Archief per jaar: 2012

De naam van de roos van Umberto Eco – dertig jaar na dato

Het valt niet mee De naam van de roos van Umberto Eco te benoemen. Is het een middeleeuwse kroniek, een detective, een ideologische sleutelroman of een allegorie? Wie één oog dichtknijpt en in het boek kijkt als in een ver verwijderde spiegel, zal in elk geval gemakkelijk de monnikskappen en kardinaalsmijters uit de middeleeuwse dagen verwarren met de moderne tekens van macht. De naam van de roos verscheen precies dertig jaar geleden. Het wordt beschouwd als Umberto Eco’s oerwerk; de roman vormde het begin van een subliem schrijverschap. Nu, na drie decennia, vond Eco het tijd om zijn meesterwerk weer …

Lees meer »

Macho’s, moederskindjes, meesterminnaars?

De grote vraag bij Italiaanse mannen luidt als volgt: zijn ze onder te verdelen in de drie bovengenoemde categorieën of hebben ze stiekem allemaal alle drie de beschrijvingen in zich? Of nemen ze naar gelang de situatie steeds een andere rol aan? Gedragen ze zich op straat als macho’s, in bed als meesterminnaars en als ze je eenmaal hebben veroverd als moederskindjes? Italiaanse mannen zijn wonderlijke mannen, zo constateert ook journaliste Pauline Valkenet nadat ze in Rome is gaan wonen. Ze raakt geïntrigeerd door vrolijk flirtende charmeurs en door ijdeltuiten die uren voor de spiegel staan. Ze gaat uit met …

Lees meer »

Vriendschap volgens Cicero

In nood leert men zijn vrienden kennen, luidt het spreekwoord. Marcus Tullius Cicero kon daarover meepraten: in de nadagen van de Romeinse republiek in de eerste eeuw voor Christus raakte hij in de problemen doordat hij met zowel Caesar als Pompeius bevriend was. Beide heren, ooit goede vrienden, kwamen op voet van (burger)oorlog met elkaar te staan, en Cicero moest kiezen. Na lang aarzelen koos hij verkeerd: Pompeius trok aan het kortste eind en Caesar liet Cicero vervolgens een toontje lager zingen. Cicero trok zich terug uit de actieve politiek en schreef een flink aantal filosofische werken. Een van de …

Lees meer »

Vriendschap en andere ongemakken

Schreef ik gisteren nog over de grootsheid van de liefde, vanaf vandaag houd ik het tien dagen lang bij vriendschap – in het kader van de Boekenweek. Het thema dit jaar is namelijk ‘Vriendschap en andere ongemakken’. Die toevoeging van ongemakken vind ik zelf nogal vreemd, maar volgens de CPNB haalt vriendschap het beste en slechtste in mensen naar boven. Gelukkig hield Seneca er een heel positieve opvatting over vriendschap op na. Hij schrijft er aan het einde van zijn leven een uitgebreide brief over aan zijn vriend Lucilius. Deze brief geeft zo’n prachtige kijk op de vriendschap, dat er …

Lees meer »

De laatste dagen van Caesar

We duiken vandaag meer dan 2000 jaar terug in de tijd, naar 7 maart 44 voor Christus. Gaius Julius Caesar staat op het toppunt van zijn macht. Maar de jaren van oorlogen en machtspolitiek hebben hem oud gemaakt – het gewicht van zijn alleenheerschappij wordt een steeds zwaardere last op zijn vermoeide schouders. Hoewel Caesar nog altijd geldt als onoverwinnelijke generaal, kost het hem steeds meer moeite de corruptie, complotten en conflicten die de Romeinse politiek beheersen in te dammen. Zijn macht begint af te nemen, en hij stevent onherroepelijk af op het moment dat de Romeinse geschiedenis voor altijd …

Lees meer »

Terraferma – tragisch familie-epos

Het tragische familie-epos Terraferma vertelt het verhaal van een vissersfamilie op een prachtig onbedorven Siciliaans vulkaaneiland, dat nog nauwelijks bekend is bij toeristen. Het leven is er nog vrij eenvoudig. Ook voor Filippo, die zijn grootvader helpt op zijn vissersboot. Het leven is er echter vaak ook zwaar. Filippo’s moeder Giulietta droomt daarom ook van een beter leven op het vasteland. Alles verandert als Filippo en zijn grootvader tijdens het vissen op een groep Afrikaanse vluchtelingen stuiten. Ze besluiten de regels van het eiland te negeren en handelen naar de wetten van de zee. Ze redden de Afrikanen van de verdrinkingsdood en …

Lees meer »

De kinderen van Michelangelo

Na de schilderijen van Tintoretto, de etsen van Piranesi en de schetsen van Van Heemskerck, staan we vandaag voor een werk van een iets andere orde: de fresco’s van Michelangelo die het plafond en de wanden van de Sixtijnse Kapel sieren. Aangezien de Sixtijnse Kapel voor veel toeristen een must see is tijdens hun bezoek aan Rome, is het er dus bijna altijd druk. Dat kan er soms toe leiden dat je gemaand wordt door te lopen en vooral niet te lang stil te blijven staan. Vandaag vraagt echter om een langer bezoek en een gedetailleerdere kijk op de figuren …

Lees meer »

Op pad met Piranesi

Na de onverwachte ontmoeting met het Venetiaanse ververtje in Rome, ga ik vandaag op pad met Giovanni Battista Piranesi. Niet letterlijk natuurlijk, want deze begenadigde kunstenaar is al meer dan tweehonderd jaar dood. Dankzij het boek Rome: van Piranesi naar nu – van kopergravure naar nu van Leo Smink dient Piranesi echter nog steeds als gids door de Eeuwige Stad. Piranesi werd begin achttiende eeuw geboren in de buurt van, jawel, Venetië. De stad laat me hier in Rome gewoonweg niet los… Piranesi had het echter al op vrij jonge leeftijd gezien in het noorden en trok naar Rome, waar …

Lees meer »

Tintoretto – het Venetiaanse ververtje

Vanochtend werd ik niet meer wakker van het gekabbel van Venetiaans water, maar van het Romeinse verkeer. Na een week of twee zonder toeterende auto’s, Vespa’s en de sirenes van ambulances en la polizia, is het toch altijd weer even wennen continu omringd te zijn door lawaai. Ook de klanken van het Venetiaanse dialect sterven langzaam uit in mijn hoofd, om plaats te maken voor de o zo bekende Romeinse uitdrukkingen. Toch zit Venetië nog wel een beetje in mijn hoofd. Terwijl ik langzaam door de Romeinse straten en steegjes wandel, probeer ik de heimwee naar de stilte, naar de …

Lees meer »

De maskers zijn afgezet… heimwee naar het carnaval in Venetië

Precies een week geleden moest ik afscheid nemen van het Venetiaanse carnaval. De maskers zijn afgezet, de confetti weggespoeld, de kater verdronken. De Venetianen hebben hun stad stilletjes teruggewonnen op de feestvierende massa. Na dagen vol drukte klotst het water rustiger, tevredener bijna, tegen de kades. Vandaag moet ik afscheid nemen van de stad zelf, en dat valt me een stuk zwaarder dan het afscheid van het carnaval. Van maskers, drukke straten, aangeboden drankjes en meegenieten van de effecten van drinkgelagen krijg je gauw genoeg, terwijl de stad zelf nooit verveelt. Ik pak mijn koffer in en bekijk nog een …

Lees meer »

Apenstaartjes en slakkenhuisjes

We gebruiken het dagelijks zonder erbij na te denken, het @-teken op onze computer, oftewel het apenstaartje. Dat in Italië trouwens geen apenstaartje heet, maar chiocciola – slakkenhuisje. Sinds we e-mail hebben geïntegreerd in ons dagelijks bestaan, word je tientallen, zo niet honderden keren per dag geconfronteerd met dit teken, zeker op een werkdag. En sinds de introductie van twitter zien we het apenstaartje nog vaker voorbijkomen. Nu vragen jullie je waarschijnlijk af waarom ik het over apenstaartjes heb op een blog over Italië. Welnu, het @-teken zou al in het zestiende-eeuwse Venetië gebruikt zijn. In documenten van Venetiaanse kooplieden …

Lees meer »

Het bekendste kunstwerk ter wereld in koffie

Begin deze week schreef ik uitgebreid over de kunst van het koffiezetten, niet wetende dat er ook nog een andere vorm van koffiekunst bestond. Bij toeval stuitte ik namelijk de dag erna op dit geweldige kunstwerk, gemaakt van, jawel, kopjes koffie: Deze ‘Mocha Lisa’ werd gemaakt tijdens het Rocks Aroma Festival in Sydney, al een aantal zomers geleden. Voor het namaken van de Mona Lisa waren maar liefst 3604 kopjes koffie nodig, onderverdeeld in espresso, caffè latte en cappuccino, plus 564 kopjes met alleen maar melk, om de benodigde kleuren te creëren. Da Vinci blijft de gemoederen nog altijd bezighouden. …

Lees meer »

Zwaardvis uit de oven

Vandaag staat er zwaardvis op het menu, dankzij Loes Janssen Miraglia wederom. ‘De zwaardvis is een snelle, krachtige zoutwatervis. Hij is gemiddeld twee meter lang, maar hij kan wel 4,5 meter lang worden. Hij weegt soms wel 300 kilo. Door zijn snelheid en zijn kracht wordt hij beschouwd als de nobelste vis. In het verleden werd zwaardvis in Zuid-Italië alleen gegeten door de rijken. Armere mensen stelden zich tevreden met verse sardines en ansjovis. De allerarmsten konden zich helemaal geen vis veroorloven. Tegenwoordig is zwaardvis elke dag vers op de markt verkrijgbaar. In ieder geval in Catania, op Sicilië, waar …

Lees meer »

De leerlingsnijder – intrigerende historische roman die lang blijft nazinderen

Venetië, zeventiende eeuw. Wanneer zijn familie sterft aan de pest, volgt de zestienjarige Francesco Serristori zijn vader op als privésecretaris van Baldassare Lancerini. Voor de buitenwereld is Lancerini een gerespecteerd chirurgijn. Maar Franscesco leert hem kennen als een wispelturige, tirannieke vrouwengek… Al snel heeft Lancerini hem helemaal in zijn macht en wordt hij gebruikt om zijn vuile klusjes op te knappen. En dan wordt Francesco ook ingeschakeld in het geheime onderzoek van zijn meester naar de werking van het hart en de hersenen. Een nieuwe wereld gaat open en Francesco geraakt helemaal in de ban van de wetenschap en de …

Lees meer »

In het spoor van Hemingway

Tijdens een vlucht naar Rome, lang geleden, las Saskia For whom the bell tolls van Hemingway. Nog voor het vliegtuig goed en wel in de lucht was, was ze al gegrepen door het verhaal. Saskia: ‘De vrouw die naast me zat, tikte me zachtjes op mijn schouder. Wat ik aan het lezen was, zo wilde ze weten. Ik draaide het boek zo dat ze de titel kon lezen. Haar reactie zal ik nooit vergeten. Op luide toon riep ze: ‘Aha, geen wonder dat je zo met je neus in dat boek zit. Hemingway!’ Sinds die tijd heb ik veel van …

Lees meer »

Venetië in de voetstappen van Willem de Mérode

Een bezoek aan Venetië staat garant voor nieuwe mysteries, nieuwe ontdekkingen, nieuwe avonturen. Je slaat een hoek om en ineens ontdek je een prachtig kerkje, een wonderlijk verhaal, een bijzonder monument. Zelfs op het reusachtige, drukke San Marcoplein stuit ik nog regelmatig op een mysterieus detail of een bijzonder verhaal. Gelukkig zijn er ook mysteries die al voor ons zijn ontdekt en onthuld. Zo vond ik een voor mij nog onbekend Venetiaans mysterie op de website www.merodeinvenetie.nl, die de voetstappen die de dichter Willem de Mérode in Venetië zette probeert vast te leggen. De website is een initiatief van Helma …

Lees meer »

Als een vis in het water

Na ruim 750 blogstukjes leek het me aardig weer eens iets nieuws te doen, waardoor jullie tijdens het lezen van Ciao tutti nog meer het gevoel hebben van achter je computer even in Italië beland te zijn. Ik blog namelijk wel elke dag over Italië en Italiaanse zaken, maar nooit in het Italiaans. En dat terwijl het zo’n heerlijke taal is, met een prachtige klank die je gelijk meevoert naar Toscaanse wijnboeren, Napolitaanse pizzabakkers en Venetiaanse gondeliers. Vandaar dat het me leuk leek om af en toe ook wat kleine stukjes Italiaans aan jullie voor te schotelen. Om al een …

Lees meer »

Romeinenbruin geschminkte benen – carnaval in Maastricht

Saskia: ‘Vorige week was ik even terug op mijn geboortegrond. Terwijl ik samen met Willemijn langs de lekkerste Italiaanse adresjes van Maastricht wandelde, ging mijn hart met elke stap verheugder kloppen en mijn bloed steeds sneller stromen. Want hoewel ik mijn hart heb verloren aan het nog diepere zuiden, werd op de dag van mijn geboorte, morgen 32 jaar geleden, voor mij bepaald dat carnaval voor altijd in mijn bloed zit. Ik was namelijk de eerste baby die met Carnaval werd geboren (32 jaar geleden viel 18 februari op Rosenmontag, carnavalsmaandag) – en dat is in het zuiden een hele …

Lees meer »

De Vliegenvanger – verzamelaar van verboden liefdes

De hype rondom dit vuistdikke boek was me eerlijk gezegd een beetje ontgaan. Pas toen ik in Amsterdam langs een peperbus fietste, zag ik dat de onderzijde van de cover werd ingenomen door de Sint-Pieter. Nieuwsgierig geworden begon ik die avond nog te lezen, en al snel reisde ik met Peter mee van het zuiden van Nederland naar Italië. ‘Houd God voor ogen en je gulp gesloten.’ Met dit advies wordt de Limburgse Peter naar het seminarie gestuurd. Maar Peter slaat het advies in de wind; of beter gezegd: hij kán het advies niet naleven. Zijn liefde voor zijn vroegere …

Lees meer »

Smalle paden – tochten in en rond een Italiaans bergdorp

In 1994 wandelt een man over de Alta Via, een hooggelegen pad dat de Franse grens met de baai van Lerici in Italië verbindt. Onderweg stopt hij in een afgelegen dorpje, een plek die hij vervolgens niet meer uit zijn hoofd kan krijgen. Enige tijd later schrijft hij in een brief: ‘Ik heb een bouwval gekocht in de bergen van Ligurië. Je zou het hier naar je zin hebben.’ De geadresseerde is Julia Blackburn, die met deze man, de Nederlandse kunstenaar Herman Makkink, trouwt. In 1999 verhuist ze naar het dorpje, waar ze niet alleen een nieuw huis aantreft, maar …

Lees meer »

Azzurro – Adriano Celentano

Azzurro van Adriano Celentano was eind jaren zestig een immens populaire Italiaanse zomerhit. Het liedje is geschreven door niemand minder dan Paolo Conte, die de thema’s van liefde, eenzaamheid en zomer in een Italiaanse stad samen met Vito Pallavicini en Michele Virano speciaal voor Celentano optekende: Wie mee wil zingen en alvast de zomer wil verwelkomen, in elk geval in zijn hoofd en hart, vindt hieronder de tekst: Cerco l’estate tutto l’anno e all’improvviso eccola qua Lei è partita per le spiagge e sono solo quassù in città Sento fischiare sopra i tetti un aeroplano che se ne va Azzurro, il …

Lees meer »

Nauwelijks geraakt – rake roman van Veronesi

Nauwelijks geraakt is volgens Veronesi het beste boek dat hij ooit schreef. Het verscheen al in 2004, maar eind januari verscheen bij uitgeverij Prometheus de filmeditie van dit prachtige werk. Belinda is een blond meisje van zeventien. Ze heeft niet alleen blond haar, maar is van een totale, lichamelijke blondheid. Al haar bewegingen zijn blond, zelfs haar onbeweeglijkheid is blond. In een broeierig Rome zijn Belinda en haar halfbroer Mète de jeugdige helden van een generatie die alles heeft gekregen zonder het werkelijk te bezitten, die alles heeft gezien zonder er iets van te begrijpen: verspilling, dansen, chaos in zijn pure, …

Lees meer »

Alles wat je wil weten over koffie zetten met een moka

Niets heerlijkers dan koffie zetten met de moka. Dat smaakt én ruikt niet alleen nog wat lekkerder dan koffie uit een espressoapparaat voor thuis, maar het is ook nog eens een fijner ritueel. Terwijl de moka op het vuurt staat, hoor je de koffie langzaam pruttelen en verspreidt de geur van verse koffie zich door het hele huis. Nog slapende huisgenoten zullen meteen en met een goed humeur wakker worden en zich rond de keukentafel scharen voor een eerste kopje koffie. Zo gaat dat ook vaak als we bij Italiaanse vrienden logeren. Want hoewel veel niet-Italianen denken dat alle Italianen …

Lees meer »

Het wonder is geschied…

Ja lieve lezers, het zit erop, de deadline voor mijn boek is gehaald! Gisteren stuurde ik alle 40.000 woorden naar de uitgever, vergezeld van een uitgebreide selectie foto’s. Vandaag gaat een hele dikke envelop vol kaartjes, tickets, bonnetjes en andere in de loop der tijd verzamelde memorabilia op de post. Aan de heren van Studio Denk nu de taak om dit alles ook qua vorm tot een waar meesterwerk te vormen! Maar laten we niet op de zaken vooruitlopen; het duurt nog een maand of twee voordat we het eindresultaat kunnen vasthouden en de 40.000 woorden in gedrukte vorm tot …

Lees meer »