In onze agenda vind je een overzicht van een aantal interessante evenementen, festivals en tentoonstellingen, zowel in Italië als in Nederland en België. De evenementen en festivals staan op chronologische volgorde, daarna volgen de tentoonstellingen in Italië en daarna alle Italiaanse tips in eigen land.
Tip: met behulp van de toetsencombinatie CTRL+F kun je zoeken op regio of stad, zodat je snel kunt zien wat er op jouw vakantiebestemming te zien en te doen is!
ITALIË
EVENEMENTEN & FESTIVALS
Festa dei Nonni
2 oktober, heel Italië
In Italië kent men niet alleen Vader- en Moederdag, ook nonno en nonna, opa en oma, hebben hun eigen feestdag! Sinds 2005 verwennen Italiaanse kinderen op 2 oktober hun grootouders. Het traditionele cadeau is een vergeet-me-nietje. Luister op deze dag zeker ook even naar het liedje Ninna Nonna, dat in 2006 werd gelanceerd ter ere van de Italiaanse opa- en omadag.
Dierendag
4 oktober
Wist je dat we het bestaan van Dierendag te danken hebben aan Italië? De allereerste Werelddierendag werd in 1931 in Italië gevierd. De dag was een initiatief van een groep ecologen die in Florence bijeen was voor een congres. Ze wilden mensen bewust maken van de teruglopende dierenstand.
Het oorspronkelijke idee was dan ook om speciaal aandacht te vragen voor bedreigde diersoorten. Pas later werd de aandacht uitgebreid naar alle dieren. De datum, 4 oktober, is overigens niet willekeurig gekozen. Het is de sterfdag van Franciscus van Assisi, beschermheilige van de dieren.
Op 4 oktober viert men overal ter wereld feest ter ere van de dieren, ook in Assisi, de stad van Franciscus. Op de sterfdag van de heilige Franciscus trekken nog meer mensen naar de Basilica di San Francesco dan anders.
Op zoek naar dieren tijdens je vakantie in Italië? Check dan deze dierenspeurtocht in de Galleria degli Uffizi in Florence of ontdek de beeldende beestenbende in Rome. Ook in het historisch centrum van Siena vind je veel verschillende dieren.
En wist je dat Saskia een eigen Romeinse straatkat heeft? Ze paradeert vrolijk rond op het Kattenforum in Rome!
Palio degli Asini
Ezelrace in Alba (Piemonte)
In Piemonte is het najaar het ultieme feestseizoen. Hier geniet je behalve van truffels ook van mooie rode wijnen als Barolo en Barbaresco, bijpassende, hartverwarmende gerechten én een speciale ezelrace, waarin de negen wijken van de stad het tegen elkaar opnemen. De Palio degli Asini vindt elk jaar plaats op de eerste zondag van oktober.
Ibla Buskers Festival
Ragusa (Sicilië)
In het Siciliaanse Ragusa wordt begin oktober een festival met tal van straatartiesten gehouden. Tijdens dit Ibla Buskers Festival wordt elk plein, elke straathoek een toneel – met verrassende acts en acrobatische toeren.
La Barcolana – de grootste zeilrace ter wereld
12 oktober 2025, Trieste (Friuli-Venezia Giulia)
Elke tweede zondag van oktober wordt in Trieste de grootste zeilwedstrijd ter wereld gehouden, La Barcolana. Deze gigantische zeilrace vindt plaats in de Golf van Trieste. De hele week voorafgaand aan de race staat Trieste al helemaal in het teken van de Barcolana, met verschillende activiteiten op het water en aan wal.
Het startschot voor de Barcolana klonk voor de allereerste keer in 1969. Tijdens die eerste editie gingen eenenvijftig zeilboten de strijd op het water met elkaar aan. Nu doen er zoveel boten mee dat we ze niet meer kunnen tellen…
Zuid-Tiroolse Brood- en Strudelmarkt
1-2 oktober, Bressanone (Trentino-Alto Adige)
Tijdens de Zuid-Tiroolse Brood- en Strudelmarkt staat brood in het middelpunt. Alles komt aan bod, van de historische ontwikkeling tot de gebruiken en tradities, van de recepten en de bereiding tot het historische bakhuis. Kinderen kunnen spelenderwijs aan de slag in de kinderbakkerij.
Bij de kraampjes van de Zuid-Tiroolse bakkers en banketbakkers kunnen bezoekers Zuid-Tirools brood, originele Zuid-Tiroolse Apfelstrudel en traditionele spijzen uit de verschillende dalen proeven.
© Frieder Blickle | IDM Südtirol-Alto Adige
Zuid-Tirools Speckfeest
Val di Funes (Trentino-Alto Adige)
We blijven nog even in Zuid-Tirol, want in hetzelfde weekend proef je in het idyllische Val di Funes/Villnösser Tal van het bijzonder smakelijke speck dat hier vandaan komt. Tijdens dit Speckfeest staat overigens niet alleen het Zuid-Tiroolse Speck centraal; er is ook volop ruimte voor muziek en andere lekkernijen. Op zondag wordt de Spekkoningin uitgekozen, een soort Miss Speck die naar behoren gekroond wordt.
© IDM Südtirol-Alto Adige
Törggelen in Zuid-Tirol
Zuid-Tirol (Trentino-Alto Adige)
Nog meer feest in Zuid-Tirol: törggelen. Hoewel de naam erg Duits klinkt, is het een Zuid-Tiroolse verbastering van het Latijnse woord torculum, dat wijnpers betekent. Het zou ooit zijn ontstaan als een soort culinair dankjewel van de wijnboeren uit het Valle Isarco. Zij mochten hun dieren ’s zomers namelijk laten grazen op de weiden van de bergboeren.
Als tegenprestatie nodigden ze de boeren uit de bergen uit voor een boerenfeestmaal met jonge wijn. Met het törggelen werd dus eigenlijk de ruilhandel beklonken, zij het achteraf. Als de tamme kastanjes – in Zuid-Tirol keschtn geheten – eind september, begin oktober rijp zijn, gaan op de wijnboerderijen nog altijd de deuren van de gezellige boerenkamers en kelders open. Hier serveren wijnboeren eigen geproduceerde wijnen en zelfgemaakte specialiteiten.
© IDM Südtirol-Alto Adige
De man met het ijzeren masker
Pinerolo (Piemonte)
Tijdens het festival Maschera di Ferro wordt de man herdacht die hier meer dan elf jaar gevangen werd gehouden, toen het stadje nog op Frans grondgebied lag. Het verhaal wordt nagespeeld, er is een historische stoet en op zaterdagavond viert men la notte del moschettieri.
foto: Massimo Masone | Maschera di Ferro
Fiera Internazionale del Tartufo Bianco
tot 8 december 2025, Alba (Piemonte)
Tijdens de Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba worden er tal van activiteiten georganiseerd, voornamelijk met de witte truffel in de hoofdrol. Maar wat is dit witte goud nu eigenlijk? Simpel: truffels zijn paddenstoelen. Bijzondere paddenstoelen, dat wel, want ze groeien onder de grond, tussen de wortels van onder andere eikenbomen en populieren.
Om de truffels op te sporen gaat de truffelzoeker op pad met een goed getrainde hond aan zijn zijde. Deze speurneus weet als geen ander de geur van de truffel op te sporen en zo de vindplaats bloot te leggen. Vroeger gingen er varkens op truffeljacht, maar dat is sinds 1985 verboden.
Truffels kunnen niet worden gekweekt – de mens is hier dus echt afhankelijk van de natuur. Zodoende is de vraag meestal groter dan het aanbod, waardoor de prijs van truffel nogal kan oplopen. De prijs van een kilo witte truffel kan wel tweeduizend euro bedragen!
