Inspiratie voor een Italiaanse kerst - cadeaus, delicatessen & wijn

Ciao tutti Agenda – november

In onze agenda vind je een overzicht van alle evenementen, festivals en tentoonstellingen, zowel in Italië als in Nederland en België. De evenementen en festivals staan op chronologische volgorde, daarna volgen de tentoonstellingen in Italië en daarna alle Italiaanse tips in eigen land.

Let wel: vanwege het coronavirus kan men last minute afwijken van deze agenda. Via deze pagina vind je meer informatie over het coronavirus tijdens je vakantie in Italië.

Tip: met behulp van de toetsencombinatie CTRL+F kun je zoeken op regio of stad, zodat je snel kunt zien wat er op jouw vakantiebestemming te zien en te doen is!

ITALIË
EVENEMENTEN & FESTIVALS

 

Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba
t/m 8 december 2020, Alba (Piemonte)
Tijdens de Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba worden er tal van activiteiten georganiseerd, voornamelijk met de witte truffel in de hoofdrol. Maar wat is dit witte goud nu eigenlijk? Simpel: truffels zijn paddenstoelen. Bijzondere paddenstoelen, dat wel, want ze groeien onder de grond, tussen de wortels van onder andere
eikenbomen en populieren.

De witte truffel, de tartufo bianco, komt voornamelijk voor in Piemonte. De buitenkant is niet spierwit, maar geel-groen; de binnenkant is wat grijzer, met witte nerven. Zowel de geur als de smaak van de witte truffel is veel en veel sterker dan die van de zwarte truffel. De witte truffel wordt dankzij de intense geur en smaak vaak rauw gebruikt.

Ognissanti
1 november, heel Italië

Ognissanti, Allerheiligen, is in Italië een nationale feestdag, ooit ingesteld door Lodewijk de Vrome (een van de zonen van Karel de Grote). Sindsdien gaat men op 1 november gezamenlijk naar de kerk, om vervolgens uitgebreid te lunchen. In Venetië eet men fave, dat letterlijk tuinbonen betekent, maar hier gebruikt wordt om koekjes ter grootte van een tuinboon aan te duiden. Een soort pepernoten, maar dan gemaakt van suiker en amandelen en alleen verkrijgbaar rond de eerste novemberdagen.

In Toscane wordt de lunch besloten met Pan co’ Santi, Heiligenbrood, terwijl op veel andere plekken Ossa dei Morti, Botten van de Doden, geserveerd worden. Allerheiligen luidt in Italië ook het begin van de winter in. ‘Ognissanti, manicotti e guanti,’ zo zeggen de Italianen; vanaf 1 november is het tijd voor moffen en wanten om je handen te
warmen.

foto: Juls’ Kitchen

Giorno dei Morti
2 november, heel Italië

Na de heiligen zijn de gewone doden aan de beurt. Op de Giorno dei Morti, Dag van de Doden, worden alle overledenen herdacht. Ook nu gaat men naar de kerk, gevolgd door een bezoek aan het graf van dierbare overledenen. Dat is de dagen voorafgaand aan 2 november blinkend schoon gepoetst en voorzien van bloemen (vooral chrysanten staan tussen de stenen te pronken) en kaarsjes.

Luci d’Artista, Turijn (Piemonte)
begin november 2020 tot half januari 2021
In november, december en januari worden de straten en pleinen van Turijn gekleurd door tal van kunstige lichtinstallaties. Tijdens Luci d’Artista, zoals dit feestelijke evenement heet, schittert een aantal mooie klassiekers maar er zijn ook weer een paar nieuwe lichtkunstwerken te zien.

Luci d’Artista, Salerno (Campanië)
half november 2020 tot half januari 2021
Ook in het Zuid-Italiaanse Salerno schitteren duizenden lichtjes die de stad gezamenlijk een betoverende aanblik geven. Tot eind januari bieden de straten van Salerno dankzij Luci d’Artista een uniek schouwspel, met onder andere een spectaculair zonnestelsel, schitterende engelen, vallende sterren, artistieke acrobaten, een enorme kerstboom, pinguïns en rendieren, Babbo Natale in zijn slee…

foto: Massimo Pica

Sint-Maarten
13 november, Lucca
San Martino, oftewel Sint-Maarten, wordt in Italië niet zo gevierd als in sommige delen van Nederland en België, met grote vreugdevuren, lampionnenoptochten en een tochtje langs de deuren om al zingend snoep en ander lekkers op te halen.

Toch staat men ook in de laars stil bij dit feest, zeker in de steden en dorpjes waar San Martino de patroonheilige is, zoals in Lucca. Hier wordt elk jaar op 11 november in de Duomo di San Martino een feestelijke mis opgedragen ter ere van deze heilige, die een bedelaar de helft van zijn warme mantel gaf.

Merano Wine Festival
6 t/m 10 november 2020, Merano
In Merano (Zuid-Tirol) vindt in november een bijzonder wijnfestival plaats: het Merano Wine Festival. Het is een van de beroemdste en grootste wijnfestivals ter wereld, waar je meer dan vierhonderd verschillende wijnmakers van over de hele wereld vindt, met uiteraard een grote vertegenwoordiging van Italianen, die allemaal hun beste wijnen meenemen. Er valt ook volop te proeven bij de wijn, met tal van regionale delicatessen. Drink je liever bier? Zelfs dat is aanwezig op het Merano Wine Festival. Salute!

Festa della Salute
21 november, Venetië
De Venetianen vieren op 21 november een van de belangrijkste feesten van de stad. Tijdens La Festa della Salute herdenken ze dat Venetië in de zeventiende eeuw werd bevrijd van de pest. Deze nare, besmettelijke ziekte brak in 1630 opnieuw uit in de stad aan de lagune.

De doge was ten einde raad, want twee eerdere epidemieën hadden Venetië zwaar getroffen. Hij beloofde een kerk ter ere van Maria te laten bouwen en die de naam Salute te geven als de pestepidemie snel ten einde zou zijn. Zo geschiedde, en sindsdien schittert de Santa Maria della Salute aan het Canal Grande.

Elk jaar op 21 november herdenken de Venetianen de overwinning op de pest. Er wordt onder andere een speciaal
ponton over het Canal Grande gebouwd, waarover de patriarch van Venetië naar de Salute loopt om een kaars te branden, gevolgd door duizenden Venetianen die allemaal een kaars opsteken voor gezondheid en voorspoed.

Dat leidt nog wel eens tot overbelaste kaarsenstandaards in de kerk, vandaar dat veel Venetianen de gewoonte hebben aangenomen de kaars mee naar huis te nemen en hem nogmaals aan te steken op de eerste zondag van de Advent.

Tafels vol torrone
Cremona, 16 t/m 24 november 2019
Volgens de inwoners van Cremona werd er in hun stad voor het eerst torrone, Italiaanse noga, gemaakt. Het lekkers zou deel uit hebben gemaakt van een bruidsbanket, zo staat in een document van 25 oktober 1441. Dat wordt nog elk
jaar gevierd, met La Festa del Torrone, een nabootsing van het huwelijksbanket met tafels vol torrone.

Smullen van wild zwijn en truffel
Tijdens de Sagra del Cinghiale in Suvereto (Toscane) smul je van allerlei gerechten met cinghiale, wild zwijn. Al meer dan veertig jaar lang halen de inwoners eind november alles uit de kast om de culinaire rijkdom die het zwijn hen geeft te vieren. Naast proeverijen zijn er historische optochten en demonstraties vaandelzwaaien en wordt er tot in de kleine uurtjes gefeest.

Tijdens het tweede, derde en vierde weekend van november staat het stadje San Miniato (Toscane) helemaal in het teken van de witte truffel. Veel Italiaanse witte truffels komen uit dit gebied en vooral in november worden ze volop gezocht – en gevonden. Je kunt hier witte truffel ruiken, kopen en proeven, maar er zijn ook volop producten te koop die met witte truffel zijn bereid, zoals olijfolie, grappa, pecorino en salami. Daarnaast bieden de restaurants in San Miniato en omgeving speciale truffelmenu’s aan.

Leuk om te doen: ga op truffeljacht in de bossen rondom San Miniato! In deze blog lees je Saskia’s ervaring over zo’n bijzondere expeditie in het bos.

Film & jazzfestivals
Het najaar is bij uitstek de tijd voor Italiaanse films. Van 20 tot en met 28 november vindt het Torino Film Festival plaats, met een gevarieerd programma. Ben je als filmfan in Turijn, bezoek dan ook de 167 meter hoge Mole Antonelliana, vernoemd naar de architect die het gebouw ontwierp, Alessandro Antonelli. Tegenwoordig huisvest het gebouw het Filmmuseum, heerlijk om even helemaal in de wereld van de cinema te duiken!

In Bologna is november de maand van de jazz. De hoofdstad van Emilia-Romagna staat tijdens het Bologna Jazz Festival helemaal in het teken van jazzmuziek, met tal van artiesten.

ITALIË
TENTOONSTELLINGEN

ROME

Viaggio nei Fori
tot 8 november 2020
Op het Forum van Augustus vindt tot 8 november 2020 een spectaculaire lichtshow plaats waarbij het verleden bijna letterlijk tot leven wordt gebracht. Alle praktische informatie (met o.a. aanvangstijden, prijzen en de mogelijkheid tot het reserveren van kaartjes) vind je via de website Viaggio nei Fori.

Back to Nature
t/m 13 december 2020, Villa Borghese
Tot 13 december 2020 vormt een deel van het park Villa Borghese het thuis voor de expositie Back to Nature. Tijdens deze openluchttentoonstelling, die gratis toegankelijk is, gaan kunst en natuur met elkaar in dialoog, zoals bij Edoardo Tresoldi’s Etherea, een koepelconstructie die prachtig het zonlicht filtert.

Je vindt de tentoonstelling bij het Parco dei Daini, het gebied rondom Piazza di Siena, het Museo Carlo Bilotti en het Museo Pietro Canonica.

Alberto Sordi 1920-2020
t/m 31 januari 2021, Casa Alberto Sordi
Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Alberto Sordi opent Sordi’s voormalige privévilla de deuren voor het publiek, met een unieke tentoonstelling die is gewijd aan deze beroemde Romeinse acteur.

Sordi speelde zijn eerste rol in de film Scipione l’africano (in 1937), maar werd vooral beroemd door zijn rollen in Lo sceico bianco (1950) en I vitelloni (1954) van Fellini. Uiteindelijk speelde hij in ruim honderdvijftig films, een waar record.

De beroemdste scène uit zijn carrière is die waarin hij een bord spaghetti verorbert, in de film Un americano in Roma (1954), waarvan een foto in tal van Romeinse trattoria’s prijkt.

Sordi was ook een trouw supporter van AS Roma. Bovendien sprak hij de Italiaanse stem in van Oliver Hardy (Laurel en Hardy), waardoor veel Italianen niet alleen zijn voorkomen maar ook zijn stem uit duizenden herkennen.

De expositie Alberto Sordi 1920-2020 is tot en met 31 januari 2021 te zien in Villa Sordi (Piazzale Numa Pompilio, bij de Terme di Caracalla). Je kunt er dagelijks terecht van 10.00 tot 20.00 uur; op vrijdag en zaterdag zelfs tot 22.00 uur. Reserveren is aan te bevelen.

Nog een Sordi-expositie is te zien in het Teatro dei Dioscuri, aan de Via Piacenza 1. Hier kun je van dinsdag tot en met zondag terecht van 10.00 tot 19.00 uur.

Banksy – a visual protest
Chiostro del Bramante, t/m 11 april 2021
Het Chiostro del Bramante, een van onze favoriete plekken in Rome, biedt onderdak aan meer dan negentig werken van street artist Banksy. Deze anonieme kunstenaar staat over de hele wereld bekend om zijn rake werken als Love is in the Air en Girl with Balloon.

Per Gioco – antiek speelgoed in Palazzo Braschi
tot 10 januari 2021
In Palazzo Braschi aan Piazza Navona bewonder je tot 10 januari 2021 een uitgebreide collectie vintage speelgoed, vervaardigd tussen 1860 en 1930. Je vergaapt je aan meer dan zevenhonderd autootjes, treinen, poppen en poppenhuizen, speelgoedsoldaatjes, dieren, knikkers, hobbelpaarden, speeldoosjes en nog veel en veel meer. Leuk ook met kinderen!

Je kunt de tentoonstelling Per Gioco bezoeken van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 19.00 uur. Meer details vind je op de website van Museo di Roma.

Gratis naar de Vaticaanse Musea
Elke laatste zondag van de maand kun je gratis naar de Vaticaanse Musea & Sixtijnse Kapel, om te genieten van alle schatten die in het museum verzameld zijn, van de Laocoöngroep tot de schitterende schilderingen van Michelangelo. Ga wel op tijd, want het is op deze dag nog drukker dan anders.

Vaticaanse Musea by night
Op vrijdag kun je de Vaticaanse Musea ook ’s avonds bezoeken, van 19.00 tot 23.00 uur (de entree sluit om 21.30 uur). Voor zo’n avondbezoek moet je echt van tevoren online reserveren via deze link. Je kunt tijdens deze bijzondere avond het Museo Gregoriano Egizio, het Museo Pio Clementino, de Gallerie Superiori, de Stanze di Raffaello, het Appartamento Borgia, de Collezione Arte Religiosa Moderna en de Sixtijnse Kapel bewonderen.

TOSCANE

Affreschi Urbani
Banksy in Sansepolcro
In het Museo Civico Sansepolcro is tot 10 januari 2021 de tentoonstelling Affreschi Urbani. Piero incontra un artista chiamato Banksy te zien, waar de street art van Banksy wordt afgezet tegen de fresco’s van Piero della Francesca, een beroemde renaissancekunstenaar die zijn tijd ver vooruit was.

NAPELS

Luca Giordano – dalla natura alla pittura
tot 10 januari 2021, Museo di Capodimonte in Napels
Deze grootse expositie biedt een unieke kennismaking met schilder Luca Giordano, die op 18 oktober 1634 in Napels ter wereld kwam. Hij was een natuurtalent; als net twintigjarige schilderde hij twee doeken voor de kerk San Pietro ad Aram en eentje voor de Santa Brigida.

Hij laat zich inspireren door de stijl van Ribera, Titiaan en Rubens en reist onder meer naar Rome, Venetië en Florence. In deze laatste stad is zijn schitterende stijl nog altijd beroemd, met dank aan de Cappella Corsini in de Chiesa del Carmine en met name de fresco’s in het Palazzo Medici Riccardi.

Na een lang verblijf in Madrid keert Giordano uiteindelijk terug naar Napels, waar hij onder meer werkt voor het Certosa di San Martino, de Chiesa dei Girolamini en de Chiesa di Donnaregina, voor hij in 1705 zijn laatste adem uitblaast en begraven wordt in de Santa Brigida.

Meer informatie over de tentoonstelling Luca Giordano – dalla natura alla pittura vind je op de website van het Museo di Capodimonte.

foto: Amedeo Benestante | Museo di Capodimonte

VENETIË

Op het Venetiaanse glaseiland Murano vindt tot en met 7 januari 2021 de tentoonstelling Unbreakable: Women in Glass plaats, met glaskunst van vrouwen van over de hele wereld. De expositie toont de creatieve mogelijkheden van glas en de verrassende diversiteit van kunstwerken gecreëerd door vrouwelijke kunstenaars. Via deze link lees je meer over deze expositie.

NEDERLAND

Italiaanse tekeningen van o.a. Rafaël en Michelangelo
t/m 23 november 2020, Rijksmuseum Amsterdam
Het Rijksmuseum in Amsterdam zet tot en met 23 november 2020 een aantal tekeningen van Italiaanse kunstenaars in het zonnetje. De disegni, van de hand van onder meer Rafaël, Michelangelo, Carracci, Barocci, Canaletto, Tiepolo en Piranesi, komen uit de collectie van het Rijksprentenkabinet. In deze blog lees je er meer over.

Romeinen langs de Rijn
t/m 28 februari 2021, Rijksmuseum van Oudheden in Leiden
De nieuwe familietentoonstelling Romeinen langs de Rijn laat jong en oud ontdekken hoe mensen tweeduizend jaar geleden leefden langs de Nederlandse Rijn. De expositie is tot en met 28 februari 2021 te zien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. In deze blog lees je er meer over.

Geniet van onze puzzelboekjes!