Basilica di San Valentino in Terni, de stad van de liefde
Als er één stad in Italië is waar de straten dag in dag uit naar chocola ruiken, dan is het Perugia. Hier rolt dankzij de aanwezigheid van Perugina al meer dan honderd jaar lang een indrukwekkende hoeveelheid chocolade van de band.

Sinds kort smaakt Perugia nog meer naar chocolade dan anders. Vorig najaar openden namelijk de deuren van Città del Cioccolato, een interactief museum waar je je helemaal kunt onderdompelen in de wereld van chocolade.
De geschiedenis van chocolade in Perugia gaat terug tot 30 november 1907, toen aan de Via Angusta het eerste hoofdkantoor van La Società Perugina werd opgericht, als een kleine werkplaats waar met name confetti (gesuikerde amandelen) werden gemaakt en die wilde uitgroeien tot een groter bedrijf.
De vier oprichters waren Francesco Buitoni, Leone Ascoli, Francesco Andreani en Annibale Spagnoli. Vooral Spagnoli speelde, samen met zijn vrouw Luisa, een doorslaggevende rol in de enorme groei die het bedrijf in de beginjaren doormaakte.
Daardoor was de vestiging aan de Via Angusta al snel te klein. In 1915 verhuisde Perugina daarom naar Fontivegge, toen nog een buitenwijk van Perugia. Hier werd een gestroomlijnd productieproces voor cacaopoeder opgezet, met hydraulische persen voor de extractie van cacaoboter.
In 1919 volgde een andere belangrijke stap: de opening van de eerste Perugina-winkel in Italië. In de jaren daarna inspireerde de liefde Luisa Spagnoli tot nieuwe producten, zoals de Tavoletta Luisa en vooral het speciale hazelnootchocolaatje dat Luisa in eerste instantie cazzotto noemde (omdat het leek op een knokkel) maar dat later door Giovanni Buitoni werd omgedoopt tot Bacio.

Deze populaire chocolade-hazelnootbonbon met als extraatje een spreuk over de liefde gaat tot op de dag van vandaag grif over de toonbank, ook ver buiten de Italiaanse grenzen.
Iedereen kent deze kusjes van chocolade, die de afgelopen jaren steeds meer variaties kregen, met onder meer citroen, karamel, koffie en amaretto. De nieuwste variant is de Bacio Perugina Crystal, een limited edition met sinaasappelkristallen.
foto: Eurochocolate
Als liefhebber van deze Baci kun je een kijkje nemen in de chocoladefabriek van Perugina, waar de Baci nog altijd gemaakt worden, zij het sinds 1988 onder de overkoepelende vlag van Nestlé. Van maandag tot en met vrijdag kun je er terecht voor rondleidingen door dit paradijs vol duizenden van de beroemde chocoladekussen.



Daarnaast kun je in Perugia alle aspecten van de magische wereld van chocolade ontdekken, in het nieuwe museum Città del Cioccolato, dat is gevestigd in de vroegere Mercato Coperto.
Op bijna drieduizend vierkante meter maak je een interactieve reis die de geschiedenis, geografie, kunst en smaak van chocolade combineert. Stap voor stap ontdek je de evolutie van cacao door de eeuwen heen, van de eerste cacaodrankjes tot de moderne productie- en proeftechnieken.
Het museum vertelt het verhaal van chocolade vanuit historisch, botanisch, ecologisch én gastronomisch oogpunt. Daarvoor spreekt het bijna alle zintuigen van de bezoeker aan, met hier en daar een chocolaatje met historie om te proeven en heel veel mooie beelden en verhalen om te ontdekken.

Vanaf het moment dat je binnenkomt, ruik je een warme, ietwat kruidige geur, als van vers gebrande cacao. Digitale en visuele experiences voeren je mee naar een cacaoplantage, waarna je de gehele cacaoproductie volgt, van de oogst tot de fermentatie, van het drogen tot de export naar de landen waar de chocolade wordt verwerkt.
Je reis begint in het tropisch regenwoud van Midden-Amerika. Onder een plafond dat de hemel van de evenaar nabootst, word je dankzij geluid, licht en projecties meegevoerd naar de landen waar cacao vandaan komt.
Tussen de digitale takken verschijnen de vruchten die de bonen bevatten. De Maya’s hebben naar verluidt de kunst afgekeken bij de apen, die genoten van het bittere vruchtvlees. Ze experimenteerden ermee en maakten er met onder meer peper een bitter, kruidig drankje van, dat later ook door onder meer de Tolteken en Azteken werd omarmd.
In de collectie van het chocolademuseum zie je onder meer een reproductie van de Maya-vaas waarop de eerste sporen van cacao zijn geïdentificeerd.
Tussen de cacaobomen, een van de weinige bomen ter wereld die rechtstreeks op de stam vruchten draagt, leer je meer over het oogsten en het fermenteren. De fotoreportage Las Mujeres del Cacao (de vrouwen van de cacao) benadrukt de centrale rol van vrouwen in de cacaoteelt.


Elke stap vertelt een fragment van de evolutie van cacao. Voor Europa was de aankomst van Hernán Cortés in het huidige Mexico heel belangrijk (1519). De Spaanse ontdekkingsreiziger werd door Montezuma, keizer der Azteken, als een godheid onthaald.
Hij nam een groot aantal zakken vol cacaobonen mee naar Spanje. In eerste instantie werden ze gebruikt voor het maken van een warme drank, waaraan in plaats van peper suiker werd toegevoegd. Al snel was dit zoete drankje een groot succes en groeide de vraag naar cacao.
In het museum ontdek je de eerste handelsroutes. De expositie zet de Europese landen die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de chocoladecultuur in het zonnetje. Zo werd de eerste chocoladereep gemaakt in Engeland, in 1847.
Ook Nederland en België komen aan bod. Wist je bijvoorbeeld dat bijna alle cacao in Europa via de haven van Amsterdam vervoerd wordt?


Extra leuk voor Nederlandse bezoekers: de inventieve ontdekking van Van Houten en natuurlijk het Droste-blikje naar ontwerp van Jan Misset. Belgische bezoekers zijn vast trots op de vermelding van de praline als hun nationale icoon.

Door het hele museum heen zie je wikkels van chocoladerepen, afkomstig uit verschillende landen. Echt een feest der herkenning, met merken als Van Houten, Bros, Koetjesreep, Milka, Ritter Sport, Côte d’Or, Kinder (van Ferrero)…
Een kleine greep uit de collectie:

Een belangrijk deel van de tentoonstelling is uiteraard gewijd aan de rol van Italië, een van de eerste landen die na de komst van cacao in Europa zakken vol van de kostbare bonen ontving, dankzij de bevoorrechte relaties tussen het Huis van Savoia en het Spaanse hof.
Je ontdekt welke plaatsen nauw verbonden zijn met chocolade, zoals Turijn, met onder meer de gianduiotto en de bicerin, en de bijzondere variant die in het Siciliaanse Modica wordt gemaakt.


Het belangrijkste Italiaanse hoofdstuk in de geschiedenis van chocolade wordt uiteraard gevuld door Perugina. Luisa Spagnoli en Francesco Buitoni zijn vereeuwigd in beelden van papier-maché, met hun belangrijkste creatie, de Bacio, binnen handbereik.
Er zijn laatjes vol met spreuken die je meevoeren naar talloze verliefde stelletjes. Een perfect moment om de Bacio die je bij de kassa krijgt te openen en je eigen spreuk te bewaren als herinnering aan dit chocolaatje vol historie.




Maak als aandenken zeker ook een foto met de rode Fiat Balilla-bestelwagen uit 1930 die door vertegenwoordigers werd gebruikt voor de distributie van Perugina-producten. Achter deze auto zie je prachtige beelden van de Coppa Perugina, de autorace die van 1924 tot 1927 door Perugina werd gesponsord.

Città del Cioccolato is een museum waar je veel leert, ontdekt en proeft. Bij een creatieve voorstelling van de Fontana Maggiore, de bekende fontein van Perugia, krijg je een chocolaatje met het logo van Eurochocolate, het grote chocoladefestival in Perugia dat al meer dan dertig jaar honderdduizenden bezoekers uit de hele wereld trekt.
Het museum is namelijk gerealiseerd naar een idee van Eugenio Guarducci, de oprichter van Eurochocolate. Hij bedacht het afwisselende parcours met bijzondere decors die een compleet beeld geven van de wereld die schuil gaat achter een stukje chocolade.


We zullen niet te veel verklappen, maar je ontdekt liefdesverhalen met chocolade in de hoofdrol, de eerste chocolade eieren, wereldrecords van chocolade en authentieke accessoires.

Aan het einde van de route door het museum kun je Bean to Bar (tegen een meerprijs van twaalf euro) desgewenst je eigen chocoladereep van honderd gram maken. Je volgt het hele productieproces, van de boon tot de crème die in de vorm wordt gegoten en vervolgens wordt uitgehard.

Bij Città del Cioccolato horen tot slot ook een Chocoshop en The Chocolate Bar, die beide toegankelijk zijn voor niet-museumbezoekers. In de chocoladewinkel vind je bergen Baci, bonbons en meer dan honderd chocoladerepen uit ruim dertig landen voor een smakelijk souvenir, terwijl je in The Chocolate Bar terecht kunt voor een lekker kopje koffie of chocolademelk.
Alleen al de moeite waard vanwege het grote dakterras met uitzicht over de vallei richting Assisi. Hier smaakt een stukje chocolade(taart) nog nét wat beter dan elders!


Nieuwsgierig? Je vindt Città del Cioccolato aan de Via della Rupe in Perugia. Het museum is van maandag tot en met vrijdag geopend van 10.00 tot 19.00 uur, op zaterdag en zondag van 9.00 tot 19.00 uur.
Niet ver van Città del Cioccolato kun je ook een kijkje nemen in de vroegere winkel van Luisa Spagnoli, aan de Via Alessi. Tussen een aantal originele meubels en historische instrumenten herleven de eerste stappen van Perugina.
Ernaast komt LAB – Luisa Annibale Base, waar onder leiding van chocoladeproever Roberto Caraceni workshops, masterclasses en proeverijen worden georganiseerd (en die je kunt boeken via de website van Città del Cioccolato).
foto’s LAB | Luisa Spagnoli & Città del Cioccolato
Wil je meer weten over Luisa Spagnoli en haar chocolade-imperium? Dan is het boek Luisa een aanrader (bij bol.com beschikbaar als e-book).