Maak een miniatuur van bladgoud in Florence, met Brunelleschi’s koepel als blikvanger

Tijdens haar laatste bezoek aan Florence maakte Saskia niet alleen gemarmerd papier, maar ontdekte ze ook de geheimen van de middeleeuwse miniatuurkunst.

Tijdens een creatieve workshop in het atelier van Veronica Balzani maakte ze haar eigen gouden kunstwerkje, met Brunelleschi’s koepel als blikvanger.

Middeleeuwse miniaturen

Veronica werd geboren in Pavia, maar verhuisde op haar achttiende naar Florence om een kunstopleiding te volgen, waarbij ze zich specialiseerde in het vakkundig restaureren van oude meesterwerken.

Uit die passie is haar liefde voor het schilderen met de middeleeuwse tempera-techniek ontstaan, een liefde die ze graag overdraagt aan iedereen die tijdens een bezoek aan Florence een unieke herinnering aan de stad wil maken.

Basis van bladgoud

Saskia: ‘Bij binnenkomst in het atelier van Veronica schitteren de miniaturen je tegemoet. Het is duidelijk te zien wat Veronica’s specialiteit is. Op een met puur goud verfraaide grondlaag zie je engelen, heiligen, draken en mythologische dieren, naar voorbeeld van de grote Toscaanse meesters uit de veertiende en vijftiende eeuw.

Veronica vertelt je stap voor stap hoe zo’n miniatuur tot stand komt, met allereerst een uitleg over het werken met puur bladgoud. Met een kwastje van eekhoornhaar, dat ze eerst door haar eigen haren haalt om het te activeren, kan ze een flinterdun vierkantje bladgoud oppakken en op het gewenste oppervlak plaatsen.

Het bladgoud wordt gemaakt door Giusto Manetti, een familie die meer dan vijftien generaties lang het ambacht van het goudslaan beoefent, al sinds begin zeventiende eeuw. Hun bladgoud wordt geproduceerd in Campi Bisenzio, net buiten Florence.

Ze maken niet alleen bladgoud voor kunstenaars, maar ook eetbaar goud, dat door gerenommeerde internationale chef-koks wordt gebruikt om originele gerechten te creëren, en cosmetisch bladgoud, dat wordt gebruikt voor huidverzorgingsbehandelingen en cosmetica.

Schilderen met natuurlijke pigmenten

Op de gouden basis brengt Veronica fijne taferelen aan. Hiervoor gebruikt ze geen gewone verf, maar de middeleeuwse tempera-techniek, met verf op basis van eigeel en verschillende natuurlijke pigmenten.

Ze laat ons potjes met verschillende pigmenten zien, van lapis lazuli voor helderblauw tot schildluis voor warmrood. Ik ga eerst aan de slag met verschillende tinten blauw, voor het kader van mijn miniatuur.

Als de eerste verf moet drogen, toont Veronica een aantal fragmenten uit oude manuscripten, waarin elk hoofdstuk begon met een miniatuur. Soms staat er nog een extra illustratie op de pagina, zoals een maniculae (letterlijk: handjes), waarmee een vergeten regel alsnog in de tekst werd ingepast.

De contouren van de koepel

Om fouten te voorkomen, maakt Veronica voor haar eigen creaties altijd eerst een tekening op papier, die ze overbrengt met behulp van de techniek die spolvere heet en die ook voor het aanbrengen van fresco’s op muren werd gebruikt.

Hierbij wordt de tekening langs de lijnen ingeprikt met kleine gaatjes, over de oppervlakte gelegd en daarna wordt er houtskoolpoeder overheen geveegd, dat door de gaatjes de contouren van de tekening achterlaat.

Voor de workshop is er een snellere manier: een overtrek met carbonpapier. Als de omlijsting goed droog is, kopieer ik de contouren van de koepel zo mooi en duidelijk mogelijk naar het bladgoud.

Souvenir in eigen stijl

Die koepel kleur ik in met het door Veronica bereide warmrood. Je kunt kiezen of je de hele koepel rood maakt of bijvoorbeeld alleen de contouren. Als de rode verf droog is, creëer je met de punt van de stekel van een stekelvarken details naar keuze.

Hoewel iedereen tijdens de workshop een koepel maakt, zijn er geen twee hetzelfde. Brunelleschi’s meesterwerk leent zich voor oneindig veel interpretaties. Veronica spoort je dus aan om je creativiteit de vrije loop te laten en een van de symbolen van de stad naar eigen inzicht te vereeuwigen.

Aangezien we niet veel tijd meer hebben dankzij de vele vragen die ik Veronica stelde en haar gedetailleerde uitleg, versier ik mijn koepel met een eenvoudige tekst.

Na een laagje vernis heb ik een prachtig aandenken aan Florence, maar ook aan een fantastische ervaring die mijn creativiteit op een nieuwe manier heeft aangewakkerd!’

Maak je eigen miniatuur!

Veronica ontvangt je graag tijdens een workshop in haar atelier aan de Via dei Pandolfini, om onder haar deskundige begeleiding de middeleeuwse wereld van miniaturen te ontdekken én zelf een miniatuur van de koepel van de Duomo te maken. Op haar website vind je veel prachtige voorbeelden.

Een perfecte activiteit, ook met kinderen, waarbij je tevens meer leert over de verschillende technieken waarmee grote kunstenaars als Giotto en Simone Martini eeuwen geleden hun meesterwerken maakten die tot op de dag van vandaag schitteren in kerken en musea.

Voor het plannen van een workshop stuur je Veronica een berichtje via 0039-3474184905 of via info@veronicabalzani.com.

Wil je graag een miniatuur van Veronica’s hand kopen, dan kun je eveneens contact met haar opnemen. Als ze geen workshop geeft, is Veronica vaak te vinden in haar winkel aan de Via dei Pandolfini 25r, die ze deelt met een ontwerpster van stijlvolle sieraden.