Cascate delle Marmore – indrukwekkende watervallen in Umbrië

Terwijl we door het groene landschap in het zuiden van Umbrië rijden, verschijnt er plotseling een enorme witte wolk aan de horizon. Even vragen we ons af of er ergens brand is uitgebroken, maar naarmate we dichterbij komen, wordt duidelijk dat het geen rook is.

Het is een gigantische nevelwolk die opstijgt uit de grootste watervallen van Italië, de Cascate delle Marmore. Nog voor we een glimp van het water zelf hebben opgevangen, kondigen de Marmore-watervallen hun aanwezigheid al aan.

We gaan de watervallen verkennen met gids Alessandro. Hij kent het gebied op zijn duimpje en neemt ons allereerst mee naar een prachtig uitkijkpunt.

Terwijl het geruis van het water steeds luider wordt, vertelt hij dat de Cascate delle Marmore niet alleen tot de indrukwekkendste watervallen van Italië behoren, maar ook een bijzonder staaltje Romeinse ingenieurskunst zijn.

Een waterval die door de Romeinen werd aangelegd

Het is namelijk een kunstmatige waterval, die al is ontstaan in 271 voor Christus. De Romeinen hadden destijds een probleem: in de hoger gelegen vlakte rond Rieti vormden zich uitgestrekte moerassen die niet alleen landbouwgrond onbruikbaar maakten, maar ook ziektes verspreidden.

De Romeinen zouden de Romeinen niet zijn als ze geen ingenieuze oplossing bedachten. Ze lieten een kanaal uitgraven, het Cavo Curiano, waardoor het water van de rivier Velino naar de lager gelegen Nera werd geleid. Door dit hoogteverschil ontstond uiteindelijk de spectaculaire waterval die je vandaag de dag nog altijd kunt bewonderen.

Door de eeuwen heen werd het systeem verschillende keren aangepast en verbeterd. Het resultaat is een prachtig waterspektakel van drie watervallen, met een totale hoogte van honderdvijfenzestig meter. Daarmee behoren de Cascate delle Marmore tot de hoogste watervallen van Europa én zijn ze de hoogste door mensen gecreëerde waterval ter wereld.

Dichter Lord Byron riep bij het aanschouwen van de watervallen vol bewondering uit: ‘This is horribly beautiful!’ We kunnen hem geen ongelijk geven.

Het witte laagje dat overal opduikt

Maar ook buiten de watervallen zelf is er veel moois te zien. Terwijl het geruis van de waterval steeds luider klinkt, vestigt Alessandro onze aandacht bijvoorbeeld ook op de planten langs het wandelpad.

Pas wanneer we die van dichtbij bekijken, valt het ons op: veel bladeren lijken met een wit laagje te zijn overgoten en sommige takken zien eruit alsof ze versteend zijn.

Het geeft het landschap een bijna magische uitstraling. Alessandro legt uit dat dit alles te maken heeft met de grote hoeveelheid kalk die het water van de Velino met zich meebrengt.

Wanneer het water neerslaat op planten, bladeren en takken, blijft die kalk achter. Door de jaren heen ontstaan hierdoor bijzondere afzettingen die het landschap een haast sprookjesachtig uiterlijk geven.

Als je goed kijkt, zie je overal sporen van dit proces terug. Het is een detail dat veel bezoekers niet opmerken, maar als je het eenmaal weet, zie je het overal, zelfs op de lantaarnpalen.

Sluizen, open u!

De Marmore-watervallen hebben nog een bijzonder kenmerk. Omdat het een kunstmatige waterval is, raast er niet altijd dezelfde hoeveelheid water naar beneden. Via sluizen boven aan de waterval wordt de waterstroom zorgvuldig geregeld.

Op vaste tijdstippen gaan die sluizen open en wordt een enorme hoeveelheid water losgelaten. Buiten deze momenten gaat het water rechtstreeks naar acht verschillende energiestations in de buurt, om het omliggende gebied van stroom te voorzien. Daarmee spelen de watervallen ook vandaag nog een belangrijke economische rol voor dit deel van Umbrië. Ze zijn dus zeker niet alleen een toeristische attractie.

Als je de watervallen bezoekt, doe je er goed aan vooraf de tijden te controleren waarop het water wordt vrijgelaten. Het verschil is enorm.

Wanneer de sluizen volledig openstaan, dondert het water met ongekende kracht naar beneden en ontstaat een karakteristieke wolk die al van kilometers ver zichtbaar is.

Binnen enkele minuten verandert een flinke waterstroom in een kolkende massa die met oorverdovend geweld naar beneden stort. Het geluid vult de hele vallei.

De Cascate delle Marmore vanuit verschillende perspectieven

Afhankelijk van waar je begint, beleef je de watervallen telkens op een andere manier. Het Parco Cascate delle Marmore beschikt over twee hoofdingangen.

De eerste ingang vind je bij het Belvedere Inferiore, het lagere uitkijkpunt. Vanaf deze ingang kom je het dichtst bij de watervallen en er vertrekken ook verschillende wandelroutes.

De tweede ingang ligt bij het Belvedere Superiore, boven aan de waterval. Hier geniet je van een heel ander perspectief op het water en de omliggende vallei.

Tickets kun je bij beide ingangen kopen (en desgewenst ook online). Een groot voordeel is dat je met één ticket toegang krijgt tot alle wandelroutes in het park. Je hoeft dus niet per route een apart ticket te kopen.

Wandelen in het Parco Cascate delle Marmore

Door het Parco Cascate delle Marmore lopen zes verschillende wandelroutes die je langs bruggetjes, bospaadjes en uitkijkpunten voeren. Soms voel je zelfs de nevel van het water op je huid!

Voor gezinnen met kinderen zijn vooral Sentiero 2 en Sentiero 3 een aanrader. Deze relatief eenvoudige routes leiden langs enkele van de mooiste plekken van het park. Onderweg wandel je langs stroomversnellingen en over bruggetjes, terwijl het geluid van het water je voortdurend begeleidt. Houd er wel rekening mee dat de paden trappen en ongelijke stukken bevatten, waardoor ze minder geschikt zijn voor kinderwagens.

Als je meer uitdaging zoekt, kun je Sentiero 1 volgen. Deze route verbindt het bovenste en onderste deel van de watervallen en telt meer dan zeshonderd ongelijke treden. Het vraagt wat inspanning, maar de uitzichten onderweg maken veel goed. Op verschillende plaatsen kom je verrassend dicht bij het water en voel je de volle kracht van de waterval.

Mooi uitzicht op de Cascate delle Marmore

Ook Sentiero 4 is de moeite waard. Dit pad vertrekt vanaf het lagere uitkijkpunt en klimt omhoog met voortdurend zicht op de watervallen. Vooral fotografen halen hier hun hart op, dankzij de prachtige panorama’s recht tegenover het donderende water.

Boven aan de waterval ligt Sentiero 5, een vlakker wandelpad dat uitkijkt over de groene Valnerina, de vallei van de rivier de Nera. Hoewel je van hieruit minder zicht hebt op de waterval zelf, is het een heerlijke wandeling voor wie even wil genieten van de rust en het omliggende landschap.

Voor ervaren wandelaars is er ten slotte nog Sentiero 6. Deze route ligt buiten het eigenlijke park en vraagt wat meer voorbereiding en conditie, maar biedt een heel andere kijk op de omgeving van de Cascate delle Marmore.

Een bijzonder uitkijkpunt is de Specola, een historische uitkijktoren bij het bovenste belvedère met een bijzonder perspectief. Je kijkt bijna recht in de eerste sprong van de waterval, waar het water zich met kracht naar beneden stort.

Balcone degli Innamorati, het balkon van de geliefden

Minstens even imponerend is het Balcone degli Innamorati. Dit uitkijkpunt is alleen te bezoeken met een gids. Het ligt vlak naast de grootste waterstroom en brengt je dichter bij het geweld van de waterval dan elke andere plek in het park (vandaar ook geen foto’s, want je wordt hier echt kletsnat).

Er hoort een romantische legende bij, die deze toch al romantische plek nog extra betekenis geeft. Het verhaal gaat over de nimf Nera, dochter van de god Appennino, die verliefd wordt op de jonge herder Velino. Hun liefde is intens en blijft dus niet onopgemerkt.

De godin Giunone keurt de verhouding tussen een goddelijke nimf en een sterfelijke herder af en grijpt in. Uit jaloezie of wraak stuurt ze Nera weg en verandert haar in de rivier die vandaag nog altijd haar naam draagt: de Nera.

Wanneer Velino ontdekt wat er met zijn geliefde is gebeurd, stort hij zich in wanhoop van de rotsen van Marmore, vastbesloten om haar terug te vinden in het water beneden. Op dat moment grijpt Jupiter in. Om te voorkomen dat hij te pletter slaat, verandert hij Velino in water, zodat hij zich voor eeuwig met Nera kan verenigen.

Als je op het Balcone degli Innamorati staat, na een wandeling door een tunnel die diep in de rots is uitgehouwen, sta je letterlijk midden in dit verhaal. De nevel slaat er als een sluier om je heen en het water is zo dichtbij dat je het bijna kunt aanraken. Een plek waar romantiek en natuurgeweld elkaar ontmoeten…

Casa delle Farfalle – een tuin vol vlinders

Na je bezoek aan de Cascate delle Marmore mag je ook Casa delle Farfalle niet overslaan. Hier fladderen tientallen soorten vlinders tussen bloemen en planten die speciaal zijn aangelegd om deze kleurrijke bewoners aan te trekken. Na het geweld van het donderende water vormt de vlindertuin een bijna meditatief contrast.

Op avontuur bij de Cascate delle Marmore

Wie denkt dat de Cascate delle Marmore enkel om kijken en wandelen draaien, heeft het mis. De watervallen vormen ook het decor voor heel wat actievere ervaringen. Op de Nera kun je bijvoorbeeld raften, kajakken of kanoën. Vooral wanneer het water van de Cascate delle Marmore wordt vrijgelaten, wordt het een speelterrein voor wie houdt van water en avontuur.

Het is een bijzondere manier om de watervallen te beleven, midden in een landschap dat bruist, raast en voortdurend in beweging is.

Wat ooit begon als een technisch project van de Romeinen, groeide uit tot een van de mooiste plekken van Umbrië. De enorme kracht van het water en de groene wandelpaden maken van een bezoek aan de Cascate delle Marmore een ervaring die je niet snel vergeet.

Ook genieten van dit spektakel? Check dan de website van de Cascate delle Marmore voor de tijden waarop de waterval in volle kracht te zien is.

Nog meer moois in Umbrië

In onze Special Umbrië, het groene hart van Italië ontdek je nog veel meer moois in Umbrië. We delen ruim driehonderd pagina’s vol bezienswaardigheden, bijzondere steden en dorpjes, kleurrijke kunst, culinaire tips en veel, veel meer…

Bestel Umbrië, het groene hart van ItaliëOpent in een nieuw tabblad:

De Ciao tutti Special is een digitale uitgave. Na bestelling krijg je zowel op je scherm als in je e-mail een link om de Ciao tutti Special te downloaden in pdf-formaat. Je kunt ‘m vervolgens opslaan en op meerdere apparaten (pc, laptop, smartphone of tablet) van alle moois in je nieuwe Special genieten.