Ga op pad met onze City Walks!

De Kerk van de Friezen

Twee weken geleden schreef ik over de Romeinen in de Lage Landen – vandaag draaien we de rollen om en staat een stukje Nederland in Rome centraal op Ciao tutti. Een stukje Nederland, denk je nu wellicht, in de titel staat toch duidelijk een verwijzing naar de Friezen?

De Nederlandse kerk in Rome heeft inderdaad een naam die enige uitleg verdient. In Rome is het als in Nederland tijdens de Elfstedentocht: alle Nederlanders zijn Friezen. De oude naam voor de mensen die uit de Lage Landen naar Rome kwamen, is nooit aangepast.

Het feit dat medelanders al eeuwenlang naar Rome afreisden, verbaasde me eerlijk gezegd een beetje. Het blijkt dat de volkeren die ooit het huidige Nederlandse grondgebied bewoonden al vanaf de tijd dat onze verre voorouders ‘bekeerd’ werden naar Rome reisden. De Romeinen noemden deze bewoners van de noordelijke kuststreken allemaal Friezen, of ze nu uit Duinkerken kwamen of uit Denemarken.

Deze Friezen werden in de achtste eeuw bekeerd tot het christendom, vooral dankzij de zendingsdrang van Willibrord. Willibrord was altijd op reis; naast zijn tochten om de inwoners van de Lage Landen te bekeren reisde hij ook twee keer naar Rome. Zijn medewerkers en volgelingen traden al snel in zijn voetsporen, en vanaf die tijd trokken er geregeld Friezen naar Rome.

In het boek De Kerk van de Friezen in Rome doet Irene Stellingwerff verslag van het ontstaan van de kerk. ‘Eenmaal in Rome konden de pelgrims vanaf de negende eeuw terecht bij hun eigen ‘schola’, een afgebakend terrein in de buurt van de Sint-Pietersbasiliek, toen buiten de stad. Er stonden wat huisjes en er waren een herberg, een put, een kerkhof en een kerk. Hier werd de eigen taal gesproken, er werd verzorging geboden en onderdak verleend. Vele Friezen brachten hier hun laatste levensjaren door en werden begraven in de kerk van de schola.

De schola van de Friezen was ongeveer vijfhonderd jaar lang in gebruik. Van de eerste kerk van de schola van de Friezen is niets bewaard gebleven. In 1141 werd op dezelfde plaats de Kerk van Michaël en Magnus gebouwd, in de romaanse stijl, waarvan nu de klokkentoren nog getuigt.

Nadat in de veertiende eeuw gedurende zeventig jaar de paus niet in Rome maar in Avignon gezeteld had, en er lange tijd bijna niemand nog naar Rome was gegaan, werden de scholae opgeheven. De Kerk van Michaël en Magnus werd veranderd en gerenoveerd, maar bleef in gebruik, in eerste instantie als een bijkerk van de Sint-Pieter

Sinds begin zeventiende eeuw is er de Aartsbroederschap van het Allerheiligste Sacrament gevestigd. In de loop van de jaren tachtig van de twintigste eeuw leefde de Nederlandse belangstelling op voor deze historische plek. De bisschop van Breda, Mgr. Muskens, indertijd rector van het Nederlands Pauselijk College, en kenner van de historie, vestigde er de aandacht op als een mogelijke eigen kerk voor Nederlanders – en Friezen – in Rome. Sinds 2004 is de kerk de migrantenparochie voor de Nederlandse gelovigen.’

Irene Stellingwerff leidt je stap voor stap door de Kerk van de Friezen, van de afbeelding van de heilige Michaël boven de ingang van het voorportaal tot de medaillons van Willibrord, Bonifatius en Suidbertus; van de doopvont van Servatius tot de steen van Abraham; van de Statenbijbel tot de muur van kloostermoppen. Ook besteedt ze ruim aandacht aan de Heilige Trap; daarover morgen meer!

Ontdek onze droomplekken in Italië!

3 reacties

  1. Ga ik zeker ook bezoeken met mijn in Rome wonende “Nederlandse”
    vriendin, net als het kerkhofje bij de St. Pieter.
    Lucie

  2. Mag ik vragen waar ‘de kerk der Friezen’ zich in Rome bevindt?
    Met veel dank
    Herman

  3. Ciao Herman,

    als je voor het Sint Pietersplein staat, dus nog net voor de colonnades van Bernini, dan zie je aan je linkerhand een trap die onder een booggewelf met lantaarn omhoog loopt – als je deze trap beklimt kom je vanzelf bij de Kerk der Friezen. Alvast goede reis!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *