Palazzo Sorbello & de Pozzo Etrusco – twee fascinerende bezienswaardigheden in Perugia

Het Piazza IV Novembre is het kloppend hart van Perugia, maar het fascinerendste plein van de stad is het Piazza Piccinino, met name vanwege de bijzondere schatten die aan en onder het piazza te vinden zijn.

Stap zeker even binnen bij het prachtige Palazzo Sorbello, waar je kennismaakt met de unieke collectie van de adellijke familie Ranieri Bourbon di Sorbello. In dit elegante casa museo stap je letterlijk binnen in de leefwereld van deze familie die eeuwenlang een belangrijke rol heeft gespeeld in de geschiedenis van Umbrië.

Onder het zestiende-eeuwse palazzo wacht nog meer historie; daar daal je af naar de Pozzo Etrusco, een waterput uit de tijd van de Etrusken.

Verborgen parel in het hart van Perugia

Achter de statige gevel van het Palazzo Sorbello ontdek je rijk gedecoreerde salons, een indrukwekkende boekencollectie, Italiaans en Chinees porselein en verfijnd borduurwerk. Elke kamer vertelt een stukje van het verhaal van de familie Ranieri Bourbon di Sorbello.

Tijdens je bezoek heb je niet het gevoel dat je door een museum wandelt. Alles ademt de sfeer van een huis waar nog altijd geleefd wordt, alsof de familieleden elk moment aan tafel kunnen gaan of plaats kunnen nemen in de bibliotheek.

Je hebt het gevoel te gast te zijn in deze aristocratische woning, met hoge plafonds, elegante kroonluchters, historische meubels, met fresco’s beschilderde gewelven en schitterend uitzicht over de daken van Perugia en de vallei richting Assisi.

Het thuis van de familie Ranieri Bourbon di Sorbello

Onze gids vertelt meer over de familie Ranieri Bourbon di Sorbello, een tak van de machtige markiezen van Monte Santa Maria, een adellijke familie die al sinds de elfde eeuw aan de macht was in het grensgebied van Umbrië en Toscane.

Hun kleine maar strategisch gelegen territorium lag precies op de grens van de Pauselijke Staat en Toscane. Door de eeuwen heen wist de familie zich moeiteloos te bewegen in de hoogste kringen van de Italiaanse adel; verschillende mannen maakten carrière als diplomaat, militair en bestuurder aan verschillende Italiaanse hoven.

De familie onderhield sterke banden met Florence en later met Turijn. Dat zie je ook terug in de kunstwerken die in het museum worden getoond. Ze weerspiegelen een leven vol reizen, contacten en culturele interesses.

Sala Uguccione III –  start van je reis door het palazzo

Onze rondleiding in het Palazzo Sorbello begint in de Sala Uguccione III, een ruimte die meteen de toon zet voor het hele bezoek. De zaal is gewijd aan markies Uguccione III, die het palazzo in 1780 verwierf van de familie Eugeni en het grotendeels zijn huidige uitstraling gaf.

Na zijn studies in Urbino en Turijn vestigde hij zich definitief in Perugia, waar hij van het voormalige Palazzo Eugeni een elegante stadsresidentie maakte.

Kort na de aankoop liet hij de eerste verdieping grondig verfraaien, met kleurrijke plafondschilderingen en rijk gedecoreerde fresco’s in laat-barokke en neoklassieke stijl.

Passie voor boeken en kunst

Een van de intrigerendste zalen is gewijd aan markies Diomede. Tijdens zijn opleiding aan de Accademia Reale van Turijn raakte hij bevriend met de schrijver Vittorio Alfieri. Later verbleef hij in Florence, waar hij zich bewoog in culturele kringen rond de gravin van Albany en kunstenaars als Pietro Benvenuti en François Xavier Fabre.

Diomede was een echte cultuurliefhebber. Hij vertaalde Franse werken en ontwikkelde een diepgaande passie voor boeken, prenten en wetenschap, die tot uiting komt in een indrukwekkende collectie gravures en zeldzame boeken. De sfeer is zo rustig en ingetogen dat je zijn achttiende-eeuwse privébibliotheek eigenlijk niet achter je wil laten.

Het thuis van een toekomstige koning

De volgende zaal draagt de naam van Carlo III di Borbone. In 1734 verbleef de toekomstige koning van Napels, Sicilië en later Spanje in het Palazzo Sorbello, tijdens zijn militaire opmars naar het zuiden van Italië.

Het is een relatief korte episode in de geschiedenis van het palazzo, maar wel één met een grote symbolische betekenis. De aanwezigheid van een toekomstige koning onderstreept het prestige dat het palazzo ook voor de komst van de familie Bourbon di Sorbello genoot.

Een tafel vol verhalen: de wereld van Ugolino III

In weer een andere zaal staat het verhaal van markies Ugolino III centraal. Na zijn opleiding – wederom aan de Accademia Reale in Turijn – diende hij als majoor in het leger van Savoia, maar zijn ware passie lag elders: in lezen, verzamelen en het samenbrengen van schoonheid in al haar vormen, van kunst tot theater en literatuur.

Ugolino III bouwde in de loop der jaren een indrukwekkende kunstcollectie op, vooral bestaande uit gravures en porselein. Zijn grootste opdracht plaatste hij bij de beroemde Manifattura Ginori in Florence, waar speciaal voor hem tussen 1793 en 1796 een uitzonderlijk servies werd gemaakt. Elk stuk werd voorzien van decoratieve landschappen, zorgvuldig ontworpen in opdracht van de markies zelf.

Het resultaat is een indrukwekkend servies van meer dan vierhonderd onderdelen, een ensemble dat deels in deze zaal te bewonderen is. Terwijl je langs de vitrines loopt, wordt al snel duidelijk dat Ugolino III een groot gevoel voor schoonheid en verfijning had.

In zijn leefwereld was een gedekte tafel nooit alleen maar praktisch. Het was een toneelscène, een zorgvuldig geënsceneerd moment waarbij kunst en dagelijks leven in elkaar overvloeiden en zijn aristocratische wereld zich in al zijn elegantie liet zien.

Romeyne Robert – een Amerikaanse markiezin in Umbrië

In de laatste zaal sta je oog in oog met Romeyne Robert Ranieri di Sorbello, een dame uit New Jersey die begin twintigste eeuw haar leven in Umbrië opbouwde en een bijzonder hoofdstuk toevoegde aan de familiegeschiedenis.

Romeyne groeide op in een welgestelde familie met Franse wortels. Ze reisde als jonge vrouw door Europa en ontmoette in Rome markies Ruggero Ranieri di Sorbello, met wie ze in 1902 trouwde. Niet veel later vestigden ze zich in Perugia, waar Romeyne zich al snel inzette voor onderwijs, sociale vernieuwing en de emancipatie van vrouwen.

In 1904 richtte ze bij het Lago Trasimeno de Scuola Ricami Ranieri di Sorbello op, een borduuratelier dat uitgroeide tot een plek van opleiding én zelfstandigheid voor vele vrouwen uit de omgeving.

Ze combineerde een authentiek ambacht met een duidelijke sociale missie: vrouwen werk, inkomen en vaardigheden bieden. Romeyne moedigde de vrouwen bovendien aan hun loon zelf te beheren en deels op te sparen, zodat ze eigen financiële zelfstandigheid op konden bouwen.

De Scuola Ricami Ranieri di Sorbello werkte met een bijzonder systeem waarbij elk borduurwerk stap voor stap door verschillende handen ging en stond bekend om haar verfijnde ontwerpen en technische precisie.

Het hoogtepunt werd het zogenaamde punto Sorbello, een verfijnde borduurtechniek met gelaagde steken en reliëfeffecten, vaak uitgevoerd op fijn linnen en herkenbaar aan de rijke, bijna architecturale motieven.

Wat begon met een kleine groep vrouwen groeide uit tot een bloeiende onderneming met internationale uitstraling. Tegelijkertijd bleef Romeyne ook betrokken bij onderwijsinitiatieven in Pischiello, waar ze vernieuwende onderwijsmethoden introduceerde die onder meer waren geïnspireerd op de ideeën van Maria Montessori.

De borduurwerken in het museum getuigen nog altijd van haar visie: een wereld waarin kunst, ambacht en sociale vooruitgang hand in hand gingen.

Prachtige panorama’s over Perugia

Aan het einde van het bezoek kom je in de ontvangstzaal, waar video’s en vitrines het verhaal van de familie en het palazzo nog een keer samenbrengen.

Vanuit hier leidt de route naar het terras, maar nog voor je buiten staat, krijg je al een eerste glimp van het uitzicht. Door de ramen zie je de daken, torens en steegjes van Perugia langzaam opduiken, die zich uitstrekken richting de omliggende heuvels.

Eenmaal op het terras wordt het uitzicht alleen maar indrukwekkender, met in de verte de vallei richting Assisi.

Onverwachte ontmoeting op het terras van Palazzo Sorbello

Terwijl we ons in stilte vergapen aan het uitzicht, stapt Ruggero Ranieri di Sorbello het terras op, om ons nog wat meer te vertellen over het palazzo en zijn geschiedenis.

Ruggero Ranieri Bourbon di Sorbello is historicus en docent, gespecialiseerd in hedendaagse economische geschiedenis. Hij studeerde en promoveerde aan de universiteit van Florence, waarna hij een academische carrière opbouwde in het Verenigd Koninkrijk.

Tegenwoordig is hij gastdocent aan de universiteit van Padova, maar als voorzitter van de Fondazione Ranieri di Sorbello waakt hij ook over het erfgoed van de familie: het archief, de bibliotheek en de kunstcollecties die het Palazzo Sorbello zijn ziel geven.

Dankzij zijn inzet werd het palazzo in 2010 opengesteld als museum, zonder dat het zijn intieme, persoonlijke karakter verloor, iets waar we hem hartelijk voor bedanken. Zo’n pareltje is een zeldzaamheid en ook voor ons een onverwachte ontdekking in een stad die we meermaals bezochten.

Bezoek het Palazzo Sorbello in Perugia

Wil je ook een bezoek brengen aan deze bijzondere plek? Je vindt het Palazzo Sorbello aan het Piazza Piccinino 9 in Perugia. Op de website van Palazzo Sorbello vind je alle details qua openingstijden en ticketprijzen én kun je alvast een virtuele tour door het palazzo maken.

Overigens is het Palazzo Sorbello ook geschikt voor een bezoek met kinderen. In bijna elke zaal liggen opdrachten en vragen klaar, waardoor jonge bezoekers spelenderwijs op ontdekking kunnen gaan.

Pozzo Etrusco – Etruskische put in Perugia

Onder het Palazzo Sorbello bevindt zich nóg een schat die de fascinerende geschiedenis van Perugia tot leven wekt: de Pozzo Etrusco, de Etruskische waterput.

Via een veertigtal treden kun je een stukje van dit vernuftige waterreservoir zien. Ongelooflijk als je bedenkt dat deze put al in de derde eeuw voor Christus werd aangelegd, om de toenmalige Etruskische stad van water te kunnen voorzien.

Om bij het water te geraken, gaat de put maar liefst zevenendertig meter de diepte in, een knap staaltje Etruskisch watermanagement. Overigens werkt de put nog altijd, met als basis de Etruskische constructie, al werd tijdens de middeleeuwen het bovenste deel (dat je nu op het Piazza Piccinino ziet) vernieuwd.

Om af te kunnen dalen in de Pozzo Etrusco, koop je een kaartje aan het Piazza Danti 18. Alle details qua ticketprijzen en openingstijden vind je op de website van de Pozzo Etrusco.

Je kunt overigens een combiticket kopen voor Palazzo Sorbello en de Pozzo Etrusco, mocht je beide bezienswaardigheden willen bezoeken.

Nog meer tips voor Perugia

Sla tijdens je bezoek aan Perugia ook het nieuwe Città del Cioccolato niet over, een interactief museum waar je je helemaal kunt onderdompelen in de wereld van chocolade. Ook het Museo Atelier Giuditta Brozzetti is een bezoekje waard.

Met onze City Walk ontdek je nog meer moois in Perugia, van het Palazzo dei Priori tot de Fontana Maggiore, van de Corso Vannucci tot de pittoreske Via dell’Acquedotto en de middeleeuwse Rocca Paolina.

Download Prachtig PerugiaOpent in een nieuw tabblad:

De Ciao tutti City Walks zijn digitale uitgaven. Na bestelling ontvang je zowel op de website als in je e-mail een link om de City Walk te downloaden in pdf-formaat. Je kunt ‘m vervolgens opslaan en op meerdere apparaten (pc, laptop, tablet en smartphone) raadplegen.