De witte truffel, de tartufo bianco, komt voornamelijk voor in Piemonte. De buitenkant is niet spierwit, maar geel-groen; de binnenkant is wat grijzer, met witte nerven. Zowel de geur als de smaak van de witte truffel is veel en veel sterker dan die van de zwarte truffel. De witte truffel wordt dankzij de intense geur en smaak vaak rauw gebruikt, bijvoorbeeld geraspt over een bord pasta of risotto.
Eroica – heldenrace in de heuvels
Gaiole in Chianti (Toscane)
Een van de meest bijzondere wielerraces ter wereld wordt elk jaar op de eerste zondag van oktober in Toscane gereden. Deze race, Eroica genaamd, is zo bijzonder omdat de route de deelnemers over de zogenaamde strade bianche, witte straten, voert.
Wie nu denkt dat dat met een hypermoderne fiets geen probleem moet zijn, komt bedrogen uit. Want niet alleen het parcours is bijzonder; ook de fiets waarop je deelneemt is niet het eerste het beste exemplaar. Het stalen ros moet gemaakt zijn vóór 1987.
Als je beide gegevens bij elkaar optelt, is de naam van het evenement, ‘de heroïsche’, niet meer dan terecht gekozen. Het met goed gevolg afleggen van het parcours is een prestatie op zich. De amateur-renners tonen zich ware helden op het stoffige parcours, zoals de naam terecht in herinnering houdt.
Rolli Days
Genua (Ligurië)
De imposante Palazzi dei Rolli, een verzameling van ruim veertig palazzi in Genua, danken hun naam aan de rollo, lijst, die in de zestiende eeuw werd opgesteld. Op deze lijst stonden alle palazzi die volgens het bestuur van Genua in aanmerking kwamen om als verblijf voor voorname gasten te dienen.
In 2006 worden de Palazzi dei Rolli, samen met de Strade Nuove, opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Wie alle ruim veertig palazzi wil bekijken (ze dragen allemaal een rood bordje met een nummer), moet een paar dagen Genua plannen, want het zijn er te veel om op één dag te zien. Zeker omdat sommige palazzi ook mooie musea herbergen.
Als je álle palazzi wil bewonderen, vereer je Genua het best met een bezoek tijdens de Rolli Days. Veel van de Palazzi dei Rolli openen dan hun deuren en er zijn verschillende bijzondere tentoonstellingen, evenementen, concerten en andere feestelijkheden om de prestigieuze palazzi extra in het zonnetje te zetten.
Palio del Papero
Ganzenrace in San Miniato (Toscane)
Tijdens het tweede weekend van oktober kun je in het Toscaanse San Miniato genieten van de Palio del Papero, een ganzenrace. De gans die na honderdvijftig meter als eerste over de finish waggelt, wordt als een ware held onthaald.
Giornate FAI d’Autunno
15-16 oktober, heel Italië
Tijdens dit herfstweekend ontdek je bijzondere palazzi, kerken, kastelen, parken en schatten van Italië. Veel monumenten en gebouwen die normaal gesproken gesloten zijn voor het publiek openen tijdens deze Giornate FAI d’Autunno, die worden georganiseerd door de Italiaanse monumentenzorg, Fondo Ambiente Italiano, hun deuren. Een ideale gelegenheid voor een gratis kennismaking met het Italiaanse erfgoed!
World Pasta Day
25 oktober
Op 25 oktober is het World Pasta Day – en wordt wereldwijd de pasta in het zonnetje gezet. Dat gebeurt al sinds 1995 met het doel te benadrukken hoe gezond een bord pasta is en hoe gevarieerd je met pasta als basis kunt eten.
Het feest van de lijster
Montalcino (Toscane)
Kijk uit als je op de laatste zondag van oktober door de straatjes van het Toscaanse Montalcino slentert. Hier wordt dan namelijk de Sagra del Tordo gehouden, het feest van de lijster, met tal van boogschietwedstrijden tussen de vier wijken van het stadje.
Food- en wijnfestivals
Het najaar is bij uitstek de tijd van lekker lang en zwaar tafelen. Ter ere van typische najaarsgerechten als polenta, wild zwijn, kastanjes en truffel worden er vooral in het noorden van Italië heel wat sagre, culinaire feesten, georganiseerd, onder andere in Pistoia (Toscane), Soriano nel Cimino (Lazio) en Ornavasso (Piemonte). Als je je reisroute een beetje gunstig kiest, kun je elk weekend in een ander dorp of stad in gezelschap van de locals van lokale lekkernijen proeven.
De druivenoogst wordt meestal afgesloten met een groot feest. Zo ook in Bardolino, aan het Gardameer, waar het Festa dell’Uva e del Vino wordt gevierd. Je kunt proeven van de lokale wijn, de restaurants hebben speciale wijnmenu’s en ter afsluiting is er een feestelijk vuurwerk.
Maar er zijn veel en veel meer wijnfeesten. Elke plaats, zelfs elke wijngaard plukt op verschillende tijden, dus houd oren en ogen open als je in Italië bent in het najaar. Wie weet val je zomaar met je neus in de wijn, die uiteraard na afloop van het zware plukwerk rijkelijk vloeit!
Leuk om in detail te noemen in het kader van de wijnfestivals is de Sagra dell’Uva in Marino (Lazio). Dit wijnfeest wordt sinds 1924 op de eerste zondag van oktober gevierd ter ere van de lokale witte wijn, die uiteraard volop wordt geschonken.
In 2008 maakte men een ludieke fout bij het aanleggen van de tijdelijke wijnfontein die tijdens het festival het stadje siert. De wijn werd niet naar de fontein gepompt, maar naar de kranen van de inwoners van Marino, die zomaar water in wijn zagen veranderen…
Frantoi Aperti
Umbrië
De frantoi, de olijfperserijen, in Umbrië openen in de herfst hun deuren. Tijdens de vijfentwintigste editie van Frantoi Aperti vieren de locals groot feest ter ere van hun groene goud.
De geplukte olijven worden omgetoverd tot vloeibaar goud, dat je ter plekke mag proeven. Daarnaast is er natuurlijk muziek, worden er allerlei mooie wandel- en fietsroutes uitgezet en geniet je van ander herfstlekkers uit de Umbrische keuken.
Halloween
31 oktober, heel Italië
Alhoewel er in Italië oorspronkelijk natuurlijk geen Halloween werd gevierd, dateert het eerste Italiaanse Halloweenfeest toch al van meer dan twintig jaar geleden. Het werd op een toepasselijke plek gevierd, bij de Brug van de Duivel in Borgo a Mozzano, ten noorden van Lucca. Nog steeds vind je hier op 31 oktober ‘het grootste Halloweenfeest’ van Italië, tijdens La Notte Nera, De Zwarte Nacht.
Naar eigen zeggen is Corinaldo (Le Marche) echter de Halloweenhoofdstad van Italië. Gedurende de laatste week van oktober leeft men al helemaal toe naar het griezelfeest, met speciale voorstellingen en spookattracties. Op de avond van 31 oktober is het hoogtepunt van de festiviteiten, met een grote show vol muziek, grote vuren en lekker eten – we blijven ten slotte in Italië.
Lucca Comics & Games (Toscane)
Als je van strips en/of van spelletjes (old school of op je scherm) houdt, dan mag je Lucca Comics & Games niet missen. Het charmante Toscaanse stadje wordt even omgetoverd tot een levend stripverhaal waar stripfiguren en spellen tot leven komen.
Ottobrate Romane
Vier het najaar in Rome (Lazio)
In Rome bestaat de traditie om het najaar te vieren. Tot voor kort werd er tijdens de Ottobrate Romane groots feest gevierd. Want oktober, de maand die zijn naam aan de feesten heeft geleend, is schitterend in Rome. De bomen langs de Tiber kleuren in alle tinten rood, geel en goud, de zon is nog heerlijk warm en geeft de stad extra glans. Oktober in Rome is een feestje op zich!
Het allermooist is Rome in herfstlicht. De herfstzon zet de stad in een gouden gloed en maakt alles nog mooier dan anders. Het winterse licht is prachtig, de zinderende zon op de daken hartje zomer geeft een heel eigen sfeer, maar dat herfstlicht is onvergetelijk en meer dan de moeite waard om te zien, te vangen op een foto, te koesteren!
ITALIË
TENTOONSTELLINGEN
Domenica al Museo
elke eerste zondag van de maand
Elke eerste zondag van de maand kun je gratis naar musea die door de Italiaanse staat worden beheerd. In Rome betekent dit dat je op die dag bijvoorbeeld geen entree hoeft te betalen voor het Colosseum en het Forum Romanum, voor de Galleria Borghese, voor Palazzo Barberini, voor het GNAM (Galleria Nazionale d’Arte Moderna), voor Villa Giulia, voor de Terme di Diocleziano, voor het Palazzo Massimo, voor Crypta Balbi, voor de Thermen van Caracalla en voor de Engelenburcht.
In Florence kun je gratis naar de Galleria degli Uffizi, met onder meer Botticelli’s Venus, de Galleria dell’Accademia, met Michelangelo’s originele David, en de Cappelle Medicee, met schitterende beelden van Michelangelo, terwijl je in Venetië kosteloos naar de Gallerie dell’Accademia en het Arsenaal kunt.
Ook de opgravingen van Herculaneum en Pompei, Villa Oplontis en het Archeologisch Museum vallen onder de staatsmusea.
Helaas kunnen we hier niet alle staatsmusea noemen, maar alle musea die je op de eerste zondag van de maand gratis kunt bezoeken, vind je via deze link (je kunt dan per regio alle deelnemende musea vinden).
COMOMEER
Saluti da Villa Carlotta
tot 8 december 2026, Villa Carlotta
Lange tijd hoorde het versturen van een stapeltje ansichtkaarten net zo bij de vakantie als geld wisselen en papieren plattegronden. Veel steden, dorpen en zelfs bezienswaardigheden lieten hun eigen kaarten drukken, zodat vakantiegangers hun familie en vrienden mee konden laten genieten van hun vakantiebestemming.
Tijdens de tentoonstelling Saluti da Villa Carlotta bekijk je een mooie collectie antieke ansichtkaarten, aan de hand waarvan je ook de ontwikkeling van Villa Carlotta en de prachtige tuin volgt.
VENETIË & OMSTREKEN
Transforming Energy – Marina Abramović
tot 19 oktober 2026, Gallerie dell’Accademia
De tentoonstelling Transforming Energy brengt een dialoog tot stand tussen de performancekunst van Marina Abramović en meesterwerken uit de Venetiaanse renaissance, in zowel de ruimtes van de permanente collectie van de Gallerie dell’Accademia als de tijdelijke expositieruimtes.
Een van de hoogtepunten is de combinatie tussen pijn en spirituele verheffing, met het werk Pietà (con Ulay) uit 1983 en de Pietà van Titiaan, een door de Venetiaanse meester onvoltooid werk (dat later werd afgemaakt door Palma il Giovane).
Het gebruik van natuurlijke en minerale materialen in de werken verwijst naar de geschiedenis van het Venetiaanse mozaïek en het rijke koopmansverleden van de stad.
foto: Yu Jieyu | Gallerie dell’Accademia
We Thought We Were Alone – Koen Vanmechelen
t/m 22 november 2026, Palazzo Rota Ivancich
Tijdens de Biennale van Venetië presenteert Koen Vanmechelen met We Thought We Were Alone zijn eerste grootschalige sculpturale solotentoonstelling in de lagunestad. De Belgische kunstenaar neemt het historische Palazzo Rota Ivancich in, met meer dan veertig nieuwe, nooit eerder vertoonde sculpturen en installaties.
De locatie speelt een actieve rol. Het zeventiende-eeuwse Palazzo Rota Ivancich fungeert niet louter als decor, maar als structureel onderdeel van de tentoonstelling. Onder de Dalmatische familie Ivancich groeide het gebouw uit tot een plaats van cultureel leven, waar onder meer F.T. Marinetti en Ernest Hemingway te gast waren.
Les Voyageurs – Bruno Catalano
tot 30 oktober 2026, Caorle
Na onder meer aan land te zijn gegaan in Venetië, Viareggio en Amalfi, strijken Hubert en Khadine, twee van de bronzen reizigers van de Franse kunstenaar Bruno Catalano, deze zomer neer in Caorle. Tot eind oktober bewonder je Les Voyageurs aan de Lungomare Petronia.
De in brons gegoten sculpturen stellen zwevende, onvolledige menselijke figuren voor, gekenmerkt door de afwezigheid van centrale lichaamsdelen. Deze krachtige beeldtaal weerspiegelt universele thema’s zoals reizen, migratie en de zoektocht naar identiteit. De koffer die elke figuur bij zich draagt, wordt een symbool van vertrek, transformatie en herinnering.
TOSCANE
Firenze ’50 ’60 ’70 – Immagini dall’Archivio Foto Locchi
tot 18 oktober 2026, Villa Bardini, Florence
Maak een reis door de geschiedenis van Florence, aan de hand van honderdvijftig historische foto’s die een beeld schetsen van kunst, sport, het dagelijks leven, de samenleving en cultuur. Via deze link lees je alle details.
La Biblioteca svelata: il bestiario fantastico
t/m 31 oktober 2026, Museo di San Marco, Florence
In Florence is er nu een eerste tentoonstelling gewijd aan de illustraties van dieren in de manuscripten die worden bewaard in de historische bibliotheek van het San Marco-complex.
Deze bibliotheek, die in de vijftiende eeuw door Michelozzo werd ontworpen in opdracht van Cosimo de’ Medici, is een van de oudste voorbeelden van een openbare bibliotheek in Europa.
Een selectie boeken van de dertiende tot en met de zestiende eeuw verkent de wereld van de zoömorfische versiering: een reis langs fantastische, hybride en echte wezens, die als dragers van betekenissen fungeren, waaronder de draak, afgebeeld naast de heilige die hem verslaat.
Magnifico 1492
najaar 2026, Galleria degli Uffizi, Florence
Komend najaar presenteert de Galleria degli Uffizi Magnifico 1492, een grote tentoonstelling gewijd aan Lorenzo il Magnifico, de beroemdste telg uit De’ Medici-dynastie.
De tentoonstelling presenteert zich als een authentieke en gedetailleerde reconstructie van de buitengewone collectie van De’ Medici, zoals deze in 1492, bij het overlijden van Lorenzo, werd beschreven.
Abitare il rinascimento
t/m 1 november 2026, Palazzo delle Papesse, Siena
De tentoonstelling Abitare il rinascimento laat aan de hand van meer dan tachtig werken de vruchtbare productie van huiselijke kunst zien die zich in de vijftiende en zestiende eeuw in Siena ontwikkelde.
Meubels zoals kisten, rugleuningen, bedden, hoofdeinden, textiel en interieurvoorwerpen staan centraal in een parcours dat de rijkdom en verscheidenheid wil weergeven van een figuratieve cultuur die bestemd was voor de versiering van woonruimtes.
Sibyls – Bill Armstrong
t/m 15 november 2026, crypte Duomo, Siena
De hoofdrolspelers van deze expositie in de crypte van de Duomo van Siena (sowieso al een bezoek waard vanwege de prachtige fresco’s) zijn de Sibillen die op de vloer van de Duomo te zien zijn, maar dan in een volledig nieuwe visuele ervaring van de hand van de Amerikaanse kunstenaar Bill Armstrong.
Deze raadselachtige vrouwelijke figuren lossen op, splitsen zich in tweeën, trillen. Hun beeld creëert, door middel van onscherpte – het kenmerkende element van Armstrongs werk –ambiguïteit maar desalniettemin zijn ze toch herkenbaar. Meer informatie vind je via deze link.
Turandot – O divina bellezza! O sogno! O meraviglia!
tot 1 november 2026, Puccini Museum, Lucca
Ter gelegenheid van het honderdjarig jubileum van Giacomo Puccini’s Turandot is er een prachtige expositie te zien in Puccini’s geboortehuis in Lucca.
Centraal staan twee historische kostuums uit Turandot, die werden gebruikt bij de eerste opvoering van de opera in 1926: kostbare stukken die enkele jaren geleden door het Museo del Tessuto in Prato zijn teruggevonden en in de eigen ateliers zorgvuldig zijn gerestaureerd.
De kostuums, vervaardigd met uiterst verfijnde materialen en technieken – waaronder gelamineerde stoffen, borduursels en toneelsieraden – weerspiegelen de symbolische rijkdom van het werk van Puccini.
ROME
Troia e Roma – miti, leggende, storie del Mediterraneo antico
tot 18 oktober 2026, Colosseum
De tentoonstelling Troia e Roma toont meer dan driehonderd voorwerpen uit de collecties van enkele van de belangrijkste Italiaanse en Turkse musea, waarvan een groot deel voor het eerst in Italië te zien is. Dankzij de centrale rol van het Ministerie van Cultuur en Toerisme van de Republiek Turkije zijn er namelijk meer dan tweehonderd werken in bruikleen van Turkse musea, waarvan er maar liefst vijftig nog nooit eerder door het Italiaanse publiek zijn gezien.
De tentoonstellingsroute, die wordt ingeleid door een monumentale replica van het Paard van Troje, brengt archeologische vondsten die van fundamenteel belang zijn voor het begrip van het historische en mythische erfgoed van Ilion in dialoog met materiaal dat de verspreiding en herinterpretatie van de mythe van Aeneas tot aan de stichting van Rome documenteert.
De tentoonstelling wil het grote publiek een samenhangend en wetenschappelijk actueel overzicht bieden van de culturele en historische gebeurtenissen van Troje en Rome, waarbij de draden van mythe, legende en historische werkelijkheid op ideële wijze worden samengevoegd tot één samenhangend verhaal dat ongeveer drie millennia aan Anatolische en Italische beschaving omvat.
Het parcours volgt een tweesporige benadering, zowel literair als archeologisch, en biedt een kritische en vergelijkende interpretatie van de bronnen die vandaag de dag beschikbaar zijn.
Angeli – messaggeri, custodi e viandanti
tot 1 november 2026, Musei Capitolini
Een jaar na het overlijden van paus Franciscus brengen de Capitolijnse Musea een eerbetoon aan hem met de tentoonstelling Angeli – messaggeri, custodi e viandanti, waarin engelen de hoofdrol spelen.
Door de eeuwen heen hebben engelen de collectieve verbeelding zo sterk geprikkeld dat ze een onmisbaar topos zijn geworden in de kunst, in al haar verschillende uitingsvormen. Aan de hand van een selectie schilderijen, beeldhouwwerken en werken op perkament presenteert de expositie een thematisch parcours gewijd aan de rol die engelenfiguren spelen in de westerse kunsttraditie.
Het project wil hun iconografische evolutie in hun dubbele rol als brug tussen het menselijke en het goddelijke in kaart brengen en tegelijkertijd het publiek stof tot nadenken bieden over de relatie tussen het zichtbare en het onzichtbare.
Bijzondere aandacht gaat uit naar de geleidelijke transformatie van het engelenbeeld, dat in de loop van de moderne tijd een meer menselijke dimensie aanneemt, tot aan de symbolische en metaforische herinterpretaties in de kunst van de negentiende en twintigste eeuw.
Angelo Custode | Pietro da Cortona (1656)
Palazzo Barberini | Gallerie Nazionale di Arte Antica di Roma
Pontormo
vanaf oktober 2026, Scuderie del Quirinale
De Scuderie del Quirinale presenteren dit najaar een ongetwijfeld prachtige expositie over Pontormo, een van de eerste vertegenwoordigers van het maniërisme.
Je herkent deze stijl meteen aan de uitgerekte lenige lichamen, acrobatische houdingen en een overschot aan kleurrijke plooiende stoffen, die gekunsteld aan elkaar geknoopt zijn – misschien wel om de onnatuurlijke lichaamsverhoudingen enigszins te kunnen verbloemen…
NEDERLAND
Galleria
t/m 1 november 2026, Rijksmuseum van Oudheden, Leiden
In de zomer van 2026 opent het Rijksmuseum van Oudheden zijn deuren voor Galleria, dat twaalf kleine tentoonstellingen samenbrengt onder één dak. Je dwaalt er van ruimte naar ruimte, van tijd naar tijd, om je telkens opnieuw te laten verrassen.
Galleria is een uitnodiging om je te laten meevoeren door kunst, erfgoed en archeologie in vele gedaanten. Elke tentoonstelling heeft een eigen sfeer, invalshoek en verhaal, steeds met een raakvlak met de oudheid en soms ook een blik op het heden: van Romeinse haardracht tot de tekeningen van Bob Brobbel die de Nederlandse archeologie een gezicht gaven, zeldzame boeken uit de museumbibliotheek en het kunstproject Odysseus en de verdronkenen en geredden van Elisa Pesapane.
Voor de expositie Odysseus en de verdronkenen en geredden neemt de Italiaans-Nederlandse kunstenares Elisa Pesapane een van de grootste helden uit de klassieke mythologie als uitgangspunt.
Het project omvat een meterslange compositie, met blow-ups van Pesapanes tekenwerk, Etruskisch erfgoed uit de collectie van het museum en literatuur, verweven tot een caleidoscopisch decor. De bezoeker wordt hierdoor volledig omringd en meegevoerd in de reis van Odysseus, zijn broertje en hun bonte bemanning, die uitvaren op zoek naar de verloren mensheid.
Centraal staan de nieuwsgierigheid van de reiziger, de vreemdeling die verrijking brengt, en de Etruskische cultuur, waar zeevaart, mythologie en een open wereldbeeld samenkomen.
BELGIË
De laatste Romeinen in het fort van Oudenburg
t/m 8 november 2026, Gallo-Romeins Museum, Tongeren
Het Romeinse fort van Oudenburg vormde eeuwenlang een belangrijke schakel in de verdediging van de Noordzeekust. Een recent onderzoek van de Universiteit Gent leidde tot verrassende inzichten in het leven van de mensen die het fort tussen 380 en 430 na Christus bewoonden, vlak voor het definitief werd verlaten.
Oudenburg ligt op een tiental kilometer van Oostende, aan de Belgische kust. Haar oorsprong gaat, net als die van Tongeren, terug tot de Romeinse tijd. Van de tweede tot de vijfde eeuw na Christus stond er een groot fort – eerst in hout en aarde, later in steen. Dat speelde een belangrijke rol in de verdediging van de kuststrook en het hinterland, onder andere tegen piraten en invallende Germanen.
Tijdens de tentoonstelling De laatste Romeinen in het fort van Oudenburg schetsen vitrines met grafvondsten en artistieke illustraties van Karel De Wolf een levendig beeld van hoe het leven van de laatste Romeinen in Oudenburg eruitzag. Via tablets krijgen bezoekers toegang tot verdiepende informatie en 3D-modellen van vondsten uit een aantal graven.
foto’s: Gallo-Romeins Museum
