Download gratis de Ciao tutti app!

Ciao tutti Agenda – november

In onze agenda vind je een overzicht van alle evenementen, festivals en tentoonstellingen, zowel in Italië als in Nederland en België. De evenementen en festivals staan op chronologische volgorde, daarna volgen de tentoonstellingen in Italië en daarna alle Italiaanse tips in eigen land.

Let wel: het coronavirus zorgt voor een andere evenementenkalender dan anders. Sommige jaarlijkse evenementen worden uitgesteld of afgelast of vinden in een andere vorm plaats. Via deze pagina vind je meer informatie over het coronavirus tijdens je vakantie in Italië.

Tip: met behulp van de toetsencombinatie CTRL+F kun je zoeken op regio of stad, zodat je snel kunt zien wat er op jouw vakantiebestemming te zien en te doen is!

ITALIË
EVENEMENTEN & FESTIVALS

Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba (Piemonte)
Tijdens de Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba worden er tal van activiteiten georganiseerd, voornamelijk met de witte truffel in de hoofdrol. Maar wat is dit witte goud nu eigenlijk? Simpel: truffels zijn paddenstoelen. Bijzondere paddenstoelen, dat wel, want ze groeien onder de grond, tussen de wortels van onder andere
eikenbomen en populieren.

De witte truffel, de tartufo bianco, komt voornamelijk voor in Piemonte. De buitenkant is niet spierwit, maar geel-groen; de binnenkant is wat grijzer, met witte nerven. Zowel de geur als de smaak van de witte truffel is veel en veel sterker dan die van de zwarte truffel. De witte truffel wordt dankzij de intense geur en smaak vaak rauw gebruikt.

Ognissanti
1 november, heel Italië

Ognissanti, Allerheiligen, is in Italië een nationale feestdag, ooit ingesteld door Lodewijk de Vrome (een van de zonen van Karel de Grote). Sindsdien gaat men op 1 november gezamenlijk naar de kerk, om vervolgens uitgebreid te lunchen. In Venetië eet men fave, dat letterlijk tuinbonen betekent, maar hier gebruikt wordt om koekjes ter grootte van een tuinboon aan te duiden. Een soort pepernoten, maar dan gemaakt van suiker en amandelen en alleen verkrijgbaar rond de eerste novemberdagen.

In Toscane wordt de lunch besloten met Pan co’ Santi, Heiligenbrood, terwijl op veel andere plekken Ossa dei Morti, Botten van de Doden, geserveerd worden. Allerheiligen luidt in Italië ook het begin van de winter in. ‘Ognissanti, manicotti e guanti,’ zo zeggen de Italianen; vanaf 1 november is het tijd voor moffen en wanten om je handen te
warmen.

foto: Juls’ Kitchen

Giorno dei Morti
2 november, heel Italië

Na de heiligen zijn de gewone doden aan de beurt. Op de Giorno dei Morti, Dag van de Doden, worden alle overledenen herdacht. Ook nu gaat men naar de kerk, gevolgd door een bezoek aan het graf van dierbare overledenen. Dat is de dagen voorafgaand aan 2 november blinkend schoon gepoetst en voorzien van bloemen (vooral chrysanten staan tussen de stenen te pronken) en kaarsjes.

Luci d’Artista, Turijn (Piemonte)
In november, december en januari worden de straten en pleinen van Turijn gekleurd door tal van kunstige lichtinstallaties. Tijdens Luci d’Artista, zoals dit feestelijke evenement heet, schittert een aantal mooie klassiekers maar er zijn ook weer een paar nieuwe lichtkunstwerken te zien.

Luci d’Artista, Salerno (Campanië)
Ook in het Zuid-Italiaanse Salerno schitteren duizenden lichtjes die de stad gezamenlijk een betoverende aanblik geven. Tot eind januari bieden de straten van Salerno dankzij Luci d’Artista een uniek schouwspel, met onder andere een spectaculair zonnestelsel, schitterende engelen, vallende sterren, artistieke acrobaten, een enorme kerstboom, pinguïns en rendieren, Babbo Natale in zijn slee…

foto: Massimo Pica

Sint-Maarten
13 november, Lucca
San Martino, oftewel Sint-Maarten, wordt in Italië niet zo gevierd als in sommige delen van Nederland en België, met grote vreugdevuren, lampionnenoptochten en een tochtje langs de deuren om al zingend snoep en ander lekkers op te halen.

Toch staat men ook in de laars stil bij dit feest, zeker in de steden en dorpjes waar San Martino de patroonheilige is, zoals in Lucca. Hier wordt elk jaar op 11 november in de Duomo di San Martino een feestelijke mis opgedragen ter ere van deze heilige, die een bedelaar de helft van zijn warme mantel gaf.

Merano Wine Festival (Trentino-Alto Adige)
In Merano (Zuid-Tirol) vindt in november een bijzonder wijnfestival plaats: het Merano Wine Festival. Het is een van de beroemdste en grootste wijnfestivals ter wereld, waar je meer dan vierhonderd verschillende wijnmakers van over de hele wereld vindt, met uiteraard een grote vertegenwoordiging van Italianen, die allemaal hun beste wijnen meenemen. Er valt ook volop te proeven bij de wijn, met tal van regionale delicatessen. Drink je liever bier? Zelfs dat is aanwezig op het Merano Wine Festival. Salute!

Festa della Salute
21 november, Venetië
De Venetianen vieren op 21 november een van de belangrijkste feesten van de stad. Tijdens La Festa della Salute herdenken ze dat Venetië in de zeventiende eeuw werd bevrijd van de pest. Deze nare, besmettelijke ziekte brak in 1630 opnieuw uit in de stad aan de lagune.

De doge was ten einde raad, want twee eerdere epidemieën hadden Venetië zwaar getroffen. Hij beloofde een kerk ter ere van Maria te laten bouwen en die de naam Salute te geven als de pestepidemie snel ten einde zou zijn. Zo geschiedde, en sindsdien schittert de Santa Maria della Salute aan het Canal Grande.

Elk jaar op 21 november herdenken de Venetianen de overwinning op de pest. Er wordt onder andere een speciaal
ponton over het Canal Grande gebouwd, waarover de patriarch van Venetië naar de Salute loopt om een kaars te branden, gevolgd door duizenden Venetianen die allemaal een kaars opsteken voor gezondheid en voorspoed.

Dat leidt nog wel eens tot overbelaste kaarsenstandaards in de kerk, vandaar dat veel Venetianen de gewoonte hebben aangenomen de kaars mee naar huis te nemen en hem nogmaals aan te steken op de eerste zondag van de Advent.

Tafels vol torrone in Cremona (Lombardije)
Volgens de inwoners van Cremona werd er in hun stad voor het eerst torrone, Italiaanse noga, gemaakt. Het lekkers zou deel uit hebben gemaakt van een bruidsbanket, zo staat in een document van 25 oktober 1441. Dat wordt nog elk
jaar gevierd, met La Festa del Torrone, een nabootsing van het huwelijksbanket met tafels vol torrone.

Smullen van wild zwijn en truffel
Tijdens de Sagra del Cinghiale in Suvereto (Toscane) smul je van allerlei gerechten met cinghiale, wild zwijn. Al meer dan veertig jaar lang halen de inwoners eind november alles uit de kast om de culinaire rijkdom die het zwijn hen geeft te vieren. Naast proeverijen zijn er historische optochten en demonstraties vaandelzwaaien en wordt er tot in de kleine uurtjes gefeest.

Tijdens het tweede, derde en vierde weekend van november staat het stadje San Miniato (Toscane) helemaal in het teken van de witte truffel. Veel Italiaanse witte truffels komen uit dit gebied en vooral in november worden ze volop gezocht – en gevonden. Je kunt hier witte truffel ruiken, kopen en proeven, maar er zijn ook volop producten te koop die met witte truffel zijn bereid, zoals olijfolie, grappa, pecorino en salami. Daarnaast bieden de restaurants in San Miniato en omgeving speciale truffelmenu’s aan.

Leuk om te doen: ga op truffeljacht in de bossen rondom San Miniato! In deze blog lees je Saskia’s ervaring over zo’n bijzondere expeditie in het bos.

Film & jazzfestivals
Het najaar is bij uitstek de tijd voor Italiaanse films. Dan vindt bijvoorbeeld het Torino Film Festival plaats, met een gevarieerd programma. Ben je als filmfan in Turijn, bezoek dan ook de 167 meter hoge Mole Antonelliana, vernoemd naar de architect die het gebouw ontwierp, Alessandro Antonelli. Tegenwoordig huisvest het gebouw het Filmmuseum, heerlijk om even helemaal in de wereld van de cinema te duiken!

In Bologna is november de maand van de jazz. De hoofdstad van Emilia-Romagna staat tijdens het Bologna Jazz Festival helemaal in het teken van jazzmuziek, met tal van artiesten.

ITALIË
TENTOONSTELLINGEN

700 jaar Dante
2021 wordt het jaar van Dante. 700 jaar na zijn dood brengt Italië een groots eerbetoon aan il sommo poeta, de grote dichter.

In dit artikel delen we alle festiviteiten die voor dit Dantejaar gepland staan, van een schitterende virtuele tentoonstelling in de Galleria degli Uffizi (die je dus ook vanuit huis kunt bewonderen) tot een nieuw museum voor de Italiaanse taal, van speciale kunstwerken tot Dantes woord van de dag.

Parma, Culturele Hoofdstad van Italië in 2021
In 2021 mag Parma zich de Culturele Hoofdstad van Italië noemen. Via deze link vind je alle activiteiten die worden georganiseerd. In deze blog lees je al onze Parma-tips.

MILAAN

Breath Ghosts Blind – Maurizio Cattelan
Pirelli HangarBicocca, tot 20 februari 2022
Moderne kunstenaar Maurizio Cattelan maakt levensechte, vaak controversiële kunst, zoals de stenen middelvinger midden in Milaan of de paus die onderuit werd gehaald door een meteoriet.

Voor de Pirelli HangarBicocca maakte hij een tentoonstelling op maat, waarin hij zijn visie op onze collectieve geschiedenis deelt door een symbolische verbeelding van de cyclus van het leven. Cattelan kennende levert dat een spectaculaire expositie op!

TOSCANE

Il luogo dei sogni – de plek van dromen
Capalbio, tot 13 november 2021

De gemeente Capalbio organiseert dit jaar een speciale tentoonstelling rondom de buitengewone kunstwerken van Niki de Saint Phalle, die zich met name toe zal spitsen op de artistieke band die de kunstenares had met Italië. Speciale aandacht is er voor de kleurrijke Giardino dei Tarocchi, even buiten Capalbio, een van de bekendste creaties van Niki de Saint Phalle.

De tentoonstelling Il luogo dei sogni: Il Giardino dei Tarocchi di Niki de Saint Phalle volgt een thematische opzet, verdeeld over twee plekken. In het Palazzo Collacchioni, in de oude borgo van Capalbio zelf, wordt de geschiedenis van de Giardino dei Tarocchi uit de doeken gedaan, van eind jaren zeventig tot nu. Er zijn historische foto’s, video’s, beelden, maquettes en collages te zien die de creativiteit van Niki de Saint Phalle onthullen.

In de Galleria il Frantoio wordt ander werk van haar geëxposeerd, waaronder maquettes die ze maakte als model voor de tarottuin. In totaal zijn er meer dan honderd werken te zien, waarvan een aantal nog nooit tentoongesteld is.

ROME

Casa Balla – dalla casa all’universo e ritorno
Casa Balla & MAXXI, tot 28 november 2021
Honderdvijftig jaar geleden werd kunstschilder Giacomo Balla geboren. Om dit te vieren openen de deuren van zijn vroegere woning tijdelijk ook voor bezoekers. Het interieur van Casa Balla (Via Oslavia 39B) is net zo kleurrijk en futuristisch als Balla’s oeuvre – en daarmee een museum op zich.

Tegelijkertijd organiseert het MAXXI de tentoonstelling Casa Balla – dalla casa all’universo e ritorno, waarin het werk van Giacomo Balla de hoofdrol speelt: van schilderijen tot schetsen, meubels en wandtapijten.

Combitickets voor de expositie en een bezoek aan Casa Balla zijn verkrijgbaar bij het MAXXI. Via deze link vind je alle details.

foto’s: M3Studio

I Marmi Torlonia – een prachtige collectie beelden die lang verborgen bleef
tot 9 januari 2022
In het Palazzo Caffarelli, dat deel uitmaakt van de Musei Capitolini, boven op het Capitool, bewonder je tot 9 januari 2022 de expositie I Marmi Torlonia, met bijna honderd marmeren beelden, bas-reliëfs, bustes en sarcofagen die tientallen jaren in een stoffige kelder huisden.

Ciao tutti’s Jesper bezocht de tentoonstelling en toont een aantal prachtige kunststukken uit de collectie van de familie Torlonia, die na al die tijd verborgen te zijn geweest nu eindelijk voluit mogen schitteren. Zijn verslag lees je via deze link.

Rafaël in de Domus Aurea
t/m 7 januari 2022
In Nero’s Domus Aurea in Rome is ter gelegenheid van 500 jaar Rafaël een expositie te zien met in de hoofdrol de zogenaamde grottesche, kleurrijke tekeningen die onder meer zijn teruggevonden op de muren en plafonds van Nero’s Domus Aurea.

Er wordt uitgebreid ingegaan op deze kunstvorm die Rafaël heeft beïnvloed, met virtuele snufjes die je een inkijkje geven in het Rome van de renaissance. De tentoonstelling is te zien van 23 juni 2021 tot 7 januari 2022. Kijk voor meer informatie op de speciale website voor deze tentoonstelling.

Il Trittico del Centenario Leonardo 1919 Raffaello 1920 Dante 1921
Villa Farnesina, tot 13 januari 2022
Wat was in de mode tijdens de vieringen van Leonardo, Rafaël en Dante, honderd jaar geleden? Hoe werden deze Italiaanse meesters herdacht, herinnerd, in onder meer de kunst? Hoe anders waren deze vieringen ten opzichte van de herdenkingen van nu? Je ziet het in Villa Farnesina, waar je ook schitterende fresco’s van Rafaël bewondert.

All about Banksy
Chiostro del Bramante, tot 9 januari 2022
De Britse street artist Banksy schittert in het Chiostro del Bramante in Rome. De identiteit van de kunstenaar is niet bekend, maar zijn scherpe, ironische en maatschappijkritische kunstwerken zijn wereldberoemd.

De tentoonstelling, die circa 250 werken van Banksy’s hand omvat, is te zien tot 9 januari 2022. We namen er alvast een kijkje en delen de mooiste werken in deze blog.

Viaggio nei Fori
Op het Forum van Augustus vindt een spectaculaire lichtshow plaats waarbij het verleden bijna letterlijk tot leven wordt gebracht. Alle praktische informatie (met o.a. aanvangstijden, prijzen en de mogelijkheid tot het reserveren van kaartjes) vind je via de website Viaggio nei Fori.

Gratis naar de Vaticaanse Musea
Elke laatste zondag van de maand kun je gratis naar de Vaticaanse Musea & Sixtijnse Kapel, om te genieten van alle schatten die in het museum verzameld zijn, van de Laocoöngroep tot de schitterende schilderingen van Michelangelo. Ga wel op tijd, want het is op deze dag nog drukker dan anders.

Vaticaanse Musea by night
Op vrijdag kun je de Vaticaanse Musea ook ‘s avonds bezoeken, van 19.00 tot 23.00 uur (de entree sluit om 21.30 uur). Voor zo’n avondbezoek moet je echt van tevoren online reserveren via deze link. Je kunt tijdens deze bijzondere avond het Museo Gregoriano Egizio, het Museo Pio Clementino, de Gallerie Superiori, de Stanze di Raffaello, het Appartamento Borgia, de Collezione Arte Religiosa Moderna en de Sixtijnse Kapel bewonderen.

NEDERLAND

Artemisia – Vrouw & Macht
Rijksmuseum Twenthe, tot en met 23 januari 2022
De spectaculaire tentoonstelling Artemisia – Vrouw & Macht toont schitterende werken van barokschilder Artemisia Gentileschi, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Italiaanse schilderkunst uit de zeventiende eeuw.

Na Rome, New York, Milaan en Londen wordt nu voor het eerst ook in Nederland het werk van Artemisia Gentileschi tentoongesteld. In dit artikel vertellen we je alvast meer over het leven van Artemisia, zodat je straks, als de tentoonstelling in het Rijksmuseum Twenthe te zien is, haar werk goed kunt plaatsen.

Barok in Teylers
Teylers Museum, tot en met 7 november 2021
De Italiaanse tekeningen van het Teylers Museum zijn wereldberoemd. Ze behoren tot de belangrijkste aanwinst uit de geschiedenis van het museum. Met de aankoop van meerdere albums met tekeningen uit de verzameling van Koningin Christina van Zweden (1626-1689) en de Romeinse edelman Livio Odescalchi (1658-1713) in 1790 was het kersverse museum in één keer ruim zeventienhonderd tekeningen rijker.

Tijdens de tentoonstelling Barok in Teylers bewonder je een selectie van de mooiste Italiaanse tekeningen uit de zeventiende eeuw, de periode van de barok. Ze weerspiegelen voor het grootste gedeelte de persoonlijke smaak van Odescalchi, die optrad als mecenas van verschillende kunstenaars en voornamelijk eigentijdse kunst kocht.

Hij gaf vooral de voorkeur aan landschapstekeningen en uitgewerkte figuurstudies. Laat je meevoeren door het drama en de emotie in het werk van grote barokkunstenaars als Annibale Carracci, Guido Reni, Guercino, Salvator Rosa en Gian Lorenzo Bernini.

Een kind met een beschermengelGian Lorenzo Bernini (ca. 1660-65)

Façade – Igor Mitoraj
Museum Beelden aan Zee, tot 6 februari 2022
Bezoekers van Museum Beelden aan Zee kennen de beelden van Mitoraj maar al te goed: het grote masker bovenop het duin bij het museum is van zijn hand en tot de collectie behoren verschillende van zijn beelden, die regelmatig worden getoond of uitgeleend.

Deze zomer toont museum Beelden aan Zee in Scheveningen een uitgebreid overzicht van deze beelden van Igor Mitoraj. Via deze link vind je meer informatie over de expositie.

00 jaar Michelotti
DAF Museum, t/m 31 december 2021
In oktober 2021 is het honderd jaar geleden dat de Italiaanse auto-ontwerper Giovanni Michelotti werd geboren. Michelotti heeft meer dan 1200 auto-ontwerpen op zijn naam staan en is medebepalend geweest voor veel DAF-personenauto’s.

Naast alle door Michelotti getekende DAF modellen en prototypes zullen ook andere merken en schaalmodellen van zijn hand in het DAF Museum te Eindhoven te zien zijn.

Schrijf je (gratis) in voor de Ciao tutti nieuwsbrief