Fontecchio en de Italische tijd – een klok met maar één wijzer

Wist je dat er vroeger in heel Italië de zogenaamde Italische tijd gold? Tot aan het begin van de negentiende eeuw hadden de klokken in Italië namelijk niet twee wijzers maar slechts één, die linksom – dus tegen de wijzers van de huidige klokken in – een ronde van vierentwintig uur maakte, maar de minuten niet telde.

Niet middernacht markeerde destijds de overgang van de ene naar de andere dag, maar zonsondergang. Op dat moment luidden de klokken om de boeren op de velden te waarschuwen dat het tijd was om naar huis te gaan. De avond behoorde dus al tot de nieuwe dag.

Dit systeem maakte het makkelijk om de resterende uren daglicht te berekenen, maar de klokken moesten wel voortdurend aangepast worden, omdat de tijdsduur tussen de ene zonsondergang en de volgende in de loop van een jaar vaak verandert.

Van de Italische naar de Franse tijd

Dit bleef zo tot de komst van Napoleon, die ook in Italië de Franse tijd invoerde, die nu nog steeds wordt gebruikt. Er zijn slechts weinig Italische klokken met maar één wijzer overgebleven.

De beroemdste is die in de Duomo van Florence, die je op de foto’s hierboven ziet. Een ander exemplaar vind je op de klokkentoren van het vestingstadje Fontecchio, in de regio Abruzzo.

In de toren bevindt zich de permanente tentoonstelling Lo spazio della memoria, ‘de ruimte van de herinnering’. Je bewondert er foto’s van Roberto Grillo van de nabijgelegen stad L’Aquila, voor en na de verwoestende aardbeving van 2009.

Langdurig klokgelui ter ere van een heldhaftige markiezin

Bewonder op het hoogste punt van het oudste deel van Fontecchio ook het Palazzo Baronale Corvi, waar historie samensmelt met legende. Het verhaal gaat dat markiezin Corvi tijdens het Spaanse beleg in 1648 in hoogsteigen persoon het dorpje bevrijdde.

Ze doodde vanuit een raam met pijl en boog de vijandelijke commandant. Volgens de legende duurde het beleg vijftig dagen. Om de herinnering aan die heftige periode levend te houden, luidt de bijzondere klok van Fontecchio elke avond vijftig keer.

Fontecchio’s middeleeuwse fontein

Als je Fontecchio bezoekt, mag je ook de fontein op het Piazza del Popolo niet missen. Deze fontein werd in de veertiende eeuw gebouwd en is een van de mooiste voorbeelden van monumentale fonteinen in Midden-Italië. Langs het bassin zijn talrijke wiskundige en religieuze symbolen te zien.

Op de muur aan het einde van de trap die van het plein naar de fontein leidt, staat ook het wapen van de gemeente, met twee opstaande leeuwen en een inscriptie die vertelt dat de fontein aan de basis ligt van de naam Fontecchio.

De fontein is gemaakt van kalksteen en heeft een veelhoekige basis met gladde zuilen. Uit de bodem van het bassin rijst een zuil op met vier maskers en metalen pijpjes waaruit het water stroomt. Volgens de overlevering was een van deze pijpjes van goud en daarmee voorbehouden aan de baron van Fontecchio.

Achter de fontein is een deel van een fresco van een Madonna met Kind te midden van engelen bewaard gebleven, die door de locals de Madonna dell’Uccellino wordt genoemd, omdat ze een vogeltje vasthoudt.

In de binnenzijde van de boog zijn engelen en heiligen geschilderd, terwijl op de pijler het fresco is geschilderd van de fontein.

Aan weerszijden van het fresco vind je een aantal grote bekkens staan die werden gebruikt om de dieren te laten drinken en waar de dorpelingen water uit konden halen.

Ook onder de verderop gelegen Porta dei Santi zijn overblijfselen te zien van een fresco van een Maria met het kindje Jezus.

Meer moois in Fontecchio

Vanaf het ruitvormige Piazza del Popolo kun je naast de fontein ook een aantal andere bezienswaardigheden van Fontecchio zien, zoals de Santa Maria della Pace, het oorlogsmonument tussen de bomen, de façade van de vroegere bakkerij, de Porta Piazza (ook wel Porta del Castello genoemd) en de klokkentoren die achter de stadsmuren oprijst.

Vroeger had het Piazza del Popolo zeven bogen die uitkwamen op de marktplaats; drie daarvan bestaan nog steeds en één is opgenomen in een verdedigingsmuur die in 1705 werd aangebracht, na de aardbeving van twee jaar daarvoor.

Een ander plein dat je niet mag missen, is het Piazza San Nicola, dat vernoemd is naar de kerk die hier ooit stond, maar die door verschillende aardbevingen helaas zo goed als geheel verwoest is. Alleen de apsis en de klokkentoren zijn nog te zien.

Tot slot is er de Porta dell’Orso, met een mooie spitsboog die bestaat uit vierkante blokken kalksteen. Aan de binnenkant kun je nog de gaten zien waarin de scharnieren van de grote houten poort waren bevestigd.

Op korte afstand van Fontecchio vind je Bominaco, beroemd om de met fresco’s versierde middeleeuwse kerken.