Ga op pad met onze City Walks!

Butteri – de cowboys van de Maremma

Het is even wennen voor degenen die de lieflijke Chianti-dorpjes, de rode daken van Siena of de fresco’s van Florence nog op hun netvlies hebben. Het ruige gebied ten zuiden van Grosseto, met zijn uitgestrekte vlaktes, grazende koeien en cowboys, doet je bijna geloven dat je in het wilde westen terecht bent gekomen…

Op onze verkenningstocht door de streek komen we regelmatig een kudde witte Maremma-koeien tegen, witte koeien die vooral bekend staan om hun uitstekende vlees. De stieren zijn wat grijzer en hebben enorme hoorns.

Je ziet ze vanaf een afstand duidelijk in het groene landschap staan, al zijn ze in de wat rotsachtiger gedeelten van de Maremma moeilijker te onderscheiden. Deze koeien zijn echt verbonden met de streek; ze bevolkten de Maremma al toen het nog een groot moeras was. Na de gedeeltelijke drooglegging zijn ze gebleven, en met hen de butteri

Terwijl we zo’n kudde – met kalfjes! – op de foto proberen te zetten, komt er een cowboy voorbij, die ons een onverstaanbare groet in dialect toeroept. De cowboys die hier nog echt aan het werk zijn – en dus niet zijn ingezet voor de toeristen, zoals de gladiatoren bij het Colosseum – worden butteri genoemd.

Deze term is afgeleid van het Latijnse boum-ductor, of het Griekse bùteros, met de betekenis begeleider van vee. Dat is precies wat de butteri doen: te paard begeleiden ze het Maremma-vee en houden ze tegelijkertijd het hele gebied in de gaten.

Ze kennen de Maremma dan ook op hun duimpje. Sinds het midden van de negentiende eeuw beheren ze hier de kuddes witte Maremma-koeien en brengen ze het vee naar steeds andere gebieden, zodat de begroeiing evenwichtig wordt blootgesteld aan de hongerige beesten. Een soort herders dus, maar vanwege de uitgestrektheid en ruigheid van het gebied te paard.

Wie door de Maremma rijdt of wandelt, komt regelmatig een buttero tegen, altijd te paard en soms zelfs vergezeld van een hele kudde koeien. Wie meer butteri tegelijk wil zien en wil weten hoe ze precies te werk gaan, kan een van de vele shows bezoeken. Op de grotere ranches worden regelmatig demonstraties gegeven van de activiteiten van de butteri, van het zadelen van de paarden met de speciale zadels tot het opdrijven van het vee.

Op 17 januari, de dag van Antonius-Abt, komen de butteri naar de dorpspleinen van Tarquinia, Tuscania en Valentano om hun dieren te laten zegenen. In de zomermaanden vind je de butteri regelmatig in en om Alberese, in het beschermde gedeelte van de Maremma waar ik gisteren over schreef. De butteri werken hier vanuit een grote hoeve, gevestigd te midden van weilanden, bossen, wijn- en olijfgaarden, duinen en strand. Een paradijs op aarde, lijkt het, maar Signor Pavin, een van de butteri, vertelt dat het niet altijd meevalt.

Signor Pavin is met zijn zongebruinde huid en geringe lengte een doorsnee-buttero. Als ik hem naar zijn werk vraag, knipoogt hij en zegt: ‘Spring maar achterop.’ Dat lijkt me gezien het grote verschil in kleding en uitrusting echter niet zo’n goed idee, en hij geeft me groot gelijk. ‘Mijn eerste, vier uur durende rit herinner ik me nog als de dag van vandaag. Het was 1988 en na vier uur op de rug van een paard kon ik geen stap meer verzetten. Alles deed pijn.’

Inmiddels is buttero Pavin heel wat gewend en zit hij regelmatig lange tijd op zijn paard. Hij heeft de zorg voor negen Maremma-stieren en ruim tweehonderd koeien, die hij allemaal bij naam kent. Om half acht ’s ochtends verzamelt hij de kudde en gaan ze op weg naar een ander stuk land.

‘Dat klinkt misschien idyllisch,’ aldus buttero Pavin, ‘maar niets is minder waar. Het is hard werken, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. Er is altijd iets wat nog gedaan moet worden, of het nu een dier betreft of onderhoud aan de hekwerken of de stallen. Het is heerlijk om in de zomer zo vroeg door de Maremma te trekken, maar naarmate de zon hoger klimt, wordt het zwaarder. Zeker als je bedenkt dat we nog maar met weinig zijn, het is echt een uitstervend beroep.’

Wil je zelf een keer op pad met een buttero en zijn kudde? Dat kan! In het Parco Alberese ligt ook een agriturismo. Op verschillende locaties in het park kun je een huisje huren, van alle gemakken voorzien maar toch midden in de natuur.

Bij de receptie kunnen ze je alles vertellen over de unieke excursie te paard. Zet je wekker wel vroeg, want de butteri vertrekken voor dag en dauw om de koeien naar de wei te brengen. Een onvergetelijke ervaring! Klik hier voor meer informatie.

de foto’s van de butteri zijn grotendeels afkomstig van
de Associazione Butteri d’Alta Maremma

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *