Sentiero dei Monaci del Monte di Portofino – wandel langs spirituele plekken hoog boven de kust

Als je de tijd neemt om even stil te staan, goed te luisteren en echt om je heen te kijken, weten van oudsher heilige plekken je nog altijd te betoveren. Dat geldt ook voor de Monte di Portofino, die met zijn karakteristieke trapeziumvorm boven de kust uitsteekt, waardoor je het al van verre ziet.

Het is opmerkelijk hoog; de top reikt maar liefst zeshonderdtien meter de lucht in, iets dat zo dicht bij zee uitzonderlijk is.

In het voetspoor van de monniken

In dit bijzondere natuurgebied slingert het Sentiero dei Monaci del Monte di Portofino, het pad van de monniken van de Monte di Portofino. Deze wandelroute verbindt bijzondere middeleeuwse kerken, kloosters en abdijen, met tussendoor ongekend mooi natuurschoon.

De volledige route is te vinden via PortofinoTrek en via Wikiloc, maar wij nemen je virtueel alvast graag mee op pad. Met elke stap die je in de voetsporen van de monniken zet, ervaar je de wereld zoals de mensen die hier vroeger woonden dat deden, met hun onwankelbare geloof in God. Ideaal voor wie de ruige schoonheid en spirituele ziel van dit stukje Ligurië wil ontdekken!

Start in het kustplaatsje Camogli

Wij beginnen aan deze wandeling in Camogli, een sfeervol kustplaatsje waarover je in deze blog meer leest. Met een stuk focaccia voor onderweg en genoeg water gaan we via de Chiesa Millenaria di Ruta, die ooit door de troepen van Napoleon in brand werd gestoken, op weg naar de Abbazia di San Fruttuoso, een van de mooiste plekken op deze wandelroute.

Daarnaast vind je op deze ‘heilige berg’ tal van andere religieuze gebouwen die herinneren aan de tijd dat het schiereiland een spirituele plek was waar mensen verbinding met God zochten.

Eerst gebeurde dit in grotten, later in kapellen en abdijen. Zoals ooit iemand hier noteerde: le città hanno bisogno di templi, ma i templi possono fare a meno delle città. Steden hebben tempels nodig, maar tempels kunnen zonder steden. Sterker nog: zonder de drukte van een stad komt een heilige plek wellicht beter tot zijn recht.

Chiesa Millenaria di Ruta

Zoals gezegd is deze romaanse kerk, die door de locals ook wel simpelweg Chiesa Vecchia wordt genoemd, de eerste heilige plek waar het Sentiero dei Monaci del Monte di Portofino langs voert.

Deze eerste stop ligt op de waterscheiding van de Golfo Paradiso en de Golfo di Tigullio, op een panoramische locatie die al in de Romeinse tijd aan een veelgebruikte weg lag.

Vanwege deze ligging was de kerk al in de twaalfde eeuw een plek waar reizigers even konden uitrusten. De kerk was er bijna niet meer geweest, want na de brand die werd aangestoken door de Franse troepen van Napoleon onder leiding van generaal Massena volgde een lange periode van verwaarlozing.

‘Omgeven door klimop, geteisterd door de wind, beschadigd door vandalen en gebruikt als stal door de troepen van de Franse Revolutie, voelde het mooie kerkje zich echt dodelijk gewond. Gewond bleef het vele jaren, bijna stervend,’ zo beschreef Nietzsche het kerkje.

Gelukkig werd de kerk gerestaureerd en zelfs uitgebreid met een sacristie aan de zeezijde. Helaas werden tijdens deze werkzaamheden oude grafstenen en een huisje naast de kerk, wellicht het vroegere onderkomen voor pelgrims of een pastorie, vernietigd.

Naar San Rocco di Camogli

Vanuit Ruta wandel je naar San Rocco di Camogli, met op verschillende plekken prachtig uitzicht over zee.

Bij de plaatselijke kerk staat een beeld van een hond, als eerbetoon aan alle trouwe viervoeters. Een van de dorpelingen vertelt ons dat er een mooi verhaal over het beeld de ronde doet. Hoofdrolspeler in dat verhaal is Pucci, een hond die in San Rocco terechtkwam nadat hij door zijn baasjes was achtergelaten. Hij vergezelde elke ochtend een paar kinderen naar school, met wie hij na afloop van de lessen ook weer naar huis wandelde.

In 1962 besloten Giacinto Crescini en Don Carlo Giacobbe om de Premio Fedeltà del Cane in het leven te roepen ter ere van deze kleine vriend, die zijn leven had doorgebracht aan de zijde van de kinderen van San Rocco.

Deze prijs wordt nog elk jaar op 16 augustus, het feest van San Rocco, uitgereikt aan honden die zich hebben onderscheiden door trouw te zijn aan hun baasjes.

De patroonheilige van het dorpje is immers ook de beschermheer van honden. Hij zorgde lange tijd voor zieken die aan de pest leden, maar toen hij zelf ziek werd, durfde niemand hem te benaderen. De enige die hem in die moeilijke tijd hielp, was een hond die hem een stuk brood bracht.

Zin in een korte pitstop? Schuif dan aan bij Dai Muagetti (Via Mortola 2) en laaf je aan een lekker drankje én het onvergetelijke uitzicht!

Overigens is dit ook een perfecte plek om te genieten van de zonsondergang, voor wie de wandeling in etappes doet en niet direct verder gaat of voor wie in Camogli en omgeving vakantie viert.

foto’s: Dai Muagetti

San Nicolò di Capodimonte

Vanaf San Rocco di Camogli kun je afdalen om de middeleeuwse fresco’s in de San Nicolò di Capodimonte te bekijken, een romaanse kerk die in de twaalfde eeuw werd gebouwd van lokale leisteen.

Op de plek van deze kerk werd al in 345 na Christus een kapel gebouwd die was gewijd aan San Romolo, de bisschop van Genua.

Het is een steile afdaling (en daarna weer een flinke klim omhoog als je meteen verder wil over het Sentiero dei Monaci del Monte di Portofino), maar de uitzichten onderweg maken elke stap de moeite waard.

Punta Chiappa en Lord Byron

Als je nog een kleine omweg wil maken, kun je verder afdalen naar Punta Chiappa, de punt van het westelijke deel van het schiereiland bij Portofino. De naam chiappa bekent grote rots in het lokale dialect – en dat is precies wat deze landtong is.

Lord Byron zou tijdens zijn verblijf bij Hotel Stella Maris, waar je nog altijd kunt overnachten, een aantal van zijn gedichten hebben geschreven, geïnspireerd door het weergaloze uitzicht vanaf het uiterste puntje van Punta Chiappa.

foto’s: Hotel Stella Maris

Een gedenksteen met een van die gedichten herinnert nog aan hem:

Vi è un incanto nei boschi senza sentiero.
Vi è un estasi sulla spiaggia solitaria.
Vi è un asilo dove nessun importuno penetra
in riva alle acque del mare profondo,
e vi è un armonia nel frangersi delle onde.
Non amo meno gli uomini, ma più la natura
e in questi miei colloqui con lei io mi libero
da tutto quello che sono e da quello che ero prima,
per confondermi con l’ universo
e sento ciò che non so esprimere
e che pure non so del tutto nascondere.

Op de eerste zondag van augustus viert men het Festa della Stella Maris, met versierde bootjes en een mis in de openlucht, bij het altaar van Punta Chiappa. Op dit altaar, dat op 3 augustus 1947 werd geplaatst, prijkt een mozaïek van kunstenaar Francesco dal Pozzo.

Batterie – herinnering aan de Tweede Wereldoorlog

Vanaf Punta Chiappa loop je terug tot je bij de afslag naar Batterie komt. Het is dan nog circa drie uur lopen naar San Fruttuoso, via een zigzagpad dat zich een weg baant door mediterrane begroeiing. Dit pad werd tijdens de Tweede Wereldoorlog aangelegd.

Ook de naam Batterie verwijst naar de oorlog. Hier werd namelijk veel luchtafweergeschut geplaatst, die eerst door het Italiaanse en later door het Duitse leger werden gebruikt, grotendeels om de haven van Genua te kunnen verdedigen tegen aanvallen van de geallieerden.

De Passo del Bacio is tijdelijk gesloten, dus voor San Fruttuoso volg je de route via Semaforo Nuovo, Toca en Pietre Strette. Na Agririfugio Molini zie je de imposante Torre Doria opduiken en is San Fruttuoso niet ver meer.

foto’s: Agririfugio Molini

Abbazia di San Fruttuoso

De prachtige abdij is met de achtzijdige klokkentoren, gotische ramen en traditionele vissersbootjes die in de schilderachtige baai liggen niet alleen een symbool van de Monte di Portofino, maar van heel Ligurië.

Volgens de legende kwamen hier in 259 na Christus de relikwieën van bisschop Fruttuoso aan, die levend was verbrand in de Spaanse stad Tarragona. Benedictijner monniken vonden op deze plek rust om te bidden en spirituele verdieping te zoeken.

Ook de leden van de invloedrijke aristocratische Doria-familie hebben een grote rol gespeeld in de geschiedenis van deze abdij. Zij wilden hier graag een laatste rustplaats vinden.

Dankzij architect Guglielmo Mozzoni werd de abdij in 1986 gerenoveerd. Het is tegenwoordig een van de parels van de FAI (Fondo Ambiente Italiano), een organisatie die bijzondere plekken en monumenten in Italië beschermt en beheert.

Hoewel het complex rond de abdij centraal staat, vind je hier ook een kleine groep huizen, de Case del Mulino, die vroeger door vissers werden bewoond en aan de oostkant van de baai van San Fruttuoso liggen.

De laatste kilometers naar Portofino

Vanuit San Fruttuoso kun je verder wandelen naar Portofino en de zee. Voorbij de splitsing naar Pietre Strette en Torre Doria klim je naar Casa della Rosa en vervolgens Casa dell’Arco. Je komt dan in een koele kloof die naar het vroegere helikopterplatform van San Fruttuoso leidt, waarvan de markeringen zo zijn vervaagd dat ze onleesbaar zijn geworden.

Door een steeneikenbos loop je naar Chiesa Vecchia en klim je verder naar Base 0. Die zero, nul, is het resultaat van de verkeerde vertaling van Base Ou, dat in het Genuese dialect basis van het goud betekent. Nu vind je er geen goud meer, maar wél schitterend uitzicht op de kust en de zee.

Als je vanaf Base 0 in oostelijke richting verder loopt naar Portofino en het pad neemt dat gemarkeerd is met drie rode stippen in een driehoek, wandel je over het binnenste deel van het schiereiland. Je moet dan nog ongeveer vier kilometer afleggen om de kust te bereiken.

In Ruffinale steek je de gelijknamige beek over. Tussen de begroeiing zie je, als je naar de zee kijkt, de inham van de Cala degli Inglesi. Het pad loopt naar Prato di Portofino, waar terrassen de plaats innemen van rotsachtige kliffen. Hier worden onder meer druiven, citrusvruchten en olijven verbouwd.

Het eindpunt: de Chiesa di San Giorgio in Portofino

Vanaf Prato di Portofino zijn er veel paden. Wij gaan verder richting Crocetta, door een kastanjebos, tot aan de kruising met het pad dat de route verbindt met het pad dat vanuit Pietre Strette komt. Als je het pad naar Crocetta verlaat, maak je een grote bocht tot je in Casone de doorgaande weg naar Portofino bereikt.

In Portofino wacht het laatste heiligdom op de route, de Chiesa di San Giorgio, waar de overblijfselen van Sint Joris (de Joris die de draak versloeg) bewaard worden. Vanaf het plein voor de kerk heb je prachtig uitzicht over zee, waardoor het ook een geliefde locatie voor bruiloften is.

Nog meer wandelroutes rondom Portofino

Wil je nog meer heilige plekken rondom Portofino bezoeken? Wandel dan naar het Eremo di Sant’Antonio di Niasca, net boven de baai van Paraggi. Dit oude klooster was lange tijd onbekend, zelfs bij de lokale bevolking, maar na een restauratie is het nu een geliefde plek om te bezoeken.

Een andere wandelroute die je langs kleine maar mooie heiligdommen leidt, is het Sentiero dei Santuari, hoog boven de dorpjes van de Cinque Terre. Ook het klooster van Monterosso al Mare is een prachtige plek om naartoe te wandelen.

In het Parco Portofino zijn meer dan genoeg mooie wandelroutes te vinden. Een aanrader is tot slot de Passeggiata dei Baci, een romantische wandeling van Paraggi naar Portofino.