Marco – de beroemde pinguïn die dacht dat hij een mens was

Aan de zeezijde van het Piazza Unità d’Italia in Trieste, het grootste direct aan zee gelegen plein van Europa, zitten twee meisjes op het muurtje, druk bezig met het naaien van de Italiaanse vlag. Zij verpersoonlijken de bevrijding van de stad, aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, in april 1945.

Even verderop is nog een bijzonder duo in de geschiedenis van Trieste vereeuwigd als standbeeld: pinguïn Marco en het meisje met wie hij in de jaren zeventig op de foto werd gezet.

Marco – de zwart-witte mascotte van Trieste

Maar liefst tweeëndertig jaar lang, van mei 1953 tot eind december 1985, was Marco de mascotte van het Civico Acquario Marino van Trieste. Als piepjonge pinguïn werd hij door de bemanning van het motorschip Europa van Lloyd Triestino, dat op de terugweg was vanuit Zuid-Afrika, naar Trieste gebracht, zo vertelt een van de locals ons.

Hij was aan boord gekomen in Kaapstad, waar een paar matrozen bezig waren met het schilderen van de romp. De jonge pinguïn was op de vlucht voor een orka en zocht zijn toevlucht op het vlot waarop ze aan het werk waren.

Op dat vlot bevond zich de bootsman Giovanni Barrera, die de pinguïn besloot te redden en het diertje mee aan boord te nemen. Pellegrino Bencich, die op de Europa als bediende werkte, kreeg de taak om hem te voeren.

Deze Pellegrino sprak iedereen die hij niet kende, aan met: ‘Hé Marco!’ Dat deed hij ook bij de pinguïn, als hij hem een lekker visje kwam brengen. Zo werd het dier al snel ook door de rest van de bemanning Marco genoemd.

De pinguïn die dacht dat hij een mens was

In Trieste vond Marco een thuis in het zeeaquarium, waar hij naar believen in en uit kon lopen. Je hoefde in die tijd niet gek op te kijken als je een pinguïn zag opduiken tussen de inwoners van Trieste die een wandeling langs zee maakten.

Marco liet zich geduldig fotograferen en nam zelfs af en toe een duik in zee. Hij was zo vriendelijk dat de inwoners hem de bijnaam ‘de pinguïn die dacht dat hij een mens was’ gaven.

Pas na zijn dood kwam aan het licht dat Marco in werkelijkheid een vrouwtje was geweest en dus eigenlijk een verkeerde naam had gekregen. De herinnering aan dit bijzondere dier staat nog steeds diep in het geheugen van veel inwoners van Trieste gegrift.

Zijn verhaal wordt ook nu nog van generatie op generatie doorgegeven. Grootouders vertellen hun kleinkinderen graag over de sympathieke pinguïn, met wie ze opgroeiden.

Voor veel mensen belichaamt Marco nog steeds de ziel van Trieste, een kosmopolitische havenstad vol zeelieden die ongewone verhalen en ontmoetingen meebrachten.

foto’s: Archivio Civico Museo di Storia Naturale in Trieste

Standbeeld voor de sympathieke ster

Met zijn tomeloze trek in sardoni en zijn bereidheid met jong en oud op de foto te gaan, leek Marco wel een stripfiguur.

Niet gek dus dat Giorgio Delben vorig jaar besloot de pinguïn te eren met een beeld dat de herinnering aan Marco nog altijd laat voortleven. Delben liet zich daarbij inspireren door een beroemde foto van Claudio Erné uit 1976.

foto: Claudio Erné

Je vindt het standbeeld aan de Riva Nazario Sauro, bij de Molo della Pescheria (zie hier voor de exacte locatie). Het staat dicht bij het Civico Acquario Marino, dat nu tijdelijk is gesloten vanwege een restauratie.

Marco – il pinguino di Trieste

Journalist Roberto Covaz heeft in een boekje het leven van Marco beschreven, waarin hij overigens een heel ander verhaal vertelt over de komst van de pinguïn naar Trieste.

Ook tekende Covaz op hoe de pinguïn zich op fenomenale wijze wist aan te passen aan het ritme van de stad. Hij werd altijd vergezeld door zijn verzorgers, die zijn grillen meestal inwilligden en hem zijn streken vergaven, zelfs als hij een kindje pikte dat hem te hardhandig aaide.

Marco gedroeg zich als een beroemdheid: als er een smakelijke beloning was, fladderde hij op commando met zijn vleugels en zodra er een camera in zicht was, nam hij een pose aan.

In Marco – il pinguino di Trieste kun je het levensverhaal van Marco lezen. Er is ook een Engelstalige uitgave. Beide boekjes zijn in de meeste boekhandels in Trieste te koop.