Een blik achter de maskers: een museum over het carnaval in Venetië

Sinds dit jaar heeft Venetië een Museo del Carnevale, met een kleine collectie kunst die geheel is gewijd aan het Venetiaanse carnaval. Het museum bevindt zich in het Palazzo Dolcetti, aan de Fondamenta Zattere in de wijk Dorsoduro.

Marian van Venetian Steps neemt je in deze blog alvast mee naar dit nieuwe museum, dat voornamelijk bestaat uit een collectie van schilderijen en beeldjes van hout en porselein. Samen schetsen ze een beeld van de geschiedenis van het carnaval van Venetië tussen de achttiende en de twintigste eeuw.

Heimwee naar Venetië

Marian: ‘Arnold Uvarov, die deze collectie tot stand bracht, heeft zijn missie zo mooi omschreven, dat ik hierbij de door hem geschreven tekst plaats:

Vrij vertaald: ‘Het begon allemaal met een porseleinen beeldje van een Venetiaanse dame en een harlekijn van de hand van Luigi Fabris, dat in een vergeten hoek van een Parijse galerie stond.

Hun melancholie en verlangen naar huis waren zo overweldigend dat ik besloot ze terug naar Venetië te brengen. Sindsdien heb ik over de hele wereld gezocht naar werken van Venetiaanse en Europese kunstenaars die geïnspireerd zijn door het carnaval, om ze terug te brengen naar hun ware thuis en hun schoonheid met de wereld te delen.’

Wat maakt dit kleine museum zo bijzonder?

Uvarovs zoektocht leidde tot een kleine maar fijne collectie schilderijen en beeldjes die het Venetiaanse carnaval tot leven wekken, met een aantal kostuums. Je ziet schilderijen van beroemde meesters als Picasso, Miro’, Chagall, Cocteau, Cousin en Severini.

Het palazzo is niet groot, maar als je van het Venetiaanse carnaval houdt (of er meer over wil weten), mag je deze collectie eigenlijk niet missen. De stad zelf was voor het Venetiaanse carnaval de allermooiste achtergrond zoals je je kunt voorstellen – en dat is ze nog steeds!

Commedia dell’arte

In het museum zie je naast carnavalstaferelen ook de klassieke personages uit de commedia dell’arte afgebeeld. Commedia dell’arte was de oerversie van geïmproviseerd theater. Het ontstond in de zestiende eeuw, vooral in de regio’s Veneto en Lombardije.

Er bestonden vaste karakters en intriges die zeer populair waren. Deze vaste figuren, le maschere, de maskers genaamd, waren onder anderen Pantalone, de gierige rijke koopman die een obsessie met geld en status heeft, Arlecchino, een slimme bediende en acrobaat, Columbina, een bekoorlijke vrouw van gewone komaf en de geliefde van Arlecchino, en Dottore, een pedante en stoicijnse arts.

Dit geïmproviseerde theater reisde rond en had haar bloeiperiode tussen de zestiende en achttiende eeuw, toen Venetië een kosmopolitische en tolerante republiek was, met de nadruk op handel. Een ideale plek voor reizende theatergezelschappen dus, zeker ook omdat de acteurs vaak de draak staken met gierige Venetiaanse kooplieden.

Een blik achter de maskers

Het Venetiaanse carnaval was een periode van ultieme sociale vrijheid in de achttiende eeuw, omdat de conventionele grenzen van klasse en identiteit tijdelijk werden opgeheven door gebruik van de maskers.

Iedereen kon in die tijd tijdens het carnaval anoniem door de stad dwalen en alle feesten bezoeken. Niemand die je achter je masker herkende… Als je het carnaval in Venetië wel eens hebt meegemaakt, weet je waar ik het over heb.

Je kunt in het museum ook de Delphos-jurk van Mariano Fortuny bewonderen. Deze beroemde jurk werd in 1907 ontworpen door Mariano’s vrouw Henriette, die zich liet inspireren door de chiton van de Griekse godin Delphi.

Elk handgemaakt exemplaar van eveneens met de hand geverfde zijde kreeg vorm in Fortuny’s Venetiaanse atelier. De jurk volgt de natuurlijke vormen van het vrouwenlichaam. In die tijd een revolutie, omdat het brak met de stijve korsetten. Emancipatie voor vrouwen.

Bezoek het Museo del Carnevale in Venetië

Je vindt het Museo del Carnevale aan de Fondamenta Zattere al Ponte Longo 1386 in Venetië. Het is dagelijks – behalve op maandag – geopend van 10.00 tot 19.00 uur. Een kaartje kost € 10,- (kinderen tot tien jaar mogen het museum gratis bezoeken).

Na afloop kun je een lekker ijsje eten bij Gelateria Nico of een kopje koffie drinken op hun terras aan het water. Aanrader!’

met dank aan het Museo del Carnevale voor een aantal foto’s