Biblioteca dei Girolamini – bezoek de oudste bibliotheek van Napels
Zin in een snelle lunch tijdens je bezoek aan Napels, maar geen zin in een broodje of stuk pizza? Ga dan langs bij ‘A Scarpetta, in een zijstraatje van de Via Toledo, vlak bij de Quartieri Spagnoli.
Saskia en Felicia van Salerno Travel ontmoetten elkaar hier dit voorjaar om te proeven van verschillende soorten pasta met traditionele sauzen uit de Napolitaanse keuken, grotendeels bereid met de producten van een biologische agriturismo in Nola, iets ten noordoosten van Napels.
Fare la scarpetta
Saskia: ‘Elke pasta die Josef Alfieri, de eigenaar van ‘A Scarpetta, ons voorschotelt is zó lekker dat we zelfs de laatste druppels saus opvegen met het bijgeleverde brood. Fare la scarpetta, zoals de Italianen dat noemen.
Het stukje brood wordt als het ware een schoentje (de letterlijke betekenis van scarpetta) waarmee je je bord, schaal of kom schoonveegt, zodat geen enkele druppel van de smakelijke saus verloren gaat.
Een culinaire traditie die elke mamma en elke kok trots maakt. Hoe mooi is het om te zien dat je kookkunsten zo worden gewaardeerd dat de borden bij wijze van spreken weer zo terug de kast in kunnen?
Mangiamaccheroni – pasta als street food
Het concept van ‘A Scarpetta is geniaal: pasta als street food, zoals het ooit begon. Want in het negentiende-eeuwse Napels stuitte je al op zogenaamde maccheronari, die in grote pannen kokend water op straat pasta bereidden, die vervolgens – vaak geserveerd met een eenvoudige kaassaus – met de hand werd gegeten.
Pellegrino Artusi – in zijn jonge jaren al groot liefhebber van smakelijke gerechten – noemt ze in zijn biografie, al kan de pasta hem niet echt bekoren (‘te flauw van smaak’). Ook Goethe schreef in 1787 over deze Napolitaanse mangiamaccheroni, die ‘overal voor een prikkie te koop was, meestal gewoon in water gekookt en op smaak gebracht met geraspte kaas’.
Net als andere toeristen – met name jongemannen tijdens hun Grand Tour – keek hij zijn ogen uit. Fotografen en illustratoren legde deze zogenaamde mangiamaccheroni, die spaghetti gewoon met hun handen aten, zonder bestek, gretig vast om deze taferelen weer thuis te laten zien aan mensen die hun verhaal niet geloofden.
Zo fotografeerde Carlo Brogi eind negentiende eeuw de mangiamaccheroni, met op de achterkant de aanbeveling: scena da vero!
De Mangiamaccheroni waren enige tijd een populaire attractie, waarbij Napolitaanse jongens en mannen lieten zien hoeveel spaghetti ze in één keer konden eten.
Er kwamen zelfs een soort ansichtkaarten in omloop, zoals onderstaande illustratie van Federico Gatti en Gaetano Dura, die in Napels een drukkerij hadden, waar ze vooral alledaagse taferelen vereeuwigden. Deze afbeelding toont een ‘Verkoper van gekookte maccheroni’ (volgens het onderschrift aan de Vico Santo Spirito 49) uit de periode 1830-1850.
‘A Scarpetta – Napolitaanse pasta to go
Sinds oktober 2025 brengt Josef Alfieri deze traditie weer terug naar de straten van Napels, maar dan in een moderne variant, met verse pasta (in een portie van 100 of 150 gram), geserveerd met traditionele sauzen, gemaakt van de oogst van Indispensabile Bio uit Nola, de landbouwcoöperatie van Giovanni Trinchese, met een biologische moestuin en een agriturismo, waar alle ingrediënten voor de pastasauzen vandaan komen.
Het menu is een ode aan de Napolitaanse keuken, met iconische gerechten als pasta al ragù, pasta alla genovese, gnocchi alla sorrentina, pasta patate e provola, bottoni capresi en cucozza. Elke pasta wordt vergezeld van twee sneetjes brood. Fare la scarpetta is hier immers een must!
Er zijn ook genoeg opties voor vegetariërs, veganisten en mensen met coeliakie (met glutenvrije opties), dus je kunt hier met je hele gezelschap genieten van heerlijke verse pasta met een eeuwenoude historie.
Bruschetta met torzella riccia
Josef laat ons ook proeven van bruschetta met Napolitaanse torzella riccia, een eeuwenoude koolsoort die wordt beschouwd als de voorloper van de friariello en die al in de Romeinse tijd werd geteeld.
Een vergeten groente in Napels en omstreken, ook omdat torzella vrij moeilijk te telen is, die dankzij Giovanni en Josef echter weer kan bloeien.
Proef de pasta’s van ‘A Scarpetta!
Ook proeven van de pasta’s van ‘A Scarpetta? Ga dan met genoeg trek naar de Via Ponte di Tappia 73, een zijstraatje van de Via Toledo. Het menu bekijk je hier, maar Josef adviseert je graag.
Smaakt de pasta naar meer? Je kunt de sauzen ook meenemen voor thuis, want een deel van de oogst wordt verwerkt tot potjes pastasaus, naar traditioneel recept, zonder conserveermiddelen. Wij nemen de torzella riccia mee, om ook thuis te kunnen genieten van de smaak van ‘A Scarpetta!’
