Ga op pad met onze City Walks!

Ciao tutti Agenda – oktober

In onze agenda vind je een overzicht van alle evenementen, festivals en tentoonstellingen, zowel in Italië als in Nederland en België. De evenementen en festivals staan op chronologische volgorde, daarna volgen de tentoonstellingen in Italië en daarna alle Italiaanse tips in eigen land.

Tip: met behulp van de toetsencombinatie CTRL+F kun je zoeken op regio of stad, zodat je snel kunt zien wat er op jouw vakantiebestemming te zien en te doen is!

ITALIË
EVENEMENTEN & FESTIVALS

Festa dei Nonni, 2 oktober, heel Italië
In Italië kent men niet alleen Vader- en Moederdag, ook nonno en nonna, opa en oma, hebben hun eigen feestdag! Sinds 2005 verwennen Italiaanse kinderen op 2 oktober hun grootouders. Het traditionele cadeau is een vergeet-me-nietje. Luister op deze dag zeker ook even naar het liedje Ninna Nonna, dat in 2006 werd gelanceerd ter ere van de Italiaanse opa- en omadag.

Dierendag, 4 oktober
Wist je dat we het bestaan van Dierendag te danken hebben aan Italië? De allereerste Werelddierendag werd in 1931 in Italië gevierd. De dag was een initiatief van een groep ecologen die in Florence bijeen was voor een congres. Ze wilden mensen bewust maken van de teruglopende dierenstand.

Het oorspronkelijke idee was dan ook om speciaal aandacht te vragen voor bedreigde diersoorten. Pas later werd de aandacht uitgebreid naar alle dieren. De datum, 4 oktober, is overigens niet willekeurig gekozen. Het is de sterfdag van Franciscus van Assisi, beschermheilige van de dieren.

Op 4 oktober viert men overal ter wereld feest ter ere van de dieren, ook in Assisi, de stad van Franciscus. Op de sterfdag van de heilige Franciscus trekken nog meer mensen naar de Basilica di San Francesco dan anders.

Ibla Buskers Festival
4 tot en met 7 oktober, Ragusa (Sicilië)
In het Siciliaanse Ragusa wordt begin oktober een festival met tal van straatartiesten gehouden. Tijdens dit Ibla Buskers Festival wordt elk plein, elke straathoek een toneel – met verrassende acts en acrobatische toeren.

Zuid-Tiroolse Brood- en Strudelmarkt
5-7 oktober, Bressanone (Trentino-Alto Adige)
Tijdens de Zuid-Tiroolse Brood- en Strudelmarkt staat brood in het middelpunt. Alles komt aan bod, van de historische ontwikkeling tot de gebruiken en tradities, van de recepten en de bereiding tot het historische bakhuis. Kinderen kunnen spelenderwijs aan de slag in de kinderbakkerij.

Bij de kraampjes van de Zuid-Tiroolse bakkers en banketbakkers kunnen bezoekers Zuid-Tirools brood, originele Zuid-Tiroolse apfelstrudel en traditionele spijzen uit de verschillende dalen proeven.

© Frieder Blickle | IDM Südtirol-Alto Adige

Zuid-Tirools Speckfeest
6-7 oktober, Val di Funes (Trentino-Alto Adige)
We blijven nog even in Zuid-Tirol, want in hetzelfde weekend proef je in het idyllische Val di Funes/Villnösser Tal van het bijzonder smakelijke speck dat hier vandaan komt. Tijdens dit Speckfeest staat overigens niet alleen het Zuid-Tiroolse Speck centraal; er is ook volop ruimte voor muziek en andere lekkernijen. Op zondag wordt de Spekkoningin uitverkoren, een soort Miss Speck die naar behoren gekroond wordt.

© IDM Südtirol-Alto Adige

Törggelen in Zuid-Tirol
oktober, Zuid-Tirol (Trentino-Alto Adige)
We blijven nog even in Zuid-Tirol, voor het törggelen. Hoewel de naam erg Duits klinkt, is het een Zuid-Tiroolse verbastering van het Latijnse woord torculum, dat wijnpers betekent. Het zou ooit zijn ontstaan als een soort culinair dankjewel van de wijnboeren uit het Valle Isarco. Zij mochten hun dieren ’s zomers namelijk laten grazen op de weiden van de bergboeren.

Als tegenprestatie nodigden ze de boeren uit de bergen uit voor een boerenfeestmaal met jonge wijn. Met het törggelen werd dus eigenlijk de ruilhandel beklonken, zij het achteraf. Als de tamme kastanjes – in Zuid-Tirol keschtn geheten – eind september, begin oktober rijp zijn, gaan op de wijnboerderijen nog altijd de deuren van de gezellige boerenkamers en kelders open. Hier serveren wijnboeren eigen geproduceerde wijnen en zelfgemaakte specialiteiten.

© IDM Südtirol-Alto Adige

De man met het ijzeren masker
6-7 oktober, Pinerolo (Piemonte)
Tijdens het festival Maschera di Ferro wordt de man herdacht die hier meer dan elf jaar gevangen werd gehouden, toen het stadje nog op Frans grondgebied lag. Het verhaal wordt nagespeeld, er is een historische stoet en op zaterdagavond viert men la notte del moschettieri.

foto: Massimo Masone | Maschera di Ferro

Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba
6 oktober t/m 25 november, Alba (Piemonte)
Tijdens de Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba worden er tal van activiteiten georganiseerd, voornamelijk met de witte truffel in de hoofdrol. Maar wat is dit witte goud nu eigenlijk? Simpel: truffels zijn paddenstoelen. Bijzondere paddenstoelen, dat wel, want ze groeien onder de grond, tussen de wortels van onder andere
eikenbomen en populieren.

Om de truffels op te sporen gaat de truffelzoeker op pad met een goed getrainde hond aan zijn zijde. Deze speurneus weet als geen ander de geur van de truffel op te sporen en zo de vindplaats bloot te leggen. Vroeger gingen er varkens op truffeljacht, maar dat is sinds 1985 verboden. Truffels kunnen niet worden gekweekt – de mens is hier dus echt afhankelijk van de natuur. Zodoende is de vraag meestal groter dan het aanbod, waardoor de prijs van truffel nogal kan oplopen. De prijs van een kilo witte truffel kan wel tweeduizend euro bedragen!

De witte truffel, de tartufo bianco, komt voornamelijk voor in Piemonte. De buitenkant is niet spierwit, maar geel-groen; de binnenkant is wat grijzer, met witte nerven. Zowel de geur als de smaak van de witte truffel is veel en veel sterker dan die van de zwarte truffel. De witte truffel wordt dankzij de intense geur en smaak vaak rauw gebruikt, bijvoorbeeld geraspt over een bord pasta of risotto.

Palio degli Asini – ezelrace in Alba
7 oktober, Alba (Piemonte)
In Piemonte is het najaar het ultieme feestseizoen. Hier geniet je behalve van truffels ook van mooie rode wijnen als Barolo en Barbaresco, bijpassende, hartverwarmende gerechten én een speciale ezelrace, waarin de negen wijken van de stad het tegen elkaar opnemen. De Palio degli Asini vindt elk jaar plaats op de eerste zondag van oktober.

L’Eroica – heldenrace in de Toscaanse heuvels
7 oktober, Gaiole in Chianti (Toscane)
Een van de meest bijzondere wielerraces ter wereld wordt elk jaar op de eerste zondag van oktober in Toscane gereden. Deze race, L’Eroica genaamd, is zo bijzonder omdat de route de deelnemers over de zogenaamde strade bianche, witte straten, voert.

Wie nu denkt dat dat met een hypermoderne fiets geen probleem moet zijn, komt bedrogen uit. Want niet alleen het parcours is bijzonder; ook de fiets waarop je deelneemt is niet het eerste het beste exemplaar. Het stalen ros moet gemaakt zijn vóór 1987.

Als je beide gegevens bij elkaar optelt, is de naam van het evenement, ‘de heroïsche’, niet meer dan terecht gekozen. Het met goed gevolg afleggen van het parcours is een prestatie op zich. De amateur-renners tonen zich ware helden op het stoffige parcours, zoals de naam terecht in herinnering houdt.

Giornate FAI d’Autunno
13-14 oktober, heel Italië
In het weekend van 13 en 14 oktober ontdek je de meest bijzondere palazzi, kerken, kastelen, parken en schatten van Italië. Veel monumenten en gebouwen die normaal gesproken gesloten zijn voor het publiek openen tijdens deze Giornate FAI d’Autunno, die worden georganiseerd door de Italiaanse monumentenzorg, Fondo Ambiente Italiano, hun deuren. Via deze link ontdek je alle deelnemende plekken in Italië. Een ideale gelegenheid voor een gratis kennismaking met het Italiaanse erfgoed!

Palio del Papero – ganzenrace in San Miniato
14 oktober, San Miniato (Toscane)
Tijdens het tweede weekend van oktober kun je in het Toscaanse San Miniato genieten van de Palio del Papero, een ganzenrace. De gans die na 150 meter als eerste over de finish waggelt, wordt als een ware held  onthaald.

Rolli Days
13-14 oktober, Genua (Ligurië)
De imposante Palazzi dei Rolli, een verzameling van ruim veertig palazzi in Genua, danken hun naam aan de rollo, lijst, die in de zestiende eeuw werd opgesteld. Op deze lijst stonden alle palazzi die volgens het bestuur van Genua in aanmerking kwamen om als verblijf voor voorname gasten te dienen.

In 2006 worden de Palazzi dei Rolli, samen met de Strade Nuove, opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Wie alle ruim veertig palazzi wil bekijken (ze dragen allemaal een rood bordje met een nummer), moet een paar dagen Genua plannen, want het zijn er te veel om op één dag te zien. Zeker omdat sommige palazzi ook mooie musea herbergen.

Als je álle palazzi wil bewonderen, vereer je Genua het best met een bezoek tijdens de Rolli Days. Veel van de Palazzi dei Rolli openen dan hun deuren en er zijn verschillende bijzondere tentoonstellingen, evenementen, concerten en andere feestelijkheden om de prestigieuze palazzi extra in het zonnetje te zetten.

La Barcolana – de grootste zeilrace ter wereld
14 oktober, Trieste (Friuli-Venezia Giulia)
Elke tweede zondag van oktober wordt in Trieste de grootste zeilwedstrijd ter wereld gehouden, La Barcolana. Deze gigantische zeilrace vindt plaats in de Golf van Trieste. De hele week voorafgaand aan de race staat Trieste al helemaal in het teken van de Barcolana, met verschillende activiteiten op het water en aan wal.

Het startschot voor de Barcolana klonk voor de allereerste keer in 1969. Tijdens die eerste editie gingen 51 zeilboten de strijd op het water met elkaar aan. Nu doen er zoveel boten mee dat we ze niet meer kunnen tellen…

Grapes in Town
19 t/m 21 oktober, Turijn (Piemonte)
Een tiental bijzondere plekken in hartje Turijn openen tijdens Grapes in Town hun deuren voor wijnproducenten uit Piemonte. Je kunt onder andere proeven in het Museo Egizio, het Palazzo Carignano en het Archivio di Stato.

Het evenement vindt gelijktijdig plaats met Portici Divini, waarbij 35 cafés in het centrum, grotendeels gelegen onder de portici, de booggangen die je in Turijn op veel plekken vindt, proeverijen aanbieden van verschillende wijnen en delicatessen uit de omgeving.

World Pasta Day
25 oktober
Op 25 oktober is het World Pasta Day – en wordt wereldwijd de pasta in het zonnetje gezet. Dat gebeurt al sinds 1995 met het doel te benadrukken hoe gezond een bord pasta is en hoe gevarieerd je met pasta als basis kunt eten.

Het feest van de lijster
28 oktober, Montalcino (Toscane)
Kijk uit als je op de laatste zondag van oktober door de straatjes van het Toscaanse Montalcino slentert. Hier wordt dan namelijk de Sagra del Tordo gehouden, het feest van de lijster, met tal van boogschietwedstrijden tussen de vier wijken van het stadje.

Food- en wijnfestivals
Het najaar is bij uitstek de tijd van lekker lang en zwaar tafelen. Ter ere van typische najaarsgerechten als polenta, wild zwijn, kastanjes en truffel worden er vooral in het noorden van Italië heel wat sagre, culinaire feesten, georganiseerd, onder andere in Pistoia (Toscane), Soriano nel Cimino (Lazio) en Ornavasso (Piemonte). Als je je reisroute een beetje gunstig kiest, kun je elk weekend in een ander dorp of stad in gezelschap van de locals van lokale lekkernijen proeven.

De druivenoogst wordt meestal afgesloten met een groot feest. Zo ook in Bardolino, aan het Gardameer, waar het Festa dell’Uva e del Vino (dit jaar van 4 tot en met 8 oktober) wordt gevierd. Je kunt proeven van de lokale wijn, de restaurants hebben speciale wijnmenu’s en ter afsluiting is er een feestelijk vuurwerk.

Maar er zijn veel en veel meer wijnfeesten. Elke plaats, zelfs elke wijngaard plukt op verschillende tijden, dus houd oren en ogen open als je in Italië bent in het najaar. Wie weet val je zomaar met je neus in de wijn, die uiteraard na afloop van het zware plukwerk rijkelijk vloeit!

Leuk om in detail te noemen in het kader van de wijnfestivals is de Sagra dell’Uva in Marino (Lazio). Dit wijnfeest wordt sinds 1924 op de eerste zondag van oktober gevierd ter ere van de lokale witte wijn, die uiteraard volop wordt geschonken. In 2008 maakte men een ludieke fout bij het aanleggen van de tijdelijke wijnfontein die tijdens het festival het stadje siert. De wijn werd niet naar de fontein gepompt, maar naar de kranen van de inwoners van Marino, die zomaar water in wijn zagen veranderen…

Halloween
31 oktober, heel Italië
Alhoewel er in Italië oorspronkelijk natuurlijk geen Halloween werd gevierd, dateert het eerste Italiaanse Halloweenfeest toch al van meer dan twintig jaar geleden. Het werd op een toepasselijke plek gevierd, bij de Brug van de Duivel in Borgo a Mozzano, ten noorden van Lucca. Nog steeds vind je hier op 31 oktober ‘het grootste Halloweenfeest’ van Italië, tijdens La Notte Nera, De Zwarte Nacht.

Naar eigen zeggen is Corinaldo (Le Marche) echter de Halloweenhoofdstad van Italië. Gedurende de laatste week van oktober leeft men al helemaal toe naar het griezelfeest, met speciale voorstellingen en spookattracties. Op de avond van 31 oktober is het hoogtepunt van de festiviteiten, met een grote show vol muziek, grote vuren en lekker eten – we blijven ten slotte in Italië.

Lucca Comics & Games
31 oktober t/m 4 november 2018
Als je van strips en/of van spelletjes (old school of op je scherm) houdt, dan mag je Lucca Comics & Games niet missen. Het charmante Toscaanse stadje wordt even omgetoverd tot een levend stripverhaal waar stripfiguren en spellen tot leven komen.

Manifesta 12
tot 4 november 2018, Palermo (Sicilië)
Manifesta, het tweejaarlijkse festival voor beeldende kunst, vindt dit jaar plaats in Palermo, dat tegelijkertijd gedurende heel 2018 de Italiaanse hoofdstad van Cultuur is. Meer informatie over het uitgebreide programma tijdens die vijf maanden vind je op de website van Manifesta.

Ottobrate romane – vier het najaar in Rome
In Rome bestaat de traditie om het najaar te vieren. Tot voor kort werd er tijdens de Ottobrate Romane groots feest gevierd. Want oktober, de maand die zijn naam aan de feesten heeft geleend, is schitterend in Rome. De bomen
langs de Tiber kleuren in alle tinten rood, geel en goud, de zon is nog heerlijk warm en geeft de stad extra glans.  Oktober in Rome is een feestje op zich!

Het allermooist is Rome in herfstlicht. De herfstzon zet de stad in een gouden gloed en maakt alles nog mooier dan anders. Het winterse licht is prachtig, de zinderende zon op de daken hartje zomer geeft een heel eigen sfeer,
maar dat herfstlicht is onvergetelijk en meer dan de moeite waard om te zien, te vangen op een foto, te koesteren!

Sangue e Arena – bloed in het Colosseum
t/m 27 oktober 2018, Rome (Lazio)
Altijd al eens willen zien hoe een gladiatorengevecht eraan toe ging in het Colosseum? Dat kan nu! Althans, tijdens de show Sangue e Arena worden er 3D-projecties getoond, tijdens een indrukwekkende multimediashow van ongeveer een half uur. Je wordt meegenomen naar 80 na Christus, toen het Colosseum werd geopend en de Romeinen werden getrakteerd op maar liefst honderd dagen aan gladiatorengevechten, gevechten met dieren en een echte zeeslag.

Sangue e Arena vindt tot en met 27 oktober 2018 elke donderdag-, vrijdag- en zaterdagavond plaats, om 21.30 uur, 22.30 en 23.30 uur. Tickets kun je bestellen via Coopculture.

Giudizio Universale – Michelangelo & de geheimen van de Sixtijnse Kapel
t/m 31 mei 2019, Rome (Lazio)
In Rome kun je je nog tot en met eind mei onderdompelen in Giudizio Universale, een spectaculaire show met in de hoofdrol de schilderingen die Michelangelo in de Sixtijnse Kapel maakte. Lees meer in deze blog over Giudizio Universale.

foto: Luca Parisse

Viaggio nei Fori
tot eind november 2018, Rome (Lazio)
Zowel op het Forum van Augustus als op het Forum van Caesar vindt van 21 april tot en met 11 november 2018 een spectaculaire lichtshow plaats waarbij het verleden bijna letterlijk tot leven wordt gebracht. Alle praktische informatie (met o.a. aanvangstijden, prijzen en de mogelijkheid tot het reserveren van kaartjes) vind je via de website Viaggio nei Fori.

L’Ara com’era
tot eind oktober 2018, Rome (Lazio)
Tijdens L’Ara com’era (‘het altaar zoals het was) kun je de Ara Pacis aanschouwen in de kleuren die het vredesaltaar van Augustus ooit moet hebben gehad. Een geavanceerde virtual reality-techniek zorgt ervoor dat je een betoverende stap terug in de tijd kunt doen.’ Klik hier voor het reserveren van kaartjes of bekijk hier alvast een voorproefje!

ITALIË
TENTOONSTELLINGEN

ROME

Gratis naar de Vaticaanse Musea
Elke laatste zondag van de maand kun je gratis naar de Vaticaanse Musea & Sixtijnse Kapel, om te genieten van alle schatten die in het museum verzameld zijn, van de Laocoöngroep tot de schitterende schilderingen van Michelangelo. Ga wel op tijd, want het is op deze dag nog drukker dan anders.

Vaticaanse Musea by night
Op vrijdag kun je de Vaticaanse Musea ook ’s avonds bezoeken, van 19.00 tot 23.00 uur (de entree sluit om 21.30 uur). Voor zo’n avondbezoek moet je echt van tevoren online reserveren via deze link. Je kunt tijdens deze bijzondere avond het Museo Gregoriano Egizio, het Museo Pio Clementino, de Gallerie Superiori, de Stanze di Raffaello, het Appartamento Borgia, de Collezione Arte Religiosa Moderna en de Sixtijnse Kapel bewonderen.

Eco e Narciso
Palazzo Barberini, t/m 28 oktober 2018
Palazzo Barberini opende onlangs elf nieuwe zalen, die tot en met oktober onderdak bieden aan de tentoonstelling ‘Eco e Narciso’, met (zelf)portretten uit de collecties van het MAXXI (het museum voor moderne kunst in Rome), de Galleria Corsini en het Palazzo Barberini zelf.

Het resultaat is een prachtig samenspel tussen klassieke en moderne kunstwerken. Te zien zijn onder andere Caravaggio’s Narcissus en modern werk van Richard Serra en Kiki Smith.

Nieuw is ook dat je Borromini’s bijzonder welgevormde trap kunt betreden. Na je bezoek aan het museum wandel je langs zijn met zuilen en bijen (het symbool van de familie Barberini) gedecoreerde trappartij naar beneden.

In Palazzo Barberini is tot en met 26 januari 2019 ook de tentoonstelling La Stanza di Mantegna te zien, met zes meesterwerken uit het Jacquemart-André Museum in Parijs.

DREAM – L’arte incontra i sogni
Chiostro del Bramante, t/m 5 mei 2019
Kunst ontmoet dromen, in de unieke setting van het Chiostro del Bramante in hartje Rome, op een steenworp afstand van Piazza Navona. Met open ogen stap je een droomwereld binnen, met kunstwerken die speciaal voor deze tentoonstelling zijn gemaakt door onder anderen Bill Viola, Anish Kapoor, Luigi Ontani, James Turrell en Anselm Kiefer.

Armi e potere nell’Europa del Rinascimento
Castel Sant’Angelo, t/m 11 november
In het Castel Sant’Angelo (de Engelenburcht) en Palazzo Venezia (aan het Piazza Venezia) is tot en met 11 november de dubbeltentoonstelling Armi e potere nell’Europa del Rinascimento (‘wapens en macht in het Europa van de renaissance’) te zien. Een combiticket voor beide exposities kost € 15,-. Meer informatie vind je op de website van ArtCity.

Andy Warhol
Vittoriano, t/m 3 februari 2019
Fan van Andy Warhol? Dan kun je van tot en met 3 februari 2019 je hart ophalen aan zijn kunstwerken in het Vittoriano. De expositie wordt georganiseerd ter ere van de negentigste geboortedag van Warhol. Er zijn meer dan honderdzeventig werken te zien, onder meer uit het Whitney Museum in New York.

Het is alvast een opwarmertje voor de grote Warhol-expositie die in 2019 te zien zal zijn in de Braccio di Carlo Magno (Vaticaanstad) en die met name de spirituele kant van Warhols kunst zal belichten. Denk hierbij onder meer aan zijn kunstwerken van het Laatste Avondmaal en zijn Memento Mori-reeks.

Ook te zien in het Vittoriano: Eternal City – architectuurfoto’s van het Royal Institute of British Architects
Vittoriano (t/m 28 oktober 2018) en  Pollock e la Scuola di New York (t/m 24 februari 2019).

Impressionisti francesi – Da Monet a Cezanne
Dompel je onder in de kleurrijke wereld van de Franse impressionisten!
Palazzo degli Esami (Trastevere), t/m 9 januari 2019

Ritratto di Marcello Mastroianni (‘Portret van Marcello Mastroianni’)
Museo dell’Ara Pacis, 26 oktober 2018 t/m 6 januari 2019

Rino Barillari – the King of Paparazzi
MAXXI, t/m 28 oktober 2018

Donatello’s San Lorenzo
Palazzo Venezia, t/m 28 april 2019

Je suis l’autre Giacometti, Picasso e gli altri
het primitivisme in de beeldhouwkunst van de twintigste eeuw
Terme di Diocleziano, t/m 20 januari 2019

Ovidio
Scuderie del Quirinale, t/m 20 januari 2019

Giappone a colori (‘Japan in kleur’)
Palazzo delle Esposizioni, t/m 6 januari 2019

La Roma dei Re – il racconto dell’Archeologia
(het Rome van de koningen – het verhaal van de archeologie)

Capitolijnse Musea, t/m 27 januari 2019

Pixar – 30 jaar animatie
Palazzo delle Esposizioni, t/m 20 januari 2019

Piero Tosi – Esercizi sulla bellezza
Palazzo delle Esposizione, t/m 20 januari 2019

FLORENCE

Il Codice Leicester
Galleria degli Uffizi, 29 oktober 2018 t/m 20 januari 2019
In 2019 is het precies vijfhonderd jaar geleden dat Leonardo da Vinci overleed. In de Galleria degli Uffizi in Florence wordt dit alvast ‘gevierd’ met een unieke tentoonstelling. Tijdens Il Codice Leicester wordt deze codex tot leven gewekt, waarbij je dankzij multimediale technieken ook onbeperkt kan bladeren in Da Vinci’s aantekeningen. Lees meer over deze bijzondere expositie.

Waterbones – Loris Cecchini
Gallery Hotel Art, tot eind 2018

The cleaner – Marina Abramovinc
Palazzo Strozzi, t/m 20 januari 2019

Banksy – This is not a photo opportunity
Palazzo Medici-Riccardi, t/m 24 februari 2019

VENETIË

Il giovane Tintoretto – De jonge Tintoretto
t/m 6 januari 2019
In 2019 is het 500 jaar geleden dat Tintoretto geboren werd. Dat wordt groots gevierd in Venetië, onder andere met deze tentoonstelling in de Gallerie dell’Accademia. Je bewondert ongeveer zestig kunstwerken uit de vroege jaren, van 1538 (toen hij zijn eerste eigen atelier opende) tot 1548 (toen hij zijn eerste grote succes behaalde, met een werk voor de Scuola Grande di San Marco).

De werken werden over de hele wereld verzameld, van het Louvre in Parijs tot de National Gallery in Washington, van de Galleria degli Uffizi in Florence tot de Courtauld Gallery in Londen, van de Galleria Borghese in Rome tot de Fabbrica del Duomo in Milaan. Een aantal hoogtepunten: Conversione di San Paolo, Apollo e Marsia (dat voor de eerste keer te zien zal zijn in Italië), Cristo tra i dottori en Cena in Emmaus.

Er zijn ook schilderijen en beelden te zien van Tintoretto’s tijdgenoten, onder wie Andrea Schiavone, Lambert Sustris en Bartolomeo Ammannati.

Tintoretto 1519-2019
t/m 6 januari 2019
Ook in het Palazzo Ducale wordt uitgebreid stilgestaan bij Tintoretto’s 500ste geboortedag. Hier zijn vijftig schilderijen en twintig schetsen te zien, allemaal van Tintoretto’s hand, van musea van over de hele wereld en privécollecties. Natuurlijk bewonder je ook Tintoretto’s plafondschilderingen, die hij hier tussen 1564 en 1592 maakte.

Magister Canova
t/m 22 november 2018
In de Scuola Grande della Misericordia in de Venetiaanse wijk Cannaregio stap je in de wervelende wereld van Antonio Canova. Omringd door beelden, multimediale installaties en muziek ontdek je het genie achter de prachtige marmeren beelden. Een spectaculaire tentoonstelling in een unieke omgeving!

Lees meer via deze link (en mis ook Canova’s aanwezigheid in de Hermitage in Amsterdam niet!).

La Pelle del Vetro
t/m 6 januari 2019

Ter ere van The Venice Glass Week 2018 organiseert FAI de tentoonstelling La Pelle del Vetro – Carlo Scarpa alla Venini. De winkel van Olivetti op het Piazza San Marco biedt tijdens de duur van de expositie onderdak aan een selectie van vijftien kostbare glazen kunstwerken, die architect Carlo Scarpa ontwierp tijdens zijn carrière bij Venini. Meer informatie vind je op de website van FAI.

Biennale Architettura
t/m 25 november 2018
De Architectuur Biennale staat dit jaar in het teken van het thema Freespace. Curatoren Yvonne Farrell en Shelley McNamara maken van de zestiende editie vast weer een bijzonder gebeuren, met prachtige paviljoens in de Giardini, het Arsenale en andere locaties in Venetië. Kijk voor alle praktische informatie en het precieze programma op de website van de Biennale Architettura.

Ook te zien in Venetië:

*Collezione Magnani – I Flaconi (met schitterende parfumflesjes)
Palazzo Mocenigo, t/m 17 maart 2019

BOLOGNA

BolognaCityBooming – de grootste Lego-stad ter wereld
t/m 9 december, Chiesa di San Mattia
Lego-fans opgelet: in Bologna bezoek je de grootste Lego-stad ooit gebouwd! BolognaCityBooming bestaat uit zeven miljoen Legosteentjes en meer dan zesduizend poppetjes. Er is een winkelcentrum, een speelgoedwinkel, een hotel en een kermis, er zijn gewone mensen, beroemdheden en superhelden – in deze stad zul je je niet vervelen!

BolognaCityBooming is tot en met 9 december te zien in de Chiesa di San Mattia (Via Sant’Isaia 14), donderdag en vrijdag van 14.30 tot 19.30 uur en zaterdag en zondag van 9.30 tot 19.30 uur. Voor de kleintjes zijn er ook speciale rondleidingen en workshops én is er de gelegenheid vrij te spelen/bouwen.

foto: Bologna Welcome

ELDERS IN ITALIË

*Caravaggio – Oltre la tela
Een virtuele duik in Caravaggio’s meesterwerken
Museo della Permanente, Milaan (Lombardije), t/m 27 januari 2019

*Picasso – Metamorfosi
Palazzo Reale, Milaan (Lombardije), t/m 17 februari 2019

*Romanticismo
Gallerie d’Italia, Milaan (Lombardije), 26 oktober 2018 t/m 17 maart 2019

*Storie – il design italiano
Triennale, Milaan (Lombardije), t/m 20 januari 2019

*Le Storie di Botticelli
Accademia Carrara, Bergamo (Lombardije), t/m 28 januari 2019

*La Sindone e la sua immagine
tentoonstelling over de lijkwade van Turijn ter ere van de opening van de Cappella della Sindone
Palazzo Madama, Turijn (Piemonte), t/m 21 januari 2019

*100% Italia – 100 jaar meesterwerken
Biella, Turijn en Vercelli (Piemonte), t/m 10 februari 2019

*Gauguin e gli impressionisti
Palazzo Zabarella, Padova (Veneto), t/m 27 januari 2019

*Elliott Erwitt
Casa dei Carrarresi, Treviso (Veneto), t/m 3 februari 2019

*Van Titiaan tot Van Dyck
Casa dei Carrarresi, Treviso (Veneto), t/m 3 februari 2019

*Warhol & Friends – New York in de jaren tachtig
Palazzo Albergati, Bologna (Emilia-Romagna), t/m 24 februari 2019

*War is over
Museo d’Arte, Ravenna (Emilia-Romagna), t/m 13 januari 2019

*Alphonse Mucha
Palazzo Pallavicini, Bologna (Emilia-Romagna), t/m 20 januari 2019

*Da Magritte a Duchamp
Palazzo Blu, Pisa (Toscane), t/m 17 februari 2019

*Henri Cartier-Bresson in America
Lu.C.C.A. Lucca Center of Contemporary Art (Toscane), t/m 11 november 2018

*Lorenzo Lotto – Il richiamo delle Marche
Palazzo Buonaccorsi / Musei Civici, Macerata (Le Marche), t/m 10 februari 2019

*Viaggio per immagini
Villa Zito, Palermo (Sicilië), t/m 13 januari 2019

*Rosalia eris in peste padrona
Palazzo Reale, Palermo (Sicilië)

NEDERLAND

Leonardo da Vinci
Teylers Museum 
Haarlem, t/m 6 januari 2019
Het Teylers Museum in Haarlem organiseert een grote tentoonstelling over Leonardo da Vinci. Na spraakmakende exposities over Michelangelo (2005) en Rafaël (2012) is het nu de beurt aan de meest veelzijdige en beroemdste kunstenaar uit de renaissance.

Twee jaar geleden is Teylers Museum begonnen met het realiseren van een oude droom: de eerste grote Nederlandse tentoonstelling van echte tekeningen van Da Vinci. Leonardo’s werk is verspreid over musea over de hele wereld en het is niet gemakkelijk om het in bruikleen te krijgen.

Bruiklenen zijn onder meer afkomstig uit de verzamelingen van de koningin van Groot-Brittannië, het Magyar Nemzeti Múzeum in Boedapest, de Albertina in Wenen en het Louvre. In totaal verwacht het museum enkele tientallen tekeningen van Leonardo zelf en een aantal werken van zijn navolgers tentoon te stellen.

Het Laatste Avondmaal kan als fresco uiteraard niet reizen, maar zal op een zeer bijzondere wijze op origineel formaat aanwezig zijn op de tentoonstelling. Via deze link lees je meer over deze unieke expositie.

Classic Beauties
Hermitage Amsterdam, t/m 13 januari 2019
In de Hermitage Amsterdam is de tentoonstelling ‘Classic Beauties – Kunstenaars, Italië en het schoonheidsideaal in de achttiende eeuw.’ te zien. Aan de hand van ruim zestig sculpturen, schilderijen en tekeningen van vijfentwintig toonaangevende kunstenaars maak je als bezoeker een unieke Italiëreis. Je ontmoet beroemde kunstenaars uit de achttiende eeuw, onder wie Pompeo Batoni, Anton Raphael Mengs, Angelika Kauffmann en de beroemdste van allemaal, Antonio Canova. Van hem zijn maar liefst acht beelden te zien, waaronder de beroemde Drie Gratiën, Amor en Psyche en Hebe. Lees meer over Classic Beauties.

Antonio Canova, De Drie Gratiën, 1812-1816 (details)
© Aurelio Amendola / State Hermitage Museum, St Petersburg

High Tech Romeinen
Limburgs Museum, Venlo, t/m 6 januari 2019
Romeinen stoffig en ouderwets? Met High Tech Romeinen laat het Limburgs Museum je zien én ervaren dat dat niet klopt. De uitvindingen van die slimmerds op sandalen zijn nu, tweeduizend jaar later, nog steeds belangrijk. De actieve tentoonstelling High Tech Romeinen léért je niet alleen hoe vernuftig Romeinse bedenksels als dakpannen, hijskranen, bruggen en aquaducten waren – je mag er zelf mee aan de slag! Schiet met een Romeinse katapult, ontdek hoe een Romeinse rekenmachine werkte, bouw als een Romeinse architect of stap in een Romeinse roeiboot.

Escher op reis
Fries Museum, Leeuwarden, t/m 28 oktober 2018
Leeuwarden is dit jaar Culturele Hoofdstad van Europa. Ter ere van deze bijzondere status zet het Fries Museum een van de bekendste inwoners van de stad in het zonnetje: Maurits Cornelis Escher.

Tijdens de tentoonstelling Escher op reis (die nog tot en met 28 oktober 2018 te zien is) treed je in de voetsporen van de grote kunstenaar. Je reist met Escher mee, onder andere naar prachtige plekken in Italië, waar Escher zijn hart aan had verloren en die hij in bijna perfecte tekeningen vereeuwigde.

Er zijn meer dan tachtig originele prenten, circa twintig tekeningen en diverse foto’s en voorwerpen te zien van de reislustige graficus, die in Italië volop inspiratie vond voor zijn bekendste werken.

deel van Metamorphose II
© The M.C. Escher Company | www.mcescher.com

Settimana della Lingua Italiana – Week van de Italiaanse Taal
15 t/m 21 oktober 2018

Dit jaar heeft de Week van de Italiaanse Taal als thema L’italiano e la rete, le reti per l’Italiano (Italiaans en het netwerk, netwerken voor het Italiaans), een zeer actueel thema. Tijdens deze week zullen de relaties en invloeden onderzocht worden die er bestaan tussen de Italiaanse taal, de wereld van het web en de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën met inbegrip van de sociale platforms.

In het kader van deze achttiende Week van de Italiaanse Taal organiseert het Istituto Italiano di Cultura in Amsterdam allerlei evenementen.

Italiaans straatbeeld in Gelderland
Gallery Aaldering, Brummen, t/m 14 januari 2019
Duizenden foto’s maakte Nellie Kanters (Ruurlo, 1965) de afgelopen jaren in Italië. Minimaal twee maal per jaar is ze in onder meer Piemonte, Toscane en Umbrië te vinden. Haar missie is het Italiaanse straatbeeld vast te leggen, in alle eenvoud.

Photoshoppen is voor Nellie uit den boze. Het straatbeeld en met name de mensen in dat straatbeeld zijn eenvoudigweg niet mooier te maken. Mensen worden door haar geportretteerd in hun eigen omgeving zonder dat zij zich bewust zijn van de camera. Een deel van deze straatportretten is tot en met 14 januari 2019 te zien bij Gallery Aaldering in Brummen.

I muri parlano
Mariënhof, Amersfoort
Vanaf 29 oktober 2018 geniet je in Amersfoort van de expositie I muri parlano (‘De muren spreken’), met 55 kalligraffiti kunstwerken, poëzie op muren, in de kloostergang van de Mariënhof.

Van Genua tot Palermo. Van addiopizzo tot viadanza. De kracht van de taal, de ruwe schoonheid van een muur en de stille schoonheid van de kalligrafie: in I muri parlano (‘De muren spreken’) komt het allemaal samen. Een verhaal van mensen, woorden en muren.

Passione Italiana – L’arte dell’Espresso
Cube design museum Kerkrade, t/m 29 oktober 2018
Kun je niet zonder koffie? Dan mag je de tentoonstelling ‘Passione Italiana – L’arte dell’Espresso’ in het Cube design museum in het Limburgse Kerkrade niet missen. Deze expositie neemt je mee terug in de tijd, naar het Italië van 1910, waar de allereerste espresso’s worden gezet. De reis voert je verder langs peperdure, indrukwekkende, antieke én wifi-gestuurde espressomachines en design serviezen door de decennia heen.

foto: Ruud Balk

De lokroep van Venetië
vanaf 1 oktober, Podium – Radio4
Vanaf maandag 1 oktober geniet je dagelijks van De lokroep van Venetië, een twaalfdelige radioserie waarin dramaturg en schrijver Willem Bruls en presentatrice Chazia Mourali je meenemen naar Venetië, de stad die bij uitstek symbool staat voor opera.

De lokroep van Venetië klinkt vanaf maandag 1 oktober bij Podium (om 16.00 uur op Radio4). In dit artikel lees je meer details.

Auto Moto d’ Italia
Expo Haarlemmermeer, 21 oktober 2018
Geniet binnen en buiten van bijzondere Italiaanse klassiekers en Italiaanse supercars, van Fiat tot Ferrari en van Alfa tot Lamborghini. Italiaanse sferen en muziek maken dit dagje uit tot een mooi feest. Natuurlijk ontbreekt een mooi concours niet met tal van deelnemende Italiaanse auto’s én tweewielers. Meer informatie vind je op de website van Auto Moto d’Italia.

Botticelli: Inferno
sinds 13 september in de bioscoop
Botticelli: Inferno trekt de kijkers in een andere wereld: een reis naar de onderwereld door de negen niveaus van de Hel. Precies zoals beschreven in Dantes Inferno: alleen door te reizen door de Hel en het Vagevuur kunnen we het Paradijs bereiken en zo ‘nog een keer de sterren zien’.

L’amica geniale op televisie
Wij verheugen ons op de televisieserie L’amica geniale, die is gebaseerd op het eerste boek uit het Napolitaanse vierluik van Elena Ferrante. De eerste aflevering is te zien op dinsdag 30 oktober op RAI 1 (met vervolgafleveringen op dinsdag 6 en 13 november en de laatste op woensdag 14 november). In november is de serie ook in acht delen te zien via HBO. Bekijk hier alvast de trailer!

Ga je binnenkort nog naar Napels, dan kun je met dit artikel een aantal plekken uit Ferrantes boeken opzoeken.

foto: L’amica geniale

Puccini’s Tosca – Nederlandse Reisopera
theaters in heel Nederland, t/m 13 november 2018
Puccini’s klassieker Tosca reist dit najaar door Nederland. Kari Postma, Noah Stewart en Philip Rhodes vertolken de hoofdrollen in de productie van de Nederlandse Reisopera, die wordt geregisseerd door Harry Fehr.

Liefde, lust en politieke intriges buitelen over elkaar heen in het leven van de temperamentvolle zangeres Floria Tosca. Wanneer haar geliefde, de schilder Mario Cavaradossi gevangen wordt genomen door de sadistische politiechef Scarpia, neemt Floria manmoedig haar lot in eigen handen. De afloop is dramatisch.

Macht en liefde gaan bij Tosca een gevaarlijk spel aan. Niemand komt ongeschonden uit de strijd. Het beklemmende plot in combinatie met Puccini’s hartverscheurende, dramatische muziek maken Tosca een van de meest geliefde opera’s ooit. De bekendste aria is Floria Tosca’s hartenkreet Vissi d’arte, vissi d’amore (Ik leefde voor de kunst, ik leefde voor de liefde), vooral bekend geworden in de adembenemende uitvoering van de legendarische diva Maria Callas. Klik hier voor speellijst & tickets.

BELGIË

De dames van de barok
Vrouwelijke schilders in het Italië van de zestiende en zeventiende eeuw
t/m 20 januari 2019, MSK Gent
Welke rol speelden vrouwelijke kunstenaars in Italië tussen de late renaissance en de barok? Welk pad bewandelden deze kunstenaressen in een wereld geregeerd door mannen? Deze vragen onderzoekt het MSK (Museum van de Schone Kunsten) in haar najaarstentoonstelling.

Aan de hand van circa vijftig topwerken brengt het museum de cruciale rol van de vrouw in de Italiaanse schilderkunst van 1550 tot 1680 aan het licht. Spilfiguur is Artemisia Gentileschi, zonder twijfel dé bekendste schilderes uit de Italiaanse zeventiende eeuw.

Het MSK linkt haar werk aan haar tijdgenotes en neemt de bezoeker mee naar een bijzonder keerpunt voor de vrouw in de kunstgeschiedenis. Via deze link lees je meer over De dames van de barok in het MSK.

Theodoor van Loon – een caravaggist tussen Brussel en Rome
t/m 13 januari 2019, Paleis voor Schone Kunsten, Brussel
In deze prachtige tentoonstelling is de hoofdrol voor Theodoor van Loon, een caravaggist tussen Brussel en Rome. as een van de eerste schilders uit de Zuidelijke Nederlanden die zich verregaand liet beïnvloeden door de kunst van Caravaggio. Net als zijn tijdgenoot Rubens vond hij inspiratie bij de meesters uit Italië en ontwikkelde hij een krachtige, unieke stijl.

Lees meer over deze tentoonstelling

In de tijd van Galenus – een Griekse arts in het Romeinse rijk
t/m 2 december, Musée Royal de Mariemont, Morlanwelz
Door het leven van de Griekse arts Galenus van Pergamon (ca. 129-216) te volgen, ontdek je tijdens deze tentoonstelling de medische en sanitaire praktijken in de Romeinse wereld van de eerste eeuwen van ons tijdperk. Galenus ging met zijn tijd mee. Zijn geschriften, zijn gevarieerde interesses en de omvang van zijn klantenkring maken het mogelijk veel thema’s aan te halen, in een geografisch en sociologisch parcours rond de Middellandse Zee. Meer informatie vind je op de website van het Musée Royal de Mariemont.

Ontdek onze droomplekken in Italië!