere hondje van Venetië: Het San Marcoplein? Nee. Het Dogenpaleis? Geweldig hoor, maar ook niet. De Rialtobrug? Echt niet. Burano? Heerlijk eiland, daar niet van, maar dat zal ik ook niet antwoorden als je me vraagt wat je zeker moet zien in Venetië. Wat dan wel? Het witte hondje van de heilige Augustinus. Vergeet de Mona Lisa. Vergeet het meisje met de parel. Vergeet de zelfportretten van Vincent van Gogh. Of de Beatrix-portretten van Andy Warhol. Het mooiste portret dat …

Lees meer »

De allereerste keer Venetië

Joost Mangnus wilde als groot filmfan wel eens naar het Filmfestival van Venetië. Dat deed hij in 1997. Het festival maakte indruk, de stad nog veel meer. Sindsdien is hij er zo’n 15 keer geweest – en iedere keer wordt hij weer gegrepen door de schoonheid. Hij dwaalt heerlijk rond in de verlaten straten van deze romantische Noord-Italiaanse stad, waar hij ons ongeveer een keer per maand mee naar toe zal nemen. Vandaag vertelt hij ons over de allereerste keer in Venetië: ‘Weet je nog waar je was toen prinses Diana stierf? Ik wel. Op het Venetiaanse eiland Lido. In …

Lees meer »

Per auto over het Canal Grande in Venetië

Een van de opvallendste dingen in Venetië – zo vinden wij althans- is dat je er geen verkeersgeluiden hoort zoals we die in Amsterdam gewend zijn. Geen rinkelende trams, toeterende auto’s of bellende fietsers. Hier in Venetië is het veel stiller. Op het geluid van de gemotoriseerde vaporetti en andere boten op het Canal Grande na, hoor je nauwelijks verkeer – gewoonweg omdat het er niet is. Dat dachten we althans, tot we afgelopen week een auto over het Canal Grande zagen rijden. Met eigen ogen, want anders zouden we het niet hebben geloofd. We moesten een paar keer met …

Lees meer »

VivaVenezia – de leeuw van San Marco

Paola Zoffoli, de Venetiaanse schrijfster die we al schrijvend ontmoetten, schreef een ontzettend leuke reisgids voor kinderen die een bezoek brengen aan Venetië. Om precies te zijn is de gids bedoeld voor ragazzi ed eterni fanciulli, dus ook oudere bezoekers van de stad mogen er doorheen bladeren. Ook zij zullen er wat van opsteken, want de gids staat vol leuke verhalen, wetenswaardigheden en Venetiaanse woorden. Op de voorzijde van Viva Venezia prijkt een leeuw in een gondel, de twee symbolen die het meest met Venetië verbonden zijn. Op Ciao tutti nemen we vandaag het wildste symbool, de leeuw, eens nader …

Lees meer »

Ontdek de mooiste geheime tuinen in Venetië

Venetië lijkt op het eerste gezicht een stad zonder al te veel groen. Niets is echter minder waar, al moet je buiten de openbare parken en de Giardini della Biennale weten waar je moet zijn om te genieten van Venetiaans groen. We zetten een aantal ‘geheime tuinen’ voor je op een rijtje: Il Vivaio alla Misericordia Deze bijzondere kweektuin bevindt zich op de plek waar ooit het klooster van de Santa Maria della Misericordia stond. Waar ooit van de vroege ochtend tot de late avond gebeden werd, groeien nu talrijke planten- en bloemensoorten. Leuk om te weten: de bovenste zaal van …

Lees meer »

Ontdek de mooiste eilanden van de Venetiaanse lagune

De kenmerkende vorm van Venetië, als ware de stad een grote vis, wordt omringd door een aantal grotere en kleinere eilanden. Op Ciao tutti maken we vandaag een korte rondgang langs de mooiste pareltjes in de lagune. Giudecca We beginnen met het eiland waar Michelangelo zou hebben gewoond toen hij korte tijd in Venetië verbleef, Giudecca. Oorspronkelijk heette dit langgerekte eiland Spinalunga, aangezien het qua vorm wat wegheeft van een visgraat. Eigenlijk bestaat het eiland uit acht verschillende eilandjes, die door bruggen en bruggetjes met elkaar verbonden zijn. Giudecca huisvest onder meer het Mulino Stucky-complex, waar vroeger de graansilo en …

Lees meer »

Kunst kijken in de scuole van Venetië

Venetië staat bekend om haar vele scuole, dat letterlijk vertaald ‘scholen’ betekent, maar dat beter te duiden is als broederschappen, verenigingen die een belangrijke rol in het dagelijks leven in de stad vervulden. Ooit vond je deze scuole ook in andere Italiaanse steden, maar daar zijn ze nooit zo belangrijk en blijvend geworden als in Venetië. Ongeveer driehonderd scuole in heel Venetië De National Geographic-reisgids die we bij ons hebben, biedt wat meer achtergrondinformatie over de Venetiaanse scuole: ‘Een Venetiaanse scuola was een instelling die het midden hield tussen een gilde, liefdadigheidsinstelling en religieuze broederschap. In sommige waren kooplieden of …

Lees meer »

Tien bijzondere bruggen in Venetië

Wie door Venetië dwaalt, komt om de haverklap een brug tegen. In totaal telt de stad meer dan vierhonderd bruggen en bruggetjes, die samen de honderdachttien eilandjes verbinden waarop de stad is gebouwd. Er worden honderdzesenzeventig waterwegen overbrugd. Sommige bruggen en bruggetjes zijn niet meer dan een stenen halve cirkel of trapje over het water, maar andere bruggen zien er indrukwekkender uit of dragen een bijzonder verhaal met zich mee. We tippen tien bijzondere bruggen waar je tijdens je bezoek aan Venetië zeker even overheen moet wandelen: 1 Ponte dei Sospiri – Brug der Zuchten De brug tussen het Dogenpaleis …

Lees meer »

Tintoretto – het Venetiaanse ververtje

Saskia: ‘Vanochtend werd ik niet wakker van het gekabbel van Venetiaans water, maar van het Romeinse verkeer. Na een week of twee zonder toeterende auto’s, Vespa’s en de sirenes van ambulances en la polizia, is het toch altijd weer even wennen continu omringd te zijn door lawaai. Ook de klanken van het Venetiaanse dialect sterven langzaam uit in mijn hoofd, om plaats te maken voor de o zo bekende Romeinse uitdrukkingen. Toch zit Venetië nog wel een beetje in mijn hoofd. Terwijl ik langzaam door de Romeinse straten en steegjes wandel, probeer ik de heimwee naar de stilte, naar de …

Lees meer »

De maskers zijn afgezet… heimwee naar het carnaval in Venetië

Saskia: ‘Precies een week geleden moest ik afscheid nemen van het Venetiaanse carnaval. De maskers zijn afgezet, de confetti weggespoeld, de kater verdronken. De Venetianen hebben hun stad stilletjes teruggewonnen op de feestvierende massa. Na dagen vol drukte klotst het water rustiger, tevredener bijna, tegen de kades. Vandaag moet ik afscheid nemen van de stad zelf, en dat valt me een stuk zwaarder dan het afscheid van het carnaval. Van maskers, drukke straten, aangeboden drankjes en meegenieten van de effecten van drinkgelagen krijg je gauw genoeg, terwijl de stad zelf nooit verveelt. Ik pak mijn koffer in en bekijk nog …

Lees meer »

Het allereerste apenstaartje – of slakkenhuisje in het Italiaans – in de geschiedenis

We gebruiken het dagelijks zonder erbij na te denken, het @-teken op onze computer, oftewel het apenstaartje. Dat in Italië trouwens geen apenstaartje heet, maar chiocciola – slakkenhuisje. Sinds we e-mail hebben geïntegreerd in ons dagelijks bestaan, word je tientallen, zo niet honderden keren per dag geconfronteerd met dit teken, zeker op een werkdag. En sinds de introductie van Twitter zien we het apenstaartje nog vaker voorbijkomen. Het allereerste apenstaartje Nu vragen jullie je waarschijnlijk af waarom ik het over apenstaartjes heb op een blog over Italië. Welnu, het @-teken zou al in het zestiende-eeuwse Venetië gebruikt zijn. In documenten …

Lees meer »

Steek het Canal Grande over in een gondel (voor slechts een paar euro)!

Venetië en gondels, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Waar je ook over het water uitkijkt, vaak zie je zo’n zwarte, ranke boot opduiken – met naast een gondelier in gestreept shirt een groep toeristen en nu en dan zelfs een accordeonist die zijn repertoire beperkt tot O sole mio. Zie je ze in een rustig wijkje even niet op het water balanceren, dan weet je dat je echt de toeristische stukjes stad achter je hebt gelaten. De plek van de gondels wordt ingenomen door kleine bootjes van bewoners die een dagje naar het strand trekken, de vuilnisboot of gewoon …

Lees meer »

Gebroeders Van Eyck in eieren | ei-genzinnig kunstwerk tijdens de Biennale in Venetië in 2011

Jan en Hubert Van Eyck, beter bekend als de gebroeders van Eyck, schilderden in 1432 Het Lam Gods, een altaarstuk dat zich in de Sint-Baafskathedraal in Gent bevindt. Dit Belgische meesterwerk inspireerde de Oekraïense kunstenaar Oksana Mas, die met haar ei-genzinnige bewerking ervan haar land vertegenwoordigt op de Biennale in Venetië. Meer dan drie miljoen houten eieren Oksana Mas herschiep delen van het kunstwerk van de gebroeders Van Eyck, dit keer niet opgebouwd uit penseelstreken maar uit beschilderde houten paaseieren. 3.640.000 houten eieren, om precies te zijn, beschilderd door mensen uit meer dan veertig verschillende landen. Dat moet een hels …

Lees meer »

Het ‘juwelenkistje’ Santa Maria dei Miracoli in Venetië

Vlak voor vertrek naar Venetië kregen we de vraag of we een aantal teksten konden vertalen voor een bruidspaar dat eind deze maand in Venetië in het huwelijk zal treden. Het was niet zo veel tekst, dus we besloten de opdracht aan te nemen en de tekst te vertalen op de plek waar de twee geliefden over een aantal weken vast ook zouden staan, het Campo dei Miracoli. Santa Maria dei Miracoli – de huwelijkskerk Hier staat namelijk de kerk Santa Maria dei Miracoli, die door Venetianen ook wel de huwelijkskerk wordt genoemd. Luc Verhuyck, die we al kennen van …

Lees meer »

Als ik Venetië een uur aan jou kon geven…

‘Als ik Venetië een uur aan jou kon geven, dan zou het dit uur zijn,’ aldus Marlena de Blasi. Toen deze Amerikaanse op reis ging naar Italië, verwachtte ze dat ze verliefd zou worden op het land, niet dat ze ondersteboven zou raken van een Venetiaan. Maar dat is precies wat er gebeurde. En tot ieders verbazing zei ze een paar maanden later haar baan als kok op, verkocht haar huis, nam ze afscheid van haar twee volwassen kinderen en verhuisde ze naar Venetië. Terwijl deze ontwortelde Amerikaanse aan den lijve ondervindt wat de cultuur van Venetië zo uniek maakt, …

Lees meer »

Bellini: een cocktail van prosecco en perzik

Giuseppe Cipriani bedacht niet alleen de carpaccio, maar ook de wereldberoemde cocktail van prosecco en perzik: Bellini. Ook dit drankje noemde hij overigens, net als de carpaccio, naar een Venetiaanse schilder; Giovanni Bellini. In de leer bij Andrea Mantegna Bellini werd geboren in een schildersfamilie en groeide als het ware op met een penseel in zijn hand. Giovanni begon als leerling in het atelier van zijn vader, Jacopo Bellini, die in een vrij strakke, icoonachtige stijl schilderde. Giovanni’s vader was echter niet zijn belangrijkste leermeester. Die rol was weggelegd voor Andrea Mantegna, die getrouwd was met de zus van Bellini. …

Lees meer »

Carpaccio – van een Venetiaanse schilder tot een voorgerecht

Bij het woord carpaccio denk je waarschijnlijk allereerst aan het Italiaanse voorgerecht van plakjes zeer dungesneden ossenhaas met een sausje van tabasco, mayonaise en witte peper. Wat echter bijna niemand weet, is dat dit gerecht niet alleen in Venetië is bedacht, maar dat het zijn naam dankt aan een Venetiaanse schilder, Vittore Carpaccio geheten. Cipriani’s carpaccio Het gerecht carpaccio werd in 1950 voor het eerst geserveerd. Giuseppe Cipriani, de eigenaar van Harry’s Bar in Venetië, wilde voor een van zijn vaste gasten, gravin Amalia Nani Mocenigo, graag wat bijzonders maken. Ze leed aan bloedarmoede en moest van de huisarts rauw …

Lees meer »

Een paradijselijke poort en kleurrijke kunst in het Guggenheim Museum in Venetië

Het Guggenheim Museum ligt, net als de Gallerie dell’Accademia, in de wijk Dorsoduro. Toen Peggy Guggenheim, de nicht van de oprichter van de Guggenheim Foundation, zich in Venetië vestigde, was de hele stad in rep en roer. Er moest en zou een passend palazzo voor haar en haar kunstwerken gevonden worden. Peggy Guggenheim had als stelregel dat een dag zonder de aankoop van een mooi kunstwerk eigenlijk een verloren dag was, was dit nog geen sinecure. Want waar breng je zo’n enorme kunstcollectie onder? Uiteindelijk lukte dat en werd het Palazzo Venier dei Leoni aan Guggenheim toegekend. Toegang tot het …

Lees meer »

Gallerie dell’Accademia – een reis door vijfhonderd jaar Venetiaanse schilderkunst

Dorsoduro is de meest kunstzinnige wijk van Venetië. Dat is onder andere te danken aan de aanwezigheid van de Gallerie dell’Accademia, waar de zalen vol hangen met de meest schitterende werken van Venetiaanse meesters. De Gallerie dell’Accademia maakt deel uit van de Accademia di Belle Arti, de Academie voor Schone Kunsten. Dat we hier vandaag de dag een groot deel van het werk van de Venetiaanse meesters kunnen bewonderen, hebben we eigenlijk te danken aan Napoleon. Hij gaf in 1807 het bevel talrijke kerken en religieuze instellingen op te heffen. Met de kunstschatten die dit opleverde, liet hij een grote …

Lees meer »