Ga op pad met onze City Walks!

Historia Augusta – Hadrianus

Zoals vanochtend al aangekondigd lezen we vanmiddag een fragment uit het boek Historia Augusta, met een deel van de biografie van keizer Hadrianus, opgetekend door Aelius Spartianus:

‘De familie van keizer Hadrianus stamt uit Hispanië, en nog verder terug uit Picenum; want zijn voorouders, die oorspronkelijk in Hadria leefden, vestigden zich in de tijd van de Scipio’s in de omgeving van Italica, zoals Hadrianus zelf vertelt in zijn autobiografie. De vader van Hadrianus heette Aelius Hadrianus Afer, hij was een neef van keizer Traianus; zijn moeder was Domitia Paulina, afkomstig uit Gades, zijn zuster Paulina was gehuwd met Servianus, zijn vrouw heette Sabina, en de grootvader van zijn overgrootvader was Marullinus, die als eerste van zijn familie toetrad tot de Romeinse senaat.
Hij werd op 24 januari in Rome geboren tijdens het zevende consulaat van Vespasianus en het vijfde van Titus. Op negenjarige leeftijd verloor hij zijn vader en kwam hij onder de voogdij te staan van Ulpius Traianus, die toen oud-praetor was, en de Romeinse ridder Caelius Attianus. Hij hield zich intensief bezig met studie van het Grieks, waarvoor hij zo grote belangstelling toonde dat hij door sommigen ‘Griekje’ genoemd werd.

Op vijftienjarige leeftijd keerde hij terug naar zijn vaderstad en ging onmiddellijk in militaire dienst; maar hij bleek zo dol op jagen dat men hem erom bekritiseerde. Daarop riep Traianus hem terug. Hij behandelde hem als een zoon, en bezorgde hem kort daarna een aanstelling als decemvir voor de beoordeling van erfeniskwesties en vervolgens als tribunus bij het tweede legioen Adiutrix. Later werd hij tegen het einde van de regering van Domitianus overgeplaatst naar Beneden-Moesië. Daar hoorde hij, naar men zegt, van een astroloog hetzelfde over zijn toekomstige keizerschap als hem door zijn oom Aelius Hadrianus, een groot kenner van de astrologie, was voorspeld.

Nadat Nerva Traianus geadopteerd had, werd Hadrianus naar Boven-Germanië gestuurd om de gelukwensen van het leger aan hem over te brengen. Na de dood van Nerva probeerde hij zo snel mogelijk Traianus te bereiken om hem als eerste op de hoogte te stellen van Nerva’s overlijden; maar hij werd lange tijd opgehouden door Servianus, de man van zijn zuster, die de woede van Traianus tegen Hadrianus had gewekt door een boekje open te doen over zijn uitgaven en schulden. Hij kreeg nog meer vertraging omdat zijn wagen gesaboteerd werd. Hij was daarna te voet verder gereisd en toch nog eerder aangekomen dan een man uit het gevolg van Servianus. Uiteindelijk vatte Traianus genegenheid voor hem op, maar door toedoen van pedagogen van jongens op wie Traianus erg dol was, ontbrak het hem niet aan <…> door de steun van Gallus. In die tijd raadpleegde hij de Vergiliustekst als orakel omdat hij zich zorgen maakte over de mening die de keizer over hem had, en viel het lot op het volgende fragment:

Wie is die man daar verderop met offerschalen en
getooid met een olijfkrans? Ik herken de witte baard en

het haar van Numa, Romes koning, die de stad voor ’t eerst

haar wetten geeft; vanuit het arm gelegen dorpje Cures

wordt hij tot grote macht geroepen. Daar, na hem, verschijnt…

Andere bronnen verklaren dat hij dit bij het raadplegen van de Sibillijnse Boeken vernomen heeft. Verder is zijn aanstaande keizerschap hem voorspeld door een antwoord van het heiligdom van Jupiter Nicephorius waarvan de platoonse filosoof Apollonius van Syrië in zijn boeken melding maakt. Uiteindelijk raakte hij door toedoen van Sura nog hechter bevriend met Traianus en kreeg hij op aandrang van Plotina een dochter van de zuster van Traianus tot vrouw, iets waarmee Traianus, zoals Marius Maximus vertelt, met tegenzin instemde.
Hij bekleedde de quaestuur tijdens het vierde consulaat van Traianus en het eerste van Articuleius. Omdat hij in die functie eens een rede van Traianus in de senaat had voorgelezen en zijn boerse uitspraak de lachlust had gewekt, stortte hij zich op de studie van het Latijn totdat hij de welsprekendheid perfect beheerste. Na de quaestuur kreeg hij de zorg voor de Handelingen van de Senaat en vergezelde hij Traianus in de Dacische Oorlog, in welke periode hij een hechte band met hem had.

Hij zegt zelf dat hij zich voegde naar Traianus’ gewoontes en overvloedig wijn begon te drinken, waarvoor de keizer hem rijkelijk beloonde. Tijdens het consulaat van Candidus en Quadratus, diens tweede, werd hij volkstribuun. Hij beweert dat hij in die periode een voorteken heeft gekregen waaruit bleek dat hij de permanente bevoegdheid van de volkstribuun zou krijgen: hij verloor namelijk de mantel die volkstribunen bij regen plegen te dragen, en keizers nooit. Ook nu nog verschijnen de keizers zonder mantel voor de burgers.

In de tweede expeditie tegen Dacië nam Traianus hem mee en gaf hij hem het commando over het eerste legioen Minervia; daar heeft hij door vele opmerkelijke daden naam gemaakt. Daarom schonk Traianus hem een diamant die hij van Nerva gekregen had, wat zijn hoop dat hij hem mocht opvolgen versterkte. Tijdens het tweede consulaat van Suburanus en Servianus kreeg hij de praetuur en ontving hij voor de tweede keer twee miljoen sestertiën van Traianus om spelen te organiseren.

Daarna werd hij als legatus praetorius naar Beneden-Pannonië gestuurd, waar hij de Sarmaten bedwong, de legerdiscipline herstelde en de procuratores, die de grenzen van hun macht te buiten gingen, corrigeerde. Daarvoor werd hem het consulaat verleend. In die ambtsperiode kreeg hij van Sura te horen dat hij door Traianus geadopteerd zou worden; daardoor kwam er een eind aan de minachting en desinteresse waarmee de vrienden van Traianus hem behandelden. Na de dood van Sura werd Traianus’ vriendschap voor hem zelfs nog hechter, vooral wegens de toespraken die hij voor de keizer schreef.’

Lees meer over Hadrianus en andere keizers en tegenkeizers in de tweede en derde eeuw in

Historia Augusta
Keizers en tegenkeizers in de tweede en derde eeuw
vertaling en toelichting John Nagelkerken
inleiding Jona Lendering
ISBN 9789025369552
€ 49,95
uitgeverij Athenaeum

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *