Forenza – een middeleeuws dorp vol mozaïek en prachtig uitzicht op Puglia

Forenza ligt in Basilicata, maar de bijnaam van het dorp luidt ‘het balkon van Puglia’. Vanaf het op ruim achthonderd meter hoog gelegen dorp heb je bij helder weer namelijk prachtig uitzicht over de Tavoliere delle Puglie, de Gargano en de Golfo di Manfredonia, tot aan het achthoekige Castel del Monte.

Nog een reden voor een bezoek aan dit middeleeuwse dorp met slechts duizend inwoners zijn de vicoli artistici, de artistieke steegjes die in een deel van het historisch centrum te vinden zijn.

De bedenker van deze kleurrijke vicoli is kunstenaar Mario Brienza. Hij was werkzaam in de bouw en de vaardigheden die hij daar had opgedaan, gebruikte hij om de straten, stoepen en trapjes te verfraaien met alles wat maar voor handen was.

Steegjes vol kleurrijk servies

Marlou : ‘Uit nieuwsgierigheid naar dit dorp en de kleurrijke kunstwerken besluit ik er vanuit Vieste heen te rijden voor een weekendje weg.

Samen met sindaco (burgemeester) Francesco Mastandrea en Alessandra Brienza, de wethouder van toerisme, wandel ik langs alle kunstwerken, grotendeels gemaakt van servies en andere porseleinen, keramieken of glazen voorwerpen. Overweldigend, zoveel details en kleuren, je kunt er naar blijven kijken!

Aangespoord door de burgemeester klim ik een trapje op in de hoek die Giardino Zen genoemd wordt. Zelfs op de daken vind je tafereeltjes van kapotte moka’s, telefoons, glazen en meer. Het doet denken aan de Giardino Roccioso Nicola di Cesare in Grosio. De schoorsteen is als een versierde pagode.

Inspirerende straatkunst

Mario Brienza was een tijd lang een oosterse monnik, hetgeen zijn hang naar spiritualiteit verklaart. Maar bovenal is hij een kunstenaar met oog voor detail. Hij heeft in deze steegjes zijn eigen stijl ontwikkeld.

Ontelbare stukken servies sieren de muren, niet zomaar lukraak op de muur geplakt maar in zorgvuldig gekozen patronen en lijnen, die samen zorgen voor volledig verfraaide stegen. Ongelooflijk wat een werk en aandacht hier in zit.

Mario Brienza’s kunst is echter niet alleen bedoeld als versiering. Hij wilde Forenza nieuw leven inblazen door vergeten voorwerpen om te toveren tot kunst. Dat het ook een inspiratie voor anderen is, zie je aan het kunstwerk door leerlingen van de plaatselijke school, gemaakt van flessendoppen en voorzien van de tekst: ‘Waarom weggooien als je kunt recyclen?’

De burgemeester toont me nog een recenter project. Een dame uit het dorp beschildert stenen, elk met een ander tafereeltje. Ook deze sieren de muren.

Historische foto’s van Forenza

Naast de mozaïekroute kun je het parcours Radici volgen, dat in historische zwart-witfoto’s die belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis van Forenza weergeeft.

Tussen het bekijken van de foto’s door drinken we een caffè op het ruime Piazza Regina Margherita, dat wordt omringd door verschillende barretjes. De grootte van dit plein verbaast me, maar de burgemeester legt uit dat Forenza vroeger meer dan achtduizend inwoners had. Na de koffie vervolgen we onze tocht en belanden we bij Casa Contadina.

Casa Contadina – binnenkijken bij een boerenfamilie

Dit museum is gewijd aan het plattelandsleven in Forenza, zoals dat er tot aan de jaren zestig was. Het is een ware reconstructie van het huis van een boerenfamilie, dat een goed beeld geeft van hun leven en werk.

Elke ruimte spreekt enorm tot de verbeelding. Alle meubels, objecten, gereedschappen zijn origineel en de burgemeester doet voor hoe de baby in de boven het bed hangende wieg op elk moment door de boerin gewiegd kon worden door een lang touw verbonden aan deze wieg om haar lijf te knopen. Bij elke beweging schommelt de wieg en kan de boerin haar werk blijven doen.

Dit schreef bedenker en curator Michele Castelli bij de opening van dit museum: ‘Het is het huis van armoede en liefde, het huis waar, hoewel gebukt onder armoede, hoewel met honger in hun ogen, iedereen elkaar nog meer liefhad.’

Na de tour vraagt de burgemeester of ik de andere trekpleister van het dorp wil zien. Hij haalt zijn auto uit de garage en we rijden langs het uitkijkpunt, waarbij hij vermeldt dat hier openbare toiletten gemaakt zijn zodat toeristen niet alleen van het uitzicht kunnen genieten maar ook een sanitaire stop kunnen inlassen.

Overal is aan gedacht, zo vertelt hij trots, met de vraag of ik dit echt wil opschrijven. Dat beloof ik,

Het dorp van de Tempeliers

Nog een bijnaam van Forenza is het dorp van de Tempeliers. Een groot historisch evenement herinnert hier elk jaar op 16 augustus aan (zie deze link) en er is een speciale ruimte in wording die geheel gewijd zal worden aan de legenden van deze ridderorde.

met dank aan Pro Loco Forenza voor een aantal foto’s

Lekker eten en slapen bij Agriturismo Masseria Brienza

Ik verblijf bij Agriturismo Masseria Brienza, waar ik warm word ontvangen door gastheer Salvatore, zijn vrouw Mariella, koningin van de keuken, en hun dochter Sara, eveneens werkzaam in het restaurant.

Tevens maak ik kennis met de tachtigjarige moeder van Salvatore, signora Carmelina, die ook op het terrein woont en nog graag in haar moestuin werkt, en met de bijbehorende beestenboel, met honden, katten, eenden, kippen, schapen en zelfs ezels verderop in de wei.

Al drie generaties lang is dit agrarisch bedrijf in de familie. Sinds 2016 zijn een paar stallen omgetoverd tot restaurant, met op het menu veel lekkers van eigen land.

Signora Carmelina neemt me mee naar het bijzonderste plekje op het terrein: een uitkijktoren uit de dertiende eeuw, uit de tijd van keizer Frederik II, die door de familie is omgetoverd tot twee verblijven voor maximaal acht personen. Als verrassing mag ik hier dit weekend slapen.

Tijdens een kijkje achter de schermen zie ik waar alle delicatessen gemaakt worden. Verschillende soorten pecorino van eigen schapenmelk, pepers en worsten die te drogen hangen, marmelade die Mariella zelf maakt, geurige olijfolie en wijn. Alles is hier chilometro zero én glutenvrij.

Alleen de antipasti zijn al een maaltijd op zich, dus ik schep overal maar een beetje van op, ook omdat Salvatore en Mariella me de primi willen laten proeven, zoals de ravioli met onder meer citroen en tagliatelle met funghi en tartufo.

De grootste verassing is de peperone dolce crusco, een typisch gerecht uit deze streek. De combinatie van dit zeer knapperige zoete rode gefrituurde pepertje met de zijdezachte mousse van tuinbonen is een ware smaaksensatie.

Palmenti di Forenza

Even buiten Forenza vind je de overblijfselen van een complex palmenti, een aantal eeuwenoude glad geworden stenen plateaus die gebruikt werden voor het persen van druiven, net als in het Parco dei Palmenti bij Pietragalla.

Net als bij veel van de in de rotsen uitgehouwen palmenti werd een plek dicht bij de wijngaarden gekozen, maar ook dicht bij de transportwegen. Ik betrap me op de gedachte dat ik niet elke dag met een burgemeester over stenen klauter. Het blijft bijzonder  hoe veel moeite mensen hier doen om je de mooiste plekjes van hun dorp of stad te laten zien.

Het is echt een mooie, rustige plek, perfect voor een picknick met uitzicht op de heuvel waarop Forenza ligt.’