Ga op pad met onze City Walks!

Stadsgezichten van Rome in het Teylers Museum te Haarlem

Wie de komende tijd een bijzondere blik op Romeinse monumenten wil werpen, hoeft niet helemaal zuidwaarts te reizen. Tot en met 19 oktober kun je volstaan met een bezoek aan het Teylers Museum in Haarlem, waar in het Prentenkabinet de unieke prentenserie Vedute di Roma te zien is, van de hand van Piranesi.

Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem

Saskia en Willemijn bezochten de tentoonstelling samen met Michiel Plomp, hoofdconservator kunstverzamelingen bij het Teylers Museum. Hij vertelde over Piranesi, zijn prentenserie en vooral de bijzondere details die op de prenten te zien zijn, zoals Piranesi’s signatuur:

Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem (8)

De schitterende stadsgezichten van Rome vormen een hoogtepunt in de carrière van Piranesi (1720-1778). Deze kunstenaar was al van jongs af aan gefascineerd door de klassieke oudheid. Zijn vader was een allround architect, hij tekende gebouwen maar ging ook net zo makkelijk zelf aan de slag.

Piranesi junior wilde echter liefst bestaande gebouwen vereeuwigen. Hij ging in de leer bij Vasi, een van de belangrijkste prentenmakers in die tijd, die een werkplaats in Rome had. Hier werden prenten voor boeken gemaakt, op klein formaat.

Na de kunst goed in de vingers te hebben gekregen, ziet Piranesi een gat in de markt. Hij opent een eigen atelier in de buurt van de Spaanse Trappen, die toen ook al druk werden bezocht. Hij maakt hier eveneens prenten van de beroemde monumenten van de stad (plekken die nog altijd door miljoenen toeristen worden bezocht), maar dan twee tot drie keer groter dan de gewoonte was. Deze Vedute di Roma vinden gretig aftrek onder de toeristen.

Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem-1

Piranesi maakt de monumenten soms nóg een beetje indrukwekkender dan ze al zijn. Kijk maar eens naar deze prent, van het Pantheon: de mensen die je in dit monument ziet, zijn wat kleiner getekend dan in werkelijkheid – als je alles helemaal juist in verhouding zou tekenen. Zo lijkt het Pantheon nog groter, nog indrukwekkender.

Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem (3)

Piranesi tekende de monumenten zoals ze er in zijn tijd uitzagen. Soms zijn ze nog heel herkenbaar, zoals de Trevifontein en het Colosseum. Maar soms ook zie je iets opmerkelijks, zoals de torentjes op het Pantheon:

Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem (2)

Bernini gaf het Pantheon in opdracht van paus Urbanus VIII deze twee torentjes, aan weerszijden van het portaal. De torentjes werden door de Romeinse bevolking meestal aangeduid als ‘ezelsoren’, omdat ze zo lelijk waren en totaal niet bij het Pantheon pasten. De torentjes werden in de negentiende eeuw dan ook weer verwijderd.

Bijzonder zijn ook de prenten van het Forum Romanum, dat toen nog niet geheel was opgegraven en waar de koeien grazen tussen de tempelresten en halve zuilen.

Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem (4) Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem (5)

Michiel Plomp wijst ook op de kracht van de overdrijving op de prenten van de watervallen bij Tivoli, die op Piranesi’s prenten wel wat weg hebben van de Niagara-watervallen.

Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem (6) Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem (7)

Een van de onbekendere monumenten op Piranesi’s prenten is de Villa Pamhilj, in het gelijknamige park. Deze prent is Plomps favoriet. Begrijpelijk, want Piranesi heeft de sfeer van de villa en de omliggende tuinen prachtig gevangen. Je waant je even midden in het groen van een van de mooiste parken van Rome.

Groeten-uit-Rome-etsen-Piranesi-Teylers-Museum-Haarlem (1)dank aan het Teylers Museum voor de foto’s van de prenten van Piranesi

Toch geven wij de voorkeur aan het Pantheon, simpelweg omdat dat ook in het echt de plek is waar ons hart even sneller gaat kloppen.

Met je neus op Piranesi’s prenten en de schetsen van Michelangelo en Raphaël
Als je Piranesi’s Vedute di Roma gaat bewonderen in het Teylers Museum, neem dan ook even de tijd voor de Eerste Schilderijenzaal, die net is gerestaureerd. Hier vind je onder andere 24 dozen met meesterwerken van onder meer Italiaanse schilders in facsimile. Deze ‘meesterwerken’ mag je vasthouden en van zo dichtbij mogelijk bestuderen. Ook leuk voor kinderen, die je zo op tal van details kunt wijzen!

Teylers-Museum-Haarlem (4)Teylers-Museum-Haarlem (1) Teylers-Museum-Haarlem (2)

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *