Ga op pad met onze City Walks!

Het Napels van Elena Ferrante

Sinds ons eerste bezoek aan Napels zijn we dol op de stad: op de smalle straatjes, op de chaos, op de vele altaartjes vol met kaarsen, bloemen en briefje, op de voetballende straatschoffies, op het Napolitaanse dialect en op de geur van espresso en ander lekkers die meer dan elders in Italië in de straten lijkt te blijven hangen.

City-Walk-Napels (4)

Na het lezen van de romans van Elena Ferrante kriebelde het dan ook meteen weer. Deze mysterieuze schrijfster (niemand lijkt te weten wie Ferrante eigenlijk is) wist ons namelijk vanaf de eerste pagina van haar boeken mee te sleuren naar Napels en te betoveren met haar rake zinnen. Dankzij Ferrante kregen we urenlang geen genoeg van een Napolitaanse achterbuurt, waar we tijdens een bezoek aan Napels liever niet verzeild zouden raken.

We besloten dan ook terug te keren om te zien of we de plaatsen uit haar boeken makkelijk zouden herkennen. Het enige wat we namelijk van haar weten, is dat Ferrante hier werd geboren en dat haar boeken zich hier afspelen – weliswaar niet in het centrum van de stad, dat we vrij goed kennen, maar in een van de vele armoedige woonwijken. Volgens de vele Napolitanen die we tijdens onze speurtocht spreken, wonen Lenù (Elena) en Lila, de hoofdpersonen in Ferrantes meest geliefde boeken, in de wijk Luzzatti – een wijk waar je, zeker na het vallen van de schemer, beter niet alleen rond kunt wandelen.

Gelukkig wil de eigenaar van onze bed & breakfast wel mee op pad, aangezien hij net als wij gegrepen is door Ferrantes verhalen. Het is niet ver wandelen naar de wijk achter het station van Napels, vlak bij de Mercato a Poggioreale. Het is wel meteen een andere wereld – we zijn wel blij dat Domenico met ons mee is nu Ferrantes prachtige taalgebruik de sfeer in deze rione niet versluiert. We houden onze fotocamera ook maar in onze rugzak – net als Ferrante doen we het hier met woorden.

De kleine bar/pasticceria uit Ferrantes verhalen kunnen we helaas niet achterhalen, de schoenmaker evenmin. De groenteman is er wel – niet meer met paard en wagen natuurlijk, maar met een kleine vrachtwagen. De sfeer in het boek is ondanks de troosteloosheid die door Ferrantes woorden heen schittert romantischer – of misschien schoven de poëtische zinnen een beetje van hun betovering af op de gebouwen. Nu zien we vooral een desolate woonwijk waar van achter de smalle ramen slechts af en toe een geluid klinkt. Hier geen Napolitaanse mamma’s die vanaf hun balkons de laatste nieuwtjes uitwisselen, geen vrolijke keukengeluiden die een naderende lunch aankondigen.

De Via Taddeo da Sessa, die langs de talloze sporen van het centraal station leidt, is zo mogelijk nog troostelozer. Waarschijnlijk is dit de grote weg die in De geniale vriendin zo vaak wordt genoemd. De zee lijkt hier verder weg dan waar dan ook in Napels – net als de hoop. We zijn blij dat dit niet onze eerste kennismaking met de stad is. Hoewel de kleurrijke kloostertuin van de Santa Chiara en de boulevard bij het Castel dell’Ovo zich op loopafstand bevinden, lijken ze hier te behoren tot een andere wereld, onbereikbaar voor wie hier, in deze grauwe blokken, opgroeit.

Castel-Ovo-Napels-Ferrante

Gelukkig brengt Ferrantes verhaal ons ook aan de andere kant van de stad, in de wijk Chiaia – een van de rijkere delen van Napels, vol met luxe winkels en boetiekjes. Als tieners kijken Lenù en Lila hier hun ogen uit (met name in de Via dei Mille vermoeden we) en het contrast met hun eigen thuis kan bijna niet groter zijn. Geen wonder dat Lenù zich afvraagt hoe anders haar leven zou zijn geweest als ze elke ochtend in een van de huizen in Posillipo, met uitzicht op zee, wakker zou zijn geworden, in plaats van in de geïsoleerde, grauwe woonwijk die haar thuis was. Ontwaken met zicht op de horizon had letterlijk en figuurlijk haar blik kunnen verbreden, haar wereld kunnen vergroten…

Golf-Napels

We kunnen alvast verklappen dat het later met dit zeezicht helemaal goed komt, als Lenù een appartement met uitzicht op de Golf van Napels betrekt, aan de Via Torquato Tasso.

Tijdens onze zoektocht ontdekken we in en om het historisch centrum nog meer plekken uit Ferrantes boeken. Op het Piazza dei Martiri (met het monument aan de voet waarvan vier stenen leeuwen liggen) zou zich de schoenenwinkel moeten bevinden waar Lila haar bruidsportret tentoonstelt, maar deze is ofwel ontsproten aan Ferrantes fantasie ofwel heeft de winkel ondertussen plaatsgemaakt voor Ferragamo, wiens schoenen je er nu kunt passen.

Piazza-Martiri-Napels

Maar misschien is het huidige filiaal van Feltrinelli wel dezelfde boekhandel als waar Lila in het boek Storia della bambina perduta (het laatste deel van Ferrantes Napels-vierluik, dat nog in het Nederlands vertaald moet worden) een presentatie houdt…

Boeken spelen ook in de eerdere delen al een grote rol in het leven van Lenù. Net als zij zo graag doet, kun je rondom het Piazza Dante langs de verschillende boekenstalletjes struinen, bijvoorbeeld aan de Via Port’Alba. Ook de Via Mezzocannone, waar ze in een boekhandel gaat werken, ligt in het centrum.

boekenstalletjes-Napels

In Storia della bambina perduta komt ook Caffè Gambrinus aan bod – inmiddels een instituut in Napels en een plek waar we altijd even neerstrijken voor een cappuccino. Hier, in het art nouveau-interieur met nog-net-niet-buigende obers, komt de sfeer van Ferrantes laatste boek bijna tot leven. We drinken nu alleen een snelle espresso aan de bar, waarbij we de geur extra diep opsnuiven. Zou Ferrante hier zelf ook graag komen, om koffie te drinken, inspiratie op te doen, misschien wel te schrijven?

Caffe-Gambrinus-Napels

Het Piazza Municipio, waar Lenù’s vader werkt, is ook dichtbij, net als de straat waar Lila haar bruidsjurk kocht, de Corso Umberto I, door de Napolitanen ook wel Rettifilo genoemd, en het Liceo Classico Garibaldi, waar Lenù naar school gaat.

Hongerig onderweg? Helaas hebben we signor Spagnuolo van Solara niet kunnen vinden, maar voor een zoete sfogliatelle kun je bijvoorbeeld terecht bij Pintauro (Via Toledo 275) of bij Scaturchio (Piazza S. Domenico Maggiore 19). Een pizza fritta, gefrituurde pizza, haal je bij Sorbillo (Via dei Tribunali 32) of bij Di Matteo (Via dei Tribunali 94).

sfogliatelle-Napels

romans-Elena-Ferrante-Wereldbibliotheek

Ontdek hier de reeds in het Nederlands vertaalde romans uit Elena Ferrantes vierluik over Lenù en Lila:

*De geniale vriendin

*De nieuwe achternaam

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek onze droomplekken in Italië!

3 reacties

  1. Een prachtige column! Ik ben ambassadeur van de boeken van Elena Ferrante voor Uitgeverij Wereldbibliotheek. Het geeft goed de sfeer weer!

  2. Mille grazie per l’indirizzi a Napoli! Sto leggendo il terzo libro di Ferrante in pizzeria da Michele (Eat Pray Love:)

  3. Heerlijk lezen, die boeken van Elena Ferrante! Inmiddels ben ik bezig met Storia del nuovo Cognome, nadat ik l’Amica Geniale had verslonden het het verhaal over het verloren kind ook had gelezen (inmiddels in het Nederlands vertaald). Tijdens een reis naar Napels kocht ik vorig jaar een andere Italiaanse roman, Giulia & Giulia, van Annamaria Ammorosa; al lezend kwam ik tot een bijzondere ontdekking:
    Terwijl ik dacht dat Annamaria Ammoroso leentjebuur speelde bij de beroemde Elena Ferrante…ontdekte ik dat het andersom is: Annamaria Ammoroso’s Giulia & Giulia werd in 2005 uitgegeven en De Geniale vriendin dateert van 2011 !! Lees en vergelijk!
    Inmiddels is de figuur die schuil gaat achter het geheimzinnige pseudoniem Elena Ferrante, ook ontmaskerd/geïdentificeerd, zie artikel de Groene, oktober vorig jaar! Beide auteurs zijn zeer lezenswaard!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *