Törggelen in Zuid-Tirol – geniet van wijn, kastanjes en ander herfstlekkers

In de herfst val je in Zuid-Tirol met je neus in de boter. Spreekwoordelijk dan, want eigenlijk val je met je neus in de kastanjes. In veel verschillende dorpjes in Zuid-Tirol kun je in het najaar ongebreideld törggelen.

Hoewel deze benaming Duits klinkt, is het een Zuid-Tiroolse verbastering van het Latijnse woord torculum, dat wijnpers betekent.

Het zou ooit zijn ontstaan als een soort culinair dankjewel van de wijnboeren uit het Valle Isarco. Zij mochten hun dieren ’s zomers namelijk laten grazen op de weiden van de bergboeren. Als tegenprestatie nodigden ze de boeren uit de bergen uit voor een boerenfeestmaal met jonge wijn. Met het törggelen werd dus eigenlijk de ruilhandel beklonken, zij het achteraf.

Wijn & kastanjes

Er vloeit dus de nodige wijn bij het törggelen, maar daarnaast komen er ook andere Zuid-Tiroolse specialiteiten op tafel, waaronder kastanjes. Een traditionele törggel-maaltijd bestaat uit zoete most (siasser) en jonge wijn (nuier), afgerond met gepofte kastanjes (keschtn). De bolster van een zoete kastanje wordt in Zuid-Tirol keschtnigl genoemd – vandaar de naam.

Als hoofdgerecht kwamen vroeger vooral spek, gerookte worstjes (meestal zelfgemaakt) en eenvoudige boerenkost op tafel. Tegenwoordig worden vaak stevige slachtschotels met onder andere surfleisch (gepekeld varkensvlees), zuurkool, diverse worstsoorten en knödel geserveerd. Als toetje zijn er vaak zoete krapfen, gefrituurde deeggebakjes die bijvoorbeeld met jam of maanzaad worden gevuld.

Nog meer feestelijkheden

Hoewel eten en drinken de belangrijkste ingrediënten vormen van een herfst in Zuid-Tiroolse sferen, is er nog veel meer te doen rondom het törggelen. Zo kiezen verschillende dorpen hun eigen Kastanjekoningin.

In Chiusa bijvoorbeeld wordt elk jaar het het Festa del Törggelen gevierd. Om het jaar wordt er dan ook een nieuwe Reginetta del Törggelen gekroond. De huidige Kastanjekoningin is Sara Rabensteiner, die tot september 2027 de kastanjekroon mag dragen.

In Velturno, net ten noorden van Chiusa, is het langer feest, dankzij de Settimane delle Castagne. Met verschillende proeverijen wordt de herfst gevierd, met als hoogtepunt de Nigl-Sunntig, met acrobaten, muziek en kraampjes vol culinair lekkers.

In het spoor van de kastanje

Chiusa is sowieso een aanrader voor wie echt wil törggelen. In dit stadje zou deze traditie namelijk zijn ontstaan. Hier stelden de boeren het eerst voor de weiden van de bergboeren te ‘lenen’. Toen dat succesvol bleek, volgden al snel ook andere stadjes en dorpjes in de omgeving.

Je kunt nog altijd in de voetsporen van de eerste törggelaars treden. Vanuit Chiusa lopen veel wandelpaden omhoog, de steile, met wijngaarden begroeide berghellingen op.

Een van de bekendste is het Sentiero del Castagno, het kastanjepad. Door oude kastanjebossen wandel je langs Barbiano, Pardell en Velturno, met een prachtig uitzicht op het dal dat dankzij de verschillende herfsttinten mooier is dan ooit.

In deze blog lees je meer over een van de etappes van het Sentiero del Castagno, met Bolzano als vertrekpunt.