Ga op pad met de Ciao tutti City Walks!

Winterse werkzaamheden in de olijfboomgaard van Vista sull’oliveto

Heleen: ‘Het is februari, onze bed & breakfast is even dicht. Wellicht vraag je je af wat een B&B-eigenaar in de wintermaanden allemaal doet. Nou, dat is eigenlijk wel heel veel, zeker als je – zoals wij – een bed & breakfast in een olijfboomgaard runt.

Meteen na de pluk van de olijven, zo half november, zijn we begonnen met het restylen van drie appartementen. Maurino heeft een kleine verbouwing ondergaan. Het heeft naast een nieuwe kleur ook een nieuw interieur gekregen.

Ascolana heeft een volledige metamorfose ondergaan en Carboncella heeft een nieuwe stijl qua inrichting gekregen. Daar waren we nog lang niet klaar mee toen we eind november naar Nederland reisden, voor ons jaarlijkse bezoek.

In die periode bezorgen we onze versgeperste olijfolie PoggiOlio bij iedereen die een bestelling heeft geplaatst. Ook brengen we dan de olijfolie bij degenen die een olijfboom hebben geadopteerd en daarmee ons werk en het behoud van het Umbrische landschap steunen.

Toen we half december weer terugkwamen, hebben we de appartementen verder afgemaakt. We hadden een strakke deadline, want op 7 januari zou een professionele fotografe nieuwe foto’s komen maken voor onze website. Het was een race tegen de klok, maar we hebben het gered. Als je nieuwsgierig bent naar het resultaat, dan kun je een kijkje nemen op onze website.

Toen binnen alle werk zo goed als gedaan was, was het tijd om buiten aan de slag te gaan. Vanaf dat moment waren we bijna dagelijks in de olijfboomgaard te vinden. Een olijfgaard heeft immers onderhoud nodig, een klus die we met name in de wintermaanden klaren.

Als het regent of – heel soms – sneeuwt, kunnen we niks doen. Bij deze weersomstandigheden mag er namelijk niet gesnoeid worden. Het vocht zou dan in de verse wonden komen en een olijfboom overleeft dat niet. Maar gelukkig hadden we prachtig weer. Begin februari tikte de thermometer zelfs zeventien graden aan, maar werkend in het zonnetje voelt het stukken warmer.

Het snoeien van de olijfbomen is een jaarlijks terugkerende klus. Een olijfboom groeit vrij hard. Je kunt hem vergelijken met een wilg. Ieder jaar maakt hij nieuwe scheuten en takken en als deze omhoog of naar binnen groeien, bemoeilijkt dat het plukken.

Daarom worden alle takken die recht omhoog en naar de stam toe groeien gesnoeid. Zo ontstaat het zogenaamde wijnglas model, wat wil zeggen dat de olijfboom van binnen ‘leeg’ wordt geknipt zodat er een kelkvorm ontstaat. Op die manier kan er meer zon op de takken en de olijven komen en dat is waar een olijf van houdt; veel zon en warmte!
Buiten het snoeien hebben we ook elk jaar een andere gigantische klus te klaren.

Toen wij namelijk in 2011 onze B&B openden, was de omliggende olijfgaard (van vijf hectare) volledig verwaarloosd. Er was vijftien jaar niet naar omgekeken. De olijfbomen waren zo goed als onzichtbaar, volledig overwoekerd door bramenstruiken en klimop. Slechts hier en daar zag je een tak van de inmiddels twaalf meter hoge olijfbomen boven de bramenstruiken uit steken.

Anderhalf jaar zijn we bezig geweest om de bramenstruiken en klimop te verwijderen, met slechts een hark en een heggenschaar – meer hadden we niet. Langzaamaan werden de olijfbomen weer zichtbaar.

De jaren daarop zijn we gestart met het inkorten van de olijfbomen naar een normale hoogte. Wat resteerde was een stam met twee tot vier takken. De rest was allemaal dood, eigenlijk gewoon verstikt. Voordat een olijfboom dan weer vruchten gaat dragen, ben je zo vijf jaar verder.

Nu, zeven jaar later, is onze olijfoogst nog steeds zeer minimaal, ook al hebben we meer dan zevenhonderd olijfbomen en zouden we makkelijk tweeduizend liter olijfolie moeten kunnen produceren. Helaas blijven we nog steken bij zeshonderd liter. Meer zit er nog niet in.

Inmiddels zijn er vierhonderd olijfbomen ingekort en gesnoeid. In januari 2018 hebben we weer zo’n 75 olijfbomen onder handen genomen. Een heidens karwei. De enorme olijfbomen van twaalf meter hoog worden dan ingekort tot zo’n tweeëneenhalve meter.

Het afgezaagde hout moet daarna opgeruimd worden. Alles wordt verzaagd en zo hebben we elk jaar een enorme houtvoorraad. Genoeg om weer een volledig jaar ons huis te kunnen verwarmen en de pizza-oven en hot tub op te kunnen stoken.

Ruim tien weken waren we bezig geweest in de olijfgaard. En toen sloeg het noodlot toe.

Begin maart kregen we ineens, na een hele zachte periode, een paar dagen flinke vorst, hagel en sneeuw. Omdat onze olijfbomen op de zuidelijke en westelijke hellingen staan, waren deze al min of meer ontwaakt uit hun winterslaap.

Soms kan een olijfboom vorst en sneeuw echt wel overleven, zeker als je bomen hebt van meer dan veertig jaar oud. In 2012 hebben we begin februari een heel dik pak sneeuw gehad, dat drie weken bleef liggen, en toen was er niks aan de hand. De sneeuw viel toen vroeg in het jaar, dan zijn de olijfbomen ook in rust.

Maar nu, in maart, waren veel olijfbomen al aan het ‘ontwaken’. In het dorp werd er al gezegd dat deze vorst wel eens voor heel veel schade kon gaan zorgen. Dit hadden ze namelijk zo’n veertig jaar geleden ook al eens meegemaakt. Vele olijfbomen hadden de kou toen niet overleefd. Nu dreigde hetzelfde te gebeuren…

En ja, helaas had men in het dorp gelijk… Alle olijfbomen die we ingekort hadden, hebben de vorst niet overleefd. Althans, ze zijn gelukkig nog niet echt ten dode opgeschreven. Onderaan zijn er toch wat nieuwe scheuten bijgekomen, maar helaas niet op het oude hout. Deze olijfbomen kunnen we afzagen tot zo’n anderhalve meter. Het zal dan wel weer enkele jaren duren voordat er weer een mooie volle boom staat.

Ongeveer dertig olijfbomen aan de rand van de olijfgaard, zijn er slechter vanaf gekomen. Het lijkt of zij de eerste klap hebben opgevangen. Deze bomen zijn echt dood. Het enige wat we kunnen doen, is ze omzagen en weer nieuwe olijfbomen aanplanten.

Alle andere olijfbomen hebben vorstschade opgelopen. De een wat meer dan de ander. De takken vertonen dikke knobbels en op vele plaatsen zijn de takken, of zelfs hele stammen, opengescheurd. De hagel heeft de takken beschadigd en daardoor is er vocht binnen gedrongen, wat de olijfboom niet overleefd.

Het dode hout zal eruit geknipt moeten worden, want daar zullen geen olijven meer aan groeien. Dat houdt in dat de olijfbomen die vorig jaar nog een mooie volle kruin hadden en eindelijk volledig productief waren, ver teruggesnoeid moeten worden. Met als gevolg dat de olijvenoogst wederom zal afnemen, in plaats van toenemen.

We hadden zo gehoopt dat we dit jaar weer honderd olijfbomen konden inkorten en dat deze klus in 2020 klaar zou zijn. Maar helaas, we moeten weer van voor af aan beginnen. En ook hier is het weer een race tegen de klok, want in april gaat de bed & breakfast weer open en gaat het nieuwe seizoen van start.

In vele delen van Umbrië, maar ook in Toscane, zie je olijfbomen met vorstschade of dode olijfbomen. De meeste olijfgaarden die op de noordelijke hellingen liggen, hebben de vorst overleefd. Deze olijfboeren hadden in 2018 een uitmuntende olijfoogst. Een vriend van ons had zelfs zijn beste oogst ooit!

Onze olijfbomen hadden geen puf en energie om bloesem te maken. Ze waren aan het knokken voor hun leven. Hun prioriteit lag bij het maken van nieuwe takken. Voor ons was de olijvenoogst van afgelopen jaar dan ook zeer minimaal. Gelukkig was de smaak perfect!

Zo zie je dat Moeder Natuur zich niet laat leiden. Die heeft haar eigen wil. Dat zijn dan ook de risico’s van het boerenbestaan. Of je nu olijfboer bent of wijnboer, graan verbouwt of zonnebloemen… We hebben er allemaal, wereldwijd, mee te dealen. En dan mogen wij nog van geluk spreken dat het niet onze enige broodwinning is.

Gelukkig is het nu prachtig weer en kunnen we goed aan de slag. Net als wij lijken de olijfbomen te genieten van de voorjaarszon. Ze zijn echt klaar voor een nieuw bloeiseizoen!’

Wil je het werk van Heleen steunen? Adopteer dan een olijfboom in haar olijfboomgaard of laat een olijfboompje aanplanten. Een origineel en groen cadeau voor een geboorte, huwelijk, verjaardag, herinnering of zomaar. Hoe het in zijn werk gaat, lees je hier. Wil je liever helpen met de olijvenpluk? Dat kan ook! Check hier alle details.

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek de mooiste vakantieadressen in Italië

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *