Ga op pad met onze City Walks!

Kunstgek

Vandaag is mijn laatste dag in Florence, de laatste dag te midden van het erfgoed van De’ Medici, de laatste dag in een stad die volgens kunsthistorici een vijfde van de kunstschatten van de westerse wereld bezit. Als je dat weet, is het niet verwonderlijk te ontdekken dat al dat moois gevoelige zielen zo kan overweldigen dat ze er steil van achterover slaan.

Wie een reisje naar Florence plant, moet dan ook voorzichtig zijn en de kunstwerken gedoseerd tot zich nemen, want anders ligt het Stendhal-syndroom op de loer. Deze Franse schrijver (pseudoniem van Marie-Henri Beyle) vertrok in 1871 naar Italië. Hij verheugde zich zo op het zien van al die kunstschatten uit de renaissance, dat hij bij het passeren van de Frans-Italiaanse grens al last kreeg van hartkloppingen.

Stendhal (Marie-Henri Beyle)

Toen Stendhal eenmaal in Florence was aangekomen, was hij zo onder de indruk van de stad dat de spanning zich steeds meer ophoopte. Tijdens een bezoek aan de Santa Croce kwam deze spanning tot een ontlading en dreigde hij flauw te vallen. Zelf omschrijft Stendhal het in zijn reisimpressies als volgt: ‘Ik raakte in extase door het idee dat ik in Florence was, vlakbij de grote meesters wier praalgraven ik had gezien. Verzonken in de overpeinzing van sublieme schoonheid, bereikte ik het emotionele punt waarop men hemelse gewaarwordingen ervaart. Toen ik de Santa Croce verliet, had ik hartkloppingen. Het leven vloeide uit me weg. Ik liep, maar was bang dat ik zou vallen.’ Zijn uitputtingsverschijnselen waren na een paar dagen Florence zo ernstig dat hij zelfs een tijdje in het ziekenhuis werd opgenomen.

Nu moet je niet vergeten dat het in de tijd van Stendhal nog niet echt mogelijk was om je goed op een reis naar een onbekende stad voor te bereiden. Er bestonden nog geen reisgidsen, tijdschriften of radio- en televisieprogramma’s die over al dat moois konden berichten en ook de fotografie was nog niet uitgevonden. Alles wat Stendhal over de stad en haar kunstwerken wist, had hij van horen zeggen of uit reisverslagen en brieven van mensen uit zijn omgeving die de reis al eerder hadden afgelegd. Er waren wel wat etsen en houtsneden, maar die waren van zo’n slechte kwaliteit dat ze Stendhal niet kunnen voorbereiden op het overweldigende moois dat hij te zien zou krijgen. In dat licht is het dus misschien niet zo verwonderlijk dat hij bijna steil achterover sloeg na zijn bezoek aan de Santa Croce.

Stendhal is overigens niet de enige die volledig werd overrompeld door de schoonheid van de kunst in Florence. De beroemde Florentijnse psychiater Graziella Magherini zag in het ziekenhuis van Santa Maria Novella tussen 1978 en 1986 meer dan honderd slachtoffers van deze aandoening. Zij was het die het ziektebeeld in de jaren tachtig naar Stendhal vernoemde, die voor zover we weten de eerste was die de verschijnselen ervan had beschreven. Het Stendhal-syndroom kan zich volgens Magherini uiten in een versnelde hartslag, duizeligheid, verwarring, flauwvallen, waanbeelden en zelfs psychoses. Ook nu nog, met alle beschikbare informatie en tienduizenden websites, weblogs en fotoalbums op internet, zijn er nog regelmatig toeristen die bezwijken onder de invloed van de Florentijnse kunst.

Hopelijk heb ik jullie afgelopen maand niet blootgesteld aan bovenstaande symptomen en kunnen we – na morgen het antwoord te hebben gepubliceerd op de vraag welk element de Italianen het meest verbindt – op weg naar Rome. Andiamo!

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *