Museo Luxardo – Italiaanse likeur met een internationale geschiedenis

Iets ten zuidwesten van de stad Padova rijzen de Colli Euganei op uit het verder vrij vlakke landschap. De Euganische heuvels zijn van vulkanische oorsprong, met toppen tussen de drie- en zeshonderd meter hoog.

We komen dit keer echter niet voor het natuurschoon, maar voor een bezoek aan een van ’s werelds oudste destilleerderijen: Luxardo.

In het dorpje Torreglia, op een steenworp afstand van Villa dei Vescovi, bezoekt Erwin het Museo Luxardo, dat is gevestigd in de gelijknamige destilleerderij. Hier duik je in de geschiedenis van dit markante bedrijf, waar inmiddels de zevende generatie Luxardo aan het roer staat.

Erwin: ‘Voorafgaand aan mijn bezoek heb ik online een afspraak gemaakt. Bij aankomst meld ik me in de kleine winkel van Luxardo, waar alle huidige producten prachtig uitgestald staan.

Voor ik me laat verleiden om wat lekkers uit te zoeken, brengt een van de vriendelijke werknemers me naar de ingang van het museum. Hier start mijn reis door de lange en bewogen geschiedenis van het bedrijf, die meer dan tweehonderd jaar teruggaat in de tijd.

De stamboom van de familie Luxardo

Op de wand in de hal is de stamboom van de Luxardo-familie weergegeven, met onderaan de oprichter van het bedrijf, Girolamo Luxardo. Als elfde kind van de familie ziet hij in 1784 het levenslicht in het dorpje Santa Margherita Ligure, niet ver van Genua.

Zijn werkende leven start hij met de verkoop van kabels en touwen voor de scheepsindustrie waarvoor hij veel reizen maakt, naar havensteden als Livorno, Messina, Ancona en Trieste. In deze laatste stad, waar hij veel goede relaties opbouwt, leert hij veel over de Adriatische kust en komt in aanraking met koraalvissen.

Daarnaast handelt hij in rosolio, een Italiaanse likeur op basis van alcohol, water en suiker met een product voor de smaak, zoals citrusvruchten. Girolamo is een man met ambitie. In 1817 verhuist hij naar Zara (het huidige Zadar in Kroatië).

Hier komt Girolamo in aanraking met een likeur van de Maraschino-kers die al sinds de middeleeuwen voorkomt in Dalmatië. Met hulp van zijn vrouw experimenteert Girolamo thuis met het maken van Maraschino, waarna hij in 1821 een destilleerderij start in de Calle del Sale. Hoewel er grote concurrentie is, met ongeveer vijftien andere destilleerderijen in de stad, durft hij het toch aan een eigen zaak te openen.

Het eerste succes van Luxardo

In 1824 komt het eerste geregistreerde bedrijfssucces van Luxardo, wanneer Maraschino Luxardo wordt gekocht door de bekende banketbakkerij Demel in Wenen. Na zeven jaar experimenteren vraagt Girolamo uiteindelijk in Wenen een licentie aan voor zijn Maraschino en andere likeuren.

In die tijd noemde men de licentie een privilege, een term die vandaag de dag nog altijd is terug te vinden in de bedrijfsnaam en op het etiket: Pr. Fabbrica Excelsior Girolamo Luxardo. Het bedrijf groeit gestaag door, tot het de grootste destilleerderij in Zara is.

Van Kroatië tot Japan

Na de het overlijden van zijn vrouw in 1841 wordt Girolamo geassisteerd door zijn zoon Nicolò. Het bedrijf neemt een vlucht door de snelgroeiende export. De producten van Luxardo worden verkocht in Europa, maar ook in Rusland. Er zijn zelfs lege flessen uit die periode gevonden in Californië!

Na het overlijden van Girolamo in 1865 neemt Nicolò het bedrijf over. Hij zorgt ervoor dat in 1868 de eerste zendingen naar Azië vertrekken, naar onder meer China en Japan.

Michelangelo, de derde generatie Luxardo, bouwt in 1913 een nieuwe destilleerderij, een van de grootste in het Oostenrijks-Hongaarse Rijk, zelfs van Europa. Het statige hoofdkantoor en de zetel van de familie, direct aan de waterkant van de haven van Zara, is nog steeds een herkenningspunt van de stad, al huisvest het tegenwoordig een luxe hotel.

De terugkeer naar Italië

Zara werd aan het einde van de Eerste Wereldoorlog onderdeel van het Koninkrijk Italië. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoestten de zware Brits-Amerikaanse bombardementen een groot deel van de fabrieken in Zara. Ook een groot deel van de destilleerderij werd geruïneerd.

Tijdens de bezetting van Dalmatië door de partizanen onder leiding van generaal Tito trok een groot deel van de Italiaanse bevolking naar Veneto en Friuli-Venezia Giulia.

De broers Pietro en Niccolò Luxardo, die ervan werden beschuldigd sympathisanten van de fascistische regering te zijn, raakten in die periode vermist.

Giorgio, de enige overlevende van de vierde generatie Luxardo’s, slaagde erin naar Italië te vluchten, met in zijn bagage onder meer de originele recepten van de likeuren. In 1947 richt hij het bedrijf opnieuw op in Torreglia, waar het tegenwoordig nog steeds gevestigd is.

Bijzonder om te vermelden is dat Giorgio een flink aantal werknemers die uit Zara waren gevlucht weer in dienst nam op de nieuwe locatie in Torreglia. Een aantal van hen is terug te vinden op de originele personeelslijst uit Zara, die is te zien in het museum.

In het museum reis je aan de hand van historische foto’s en video’s door de geschiedenis van het bedrijf. Onderweg maak je handig gebruik van de audioguide die je op je telefoon kunt activeren.

Verpakt in stro

De verschillende foto’s en video’s laten mooi zien welke evolutie het productieproces heeft doorgemaakt in de afgelopen tweehonderd jaar. Een mooi voorbeeld is het aanbrengen van de stroverpakking rond de glazen fles van de Luxardo Maraschino Originale.

In de beginperiode gebeurde dit proces volledig met de hand. In een grote ruimte voorzagen dames fles voor fles van de voor Luxardo zo kenmerkende stro verpakking. Tegenwoordig gaat dat bijna volledig automatisch.

De oorsprong van deze verpakking ligt bij het transport van de glazen flessen, die werden gemaakt op Murano, het glasblazerseiland, en van daaruit naar Zara werden vervoerd. Het stro diende als bescherming voor de lege flessen tijdens het transport.

Na het bottelen bracht men de verpakking weer aan, zodat ook de volle flessen tijdens het transport goed beschermd waren.

Collectie antieke likeuren en reclameposters

Naast verschillende antieke voorwerpen als vulautomaten en ketels heeft het museum een grote collectie antieke likeuren van Luxardo.

Het absolute hoogtepunt van een bezoek aan het museum zijn de antieke likeuren met zelfs nog exemplaren die geproduceerd zijn in de distilleerderij van Zara, dus van voor de Tweede Wereldoorlog. Let vooral ook op de Italiaanse kersenwijn met in het hart van de fles een uurwerk.

Net als bij veel andere succesvolle ondernemingen speelt bij Luxardo ook de marketing een grote rol. Een aantal prachtige reclameposters zijn in het museum bij elkaar gebracht.

Daarnaast zijn er tal van andere pronkstukken, zoals een set oude metalen deuren die rond 1950 in een drogisterij in Milaan stonden en een antieke spiegel uit 1920.

Replica’s die bijna identiek zijn aan het origineel

Het succes van Luxardo zorgde voor veel imitatieproducten waarvan een deel is uitgestald in het museum. Het laat zien dat de replica’s soms bijna helemaal identiek zijn aan het origineel.

Kenmerkend voor de imitatieproducten is dat de verpakkingen nagenoeg allemaal zijn voorzien van stro, net als bij Luxardo zelf.

Aan het einde van de het museum wacht nog een kleine proeverij aan de prachtige moderne bar met honderden flessen likeur, die op een steenworp afstand in de distilleerderij worden geproduceerd.

Ook is er een mooie presentatie te zien die weergeeft welke kruiden worden gebruikt voor welke likeur. Hieruit blijkt hoe complex sommige likeuren zijn.

Onder toeziend oog van oprichter Girolamo proef ik van de Luxardo Maraschino Originale. Ik kan niets anders dan mijn goedkeuring geven…’

Ontdek de historie van Luxardo

Wil jij ook kennismaken met de ruim twee eeuwen aan historie van Luxardo? Boek dan via deze link een gratis bezoek aan het Museo Luxardo en laat je verassen door de wondere wereld van deze Italiaanse likeur.