Ga op pad met onze City Walks!

Botticelli Reimagined

Botticelli-Reimagined (1)

In Londen kun je op dit moment niet om Botticelli’s Venus heen. In de ondergrondse metrogangen kom je het prachtige portret tientallen keren tegen, maar dan in de felgekleurde versie die Andy Warhol in de jaren zestig maakte. Hij blies Botticelli’s Venus nieuw leven in, in een unieke combinatie van felroze, blauw en groen die de metrogangen meteen opfleurt – en die je als vanzelf naar het Victoria en Albert Museum roept.

We krijgen geen genoeg van Venus’ ogen die ons overal volgen. We zijn dan ook stiekem een beetje verliefd op het oeuvre van Sandro Botticelli. Vorig jaar bezochten we de enige Botticelli in Nederland, in het depot van het Rijksmuseum, en in Florence brengen we altijd even een bezoek aan de Galleria degli Uffizi om La Primavera en De Geboorte van Venus te bewonderen.

Venus-Botticelli-detail

We zeiden dan ook volmondig ja toen we werden uitgenodigd voor de persopening van Botticelli Reimagined in het Victoria & Albert Museum in Londen. Daarvoor vlogen we graag een keer west- in plaats van zuidwaarts…

Botticelli in Londen
Om de lente te vieren toont het Victoria & Albert Museum een tentoonstelling die zich het beste laat omschrijven als een ode aan Botticelli. Het is de grootste Botticelli-tentoonstelling in Groot-Brittannië sinds 1930. Verwacht geen ‘saaie’ chronologische opzet met alleen werken van de vermaarde kunstenaar uit Florence. Deze tentoonstelling is een ware beleving. Je maakt een tijdreis, waarin je begint in onze tijd met bijbehorende hectische beelden. Langzaam reis je als in een soort tijdmachine naar de tijd van Botticelli, ruim vijfhonderd jaar geleden.

Botticelli-Reimagined (3) Botticelli-Reimagined (5)

Driehonderd jaar lang ‘vergeten’
Botticelli wordt tegenwoordig gezien als een van de grootste kunstenaars aller tijden. Zijn gevierde schilderijen staan in ons collectieve geheugen gegrift, met name zijn beroemde Venus.

Zijn nalatenschap heeft latere kunstenaars geïnspireerd; zowel schilders als designers en regisseurs. Maar Botticelli was niet altijd zo beroemd en gevierd. Maar liefst driehonderd (!) jaar was zijn werk zo goed als vergeten. Pas vanaf de negentiende eeuw werden zijn schilderijen weer ontdekt – om nooit meer van het toneel te verdwijnen.

Moderne Venussen
Volgens Martin Roth, directeur van het Victoria & Albert Museum, heeft Botticelli een bepaald schoonheidsideaal gecreëerd dat nog altijd doorwerkt. Dat zie je meteen in het eerste deel van Botticelli Reimagined, waarin Botticelli’s werk tot leven komt dankzij kunstwerken van kunstenaars uit onze moderne tijd.

Botticelli-Reimagined (4)

We worden verwelkomd door de glimlach van Venus, misschien wel de bekendste voorstelling door Botticelli ooit geschapen. De godin van de liefde wordt geboren uit het schuim van de zee en gaat aan land in een prachtige schelp; een wereldberoemd beeld dat bijna iedereen wel eens heeft gezien. Is het niet in de Galleria degli Uffizi, dan is het wel op een reproductie of op een van de talloze prullaria.

Helaas is de originele versie van de geboorte van de liefdesgodin op de expo niet aanwezig: zij mag de Galleria degli Uffizi helaas niet meer verlaten. Mussolini stuurde haar in de jaren dertig nog regelmatig op tournee, maar helaas zijn die makkelijke jaren van bruikleen voorbij.

De kleurrijkste Venus is van pop art-kunstenaar Andy Warhol. Venus’ golvende lokken en haar ovale gezicht zijn hier in Warhols kenmerkende platte stijl en rijke neonkleurenpalet uitgevoerd. De kracht van deze voorstelling doet het niet alleen goed in het museum. In de ellenlange gangen van de Londense metro doet Warhols Venus door de herhaling van het gezicht bijna net zo krachtig aan als zijn Campbell’s soepblikkenreeks.

Botticelli-Reimagined (7)

Yin Xin beeldt met haar Venus after Botticelli (2008) een Aziatische versie van de Florentijnse dame uit . De lichte ogen zijn verruild voor een Aziatische oogopslag en de golvende gouden lokken zijn vervangen door sluik, donker haar.

Venus_after_Botticelli_2008_by_Xin_Yin_Guillaume_Duhamel._Private_collection_courtesy_Duhamel_Fine_Art_ParisVenus after Botticelli, Xin Yin Guillaume Duhamel (2008), privécollectie, copyright Duhamel Fine Art Paris

De Braziliaanse kunstenaar Vik Muniz herschept Venus uit een berg schroefjes en ander afval. Het is bewonderenswaardig hoe hij uit niets een bijna waarheidsgetrouwe kopie van Botticelli’s schoonheidsgodin heeft weten te maken.

Botticelli-Reimagined (6)

De Amerikaanse fotograaf, regisseur en videokunstenaar David LaChapelle geeft een dikke knipoog naar de godin van de liefde. Hij laat haar opnieuw geboren worden in een fascinerende, kleurrijke wereld, waarin erotiek en vrouwelijke seksualiteit centraal staan.

Rebirth_of_Venus_2009_by_David_LaChapelle_c_David_LaChapelleRebirth of Venus, David LaChapelle (2009), copyright David LaChapelle

Een expositie in het Victoria & Albert Museum is niet compleet zonder aandacht voor design en mode. Dit keer sta je oog in oog met een deel van Dolce & Gabbana’s zomercollectie uit 1993. Inspiratiebron voor de jurk en het broekpak? Wederom de wereldberoemde Venus, waarvan diverse fragmenten terugkomen op de diverse lagen van de kledingstukken.

Geïnspireerd op de hippiecultuur van de jaren zestig zochten de Italiaanse designers naar een bekend massabeeld dat een ultravrouwelijke uitstraling had. Saillant detail: Lady Gaga droeg deze jurk toen ze in 2013 haar nieuwe album Artpop promootte.

Venus_Dress_Look_15_Dolce__Gabbana_SS_Fashion_Show_in_Milan_Italy_1993_c_Catwalking.comVenus Dress Look 15, Dolce & Gabbana SS Fashion Show in Milaan (1993), copyright Catwalking.com

Klassieker, maar minstens zo mooi is Magrittes Le bouquet tout fait, met een figuur uit Botticelli’s Primavera op de rug van een man. Toen Magritte het schilderij zag, zou hij gezegd hebben: ‘Het is niet slecht, maar het is beter op een ansichtkaart.’

Botticelli-Reimagined (9)

De eerste door Botticelli geïnspireerde kunstenaars
Het tweede deel van de tentoonstelling laat je terugreizen naar de negentiende eeuw, toen Botticelli langzaam weer populair werd. Onder anderen Dante Gabriel Rossetti, John Ruskin en Edward Burne-Jones verzamelden Botticelli’s werken en lieten zich inspireren door zijn kunstzinnige erfenis.

Botticelli-Reimagined (10)

Rossetti’s La Ghirlandata (1873) toont duidelijk de invloed van Botticelli. Rossetti zelf noemde La Ghirlandata liefkozend ‘het groenste schilderij ter wereld’. De dame met het rode haar (Rossetti was beroemd om het veelvuldig vereeuwigen van roodharige vrouwen) maakte deel uit van een serie die de schilder tussen 1865 en 1877 vervaardigde.

La_Ghirlandata_1873_by_Dante_Gabriel_Rossetti_c_Guildhall_Art_Gallery_2015._Photo_Scala_Florence_Heritage_ImagesLa Ghirlandata, Dante Gabriel Rossetti (1873), copyright Guildhall Art Gallery, foto Scala Florence Heritage Images

William Morris bracht in 1890 een ware ode aan Botticelli’s La Primavera met zijn oogverblindende tapijt De Boomgaard, met middeleeuwse dames in een betoverende wereld. Je ziet een rij met vier allegorische vrouwen, die symbool staan voor de vier seizoenen.

We zien tulpen, hyacinten, margrieten, sinaasappelbomen, appelbomen, druivenstokken, perenbomen en nog veel meer flora, net als op het oerschilderij van de lente van Botticelli zelf. Op de banier die de vrouwen dragen, kun je het gedicht De Boomgaard lezen, dat Morris speciaal schreef voor deze opdracht – het vieren van de terugkeer van de lente. Het onderwerp en de ranke, elegante vrouwen lijken recht weggelopen uit de vier eeuwen oudere voorganger in Florence.

Botticelli-Reimagined (21)CT993.tifThe Orchard, William Morris, John Henry Dearle Morris & Co. (1890), copyright Victoria & Albert Museum London

De grote meester zelf
In de laatste zaal zijn vijftig originele werken van Botticelli zelf te bewonderen. Zeer onder de indruk bekeken we als een van de eersten de prachtige schilderijen. Botticelli’s betoverende portretten van jonge vrouwen benemen zowel mannen als vrouwen de adem. Bij het zien van zoveel schoons vergeten we alle gevoel van tijd.

Botticelli-Reimagined (12) Botticelli-Reimagined (12a) Botticelli-Reimagined (12c) Botticelli-Reimagined (12d)

Naast de prachtige damesportretten zie je Pallas en de Centaur (1482), afkomstig uit de Galleria degli Uffizi in Florence. Een primeur; het doek is voor het eerst in Londen te zien.

Pallas-Centaur-Botticelli

Al wandelend langs de doeken komt duidelijk naar voren dat Botticelli een uitstekend geschoold schilder was, die aan het hoofd stond van een zeer succesvol atelier met meerdere leerlingen. Zie jij het verschil tussen een werk van Botticelli’s eigen hand en een voorstelling gemaakt door leerlingen uit zijn atelier?

Botticelli-Reimagined (13) Botticelli-Reimagined (14)

Prachtig zijn ook Botticelli’s schetsen voor epische werken, zoals de vijf zeldzame tekeningen die hij maakte voor Dantes Divina Commedia. In The Courtauld Gallery, eveneens in Londen, kun je op dit moment een nog veel omvangrijkere tentoonstelling van deze schetsen bewonderen (maar daarover morgen meer).

Botticelli-Reimagined (16)

Een van de sluitstukken van de tentoonstelling is een doek van Botticelli uit de collectie van het Victoria & Albert Museum zelf, Portret van een dame (1470-1475). Deze dame kennen we beter als Smeralda Bandinelli. De eerder genoemde schilder Rossetti had dit schilderij in zijn bezit. Hij betaalde er slechts twintig pond voor en verkocht het werk aan het museum voor driehonderd pond. Het portret werd speciaal gerestaureerd voor deze expositie en vormde de aanleiding om alle andere Botticelli’s hier te verzamelen.

Botticelli-Reimagined (20)Portrait_of_a_Lady_known_as_Smeralda_Bandinelli_in_conservation_c_Victoria_and_Albert_Museum_LondonPortrait of a Lady known as Smeralda Bandinelli, copyright Victoria & Albert Museum London

Botticelli Reimagined is tot en met 3 juli 2016 te zien in het Victoria & Albert Museum in Londen. Kaartjes kosten 15 pond per stuk en zijn te koop via de website van het Victoria & Albert Museum. 

Botticelli-Reimagined

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *