De fonteinen van L’Aquila – van waterspuwers tot een zwijgende engel
Abruzzo behoort tot de favoriete regio’s van Marlou. Ze komt er vaak en heeft al veel gezien, maar één ding stond al jarenlang hoog op haar haar wensenlijstje: een bezoek aan de beren die in Abruzzo leven. Dit jaar werd haar wens eindelijk werkelijkheid!
Area Faunistica dell’Orso Bruno
Marlou: ‘Al duizenden jaren leeft in Abruzzo een kleine groep bruine beren, afgezonderd van andere soorten in Europa. De laatste jaren worden deze beren met uitsterven bedreigd, hoewel er veel initiatieven zijn om de beer te beschermen.
Nadat ik vaak in Abruzzo was zonder ooit een keer een beer te zien, kan ik dit keer een droom in vervulling laten gaan. Ik mag op pad met Luigia, die al vanaf het begin betrokken is bij het natuurreservaat waar sinds elf jaren twee Europese bruine beren leven, de Area Faunistica dell’Orso Bruno bij Palena.
Dit omheinde natuurgebied ligt op de Colle Veduta, op achthonderd meter hoogte, en beslaat meer dan tienduizend vierkante meter, met struiken, fruitbomen, een sparrenbos en weilanden. Samen weerspiegelt dit de natuurlijke leefomgeving van de beer.
Het primaire doel was en is om beren die om welke reden dan ook niet in staat zijn in het wild te overleven toch een natuurlijke habitat te bieden. Tevens wordt er uitleg gegeven aan bezoekers en scholen die door middel van excursies en bezoek aan het museum een beter beeld krijgen van deze bijzondere beer.
Een blik op beer Margherita
Dat geldt ook voor mij, want Luigia weet waar ze moet zoeken en dus spotten we al snel op redelijke afstand beer Margherita, die heerlijk lui op een boomstam ligt. De andere beer houdt zich schuil in een soort kuil, dus die zien we maar half.
Margherita trekt zich niks van ons aan en gaat een paar meter verderop in de grond staan wroeten op zoek naar insecten, heel natuurlijk gedrag voor een beer. Een werkelijk indrukwekkend gezicht en zoals Luigia nogmaals benadrukt niet te vergelijken met een dierentuin.
Ze voegt er aan toe dat er hier dus ook niet meer beren bij mogen. Deze oppervlakte is slechts geschikt voor twee exemplaren. Willen ze meer beren opvangen, dan moeten ze het terrein uitbreiden.
Ook hier ziet men de beer natuurlijk het liefst in vrijheid, maar soms kan dat echt niet (meer) en dan is deze plek een prachtig alternatief. De beren kunnen hier schuilen, zonnen, klimmen, hun winterslaap houden en vaak ook voldoende eten vinden. Zo niet, dan worden ze bijgevoerd. Sowieso wordt hun gezondheid goed gemonitord.
Dicht bij een natuurlijke habitat
Luigia: ‘Het begon allemaal in 2015 met Caterina, een uit gevangenschap geredde beer die in zeer slechte gezondheid verkeerde. Ze mocht hier verblijven tot haar dood in 2024. Ze werd vierendertig jaar oud.
De twee beren die er momenteel leven, Iris en Margherita zijn afzonderlijk van elkaar geboren en getogen in gevangenschap. Ze hebben geen goede opvoeding als beer genoten en kunnen dus nooit in het wild overleven.
Dit reservaat komt zeer dicht bij hun natuurlijke habitat. Bovendien biedt het ruimte voor observatie en leert men het publiek over de biologie, de ecologie en vooral over het veilig samenleven met de beer, want dat vraagt wat aanpassingen.
Er zijn dorpen in Abruzzo waar de beren regelmatig op bezoek komen. Hier zijn projecten gestart om de bewoners voor te lichten en maatregelen te nemen om bijvoorbeeld kliko’s te verzwaren en hermetisch af te sluiten, bijenkasten beer-proof te maken en vooral te zorgen dat er nergens eten voor het grijpen ligt.
Kinderen leren berensporen te herkennen en iedereen ontdekt hoe je bij een eventuele ontmoeting met een beer kunt handelen. De bevlogen vrijwilligersorganisatie Salviamo l’orso (red de beer) verzet hierin veel werk.’
Praktische informatie voor een bezoek aan de beren
Het reservaat is bijna het hele jaar door op afspraak met een gids te bezoeken, in de ochtend of de late middag. Een tour duurt een uur, en wordt al dan niet gecombineerd met een bezoek aan het museum.
Tot slot nog een paar zaken om rekening mee te houden wanneer je deze excursie wil doen. Je mag geen honden en geen etenswaren meenemen en de beren uiteraard niet storen. Het terrein heeft weliswaar verharde wandelpaden, maar een beetje klimmen en dalen tijdens de wandeling is nodig. Op de website OrsiPalena.it vind je alle info.
Museo dell’Orso Marsicano
Natuurlijk neemt Luigia me ook mee naar het Museo dell’Orso Marsicano, dat is gevestigd in het boven Palena gelegen klooster en geheel is gewijd aan dit symbool van Abruzzo, met verschillende thema’s als de rol van de beer in cultuur, kunst en mythologie.
Voor jongere bezoekers is er een zeer tot de verbeelding sprekende nabootsing van een nachtelijk bos met berengeluid.
L’incontro – perfecte uitvalbasis in Palena
Palena heeft meer te bieden dan het berenmuseum. Het is namelijk een van de borghi più belli d’Italia, de mooiste dorpjes van Italië.
Ik neem mijn intrek bij Hotel L’incontro (Via Colle Veduta 62). Mijn kamer heeft waanzinnig mooi uitzicht. De combinatie van de voorjaarszon met de besneeuwde bergtoppen maakt het extra mooi.
Eigenaresse Filomena is een fijne gastvrouw. Het complex heeft diverse zitjes en voldoende parkeergelegenheid, plus een buitenfitness, een pizzeria en een bar – ideaal dus als je Palena wil verkennen.
Uitkijkpunten aan het water
Het dorp beneden lonkt uitnodigend en ik besluit meteen na aankomst op verkenning te gaan. Via een slingerweggetje wandel ik in een kleine tien minuten naar het centrum.
Allereerst hoor en zie ik de Aventino, de rivier die met geweld dwars door het dorp loopt, met bijbehorend geluid. Midden op de Ponte sull’Aventino heb je een mooi zicht op de watervallen, maar zeker ook bij de hoger gelegen Belvedere Morriconi is het genieten.
Wil je nog meer watervalletjes zien, dan is er net buiten het centrum ook een mooi uitkijkpunt met een Smart Bench, een met zonnepanelen uitgeruste zitbank waar je zowel zelf als je telefoon kunt opladen. Een kleine wandeling brengt je dan nog naar een idyllisch bruggetje met aan beide kanten watervallen.
Bijkomen bij het water
Nog meer water vind je in het centrum van Palena, bij de historische fonteinen met leeuwenkoppen waar ik mijn waterfles bijvul. Er hangt een mooie uitnodigende tekst (vrij vertaald) boven:
Del voto universal l’opera è questa,
se il cittadin ne gode almeno per poco,
tu pure –o passegger – il passo arresta,
limpida è l’acqua ed opportuno il loco;
bevi come pur vuoi per dissetarti,
mentre l’ombra ti invita a ristorarti.
Vrij vertaald:
‘Dit is het resultaat van de universele stem:
als inwoners er even van kunnen genieten,
houd ook jij, voorbijganger, je pas dan even in
het water is helder en de plek is perfect;
drink zoveel je wil om je dorst te lessen,
terwijl de schaduw je uitnodigt om bij te komen.’
Ernaast tref je een voor de Madonna van Lourdes ingerichte grot en de ingang van het Palazzo Ducale dat tevens een museum herbergt, maar dat besluit ik morgen te bezoeken.
Aperitivo op het Piazza Municipio
Na een uitgebreide lunch hoef ik niet meer uitgebreid te dineren, dus ik besluit na een aperitivo bij Bar Centrale aan het Piazza Municipio de alimentari aan het plein binnen te lopen, waar met liefde wat lekkers klaargemaakt wordt om mee te nemen.
Een flesje wijn erbij en met een volle rugzak begin ik aan de wandeling terug naar het hotel, die – bergopwaarts – wel wat langer duurt dan de heenweg.
Van bijzondere juwelen tot fossielen
De volgende dag stap ik na een snelle caffè bij Bar Centrale binnen bij goudsmid Daniela Di Cecco, aan de Via Trento e Trieste 13. Ze is aan het werk in haar winkeltje annex atelier waar ze alles zelf ontwerpt. Bewonder hier de presentosa, een prachtig sieraad met een mooie betekenis, zoals je hier kunt lezen.
Voor vertrek bezoek ik nog het Museo Geopaleontologico in het Castello Ducale. Nadat ik alle trappen van het castello heb beklommen, bewonder ik van onder de klokkentoren alweer een waanzinnig panorama.
Het museum bevat een grote collectie fossielen en gesteenten uit deze streek. Bij binnenkomst zie je de foto van oprichter Erminio di Carlo, een gepassioneerd paleontoloog. Veel van wat hier ligt komt uit zijn collectie.’
Wil je Palena ook bezoeken, dan vind je op de website Palena in Tasca meer tips. In de buurt zijn ook Sulmona, Casoli en Lama dei Peligni aanraders om te bezoeken.
