De fonteinen van L’Aquila – van waterspuwers tot een zwijgende engel

Het is een van de bekendste bezienswaardigheden van L’Aquila, de hoofdstad van de regio Abruzzo en dit jaar ook de culturele hoofdstad van Italië: de Fontana delle Novantanove Cannelle.

Maar er zijn meer fonteinen in deze stad te vinden. Niet gek als je weet dat L’Aquila al sinds haar ontstaan in 1254 een sterke band met water heeft. We nemen je mee naar een aantal van deze prachtige fonteinen die dit jaar extra vrolijk klateren.

Fontana delle Novantanove Cannelle

De indrukwekkende Fontana delle Novantanove Cannelle ligt in Borgo Rivera, een van de oudste delen van het centro storico van L’Aquila.  Daarom staat de fontein ook wel bekend als de Fontana della Rivera.

De fontana beslaat bijna de hele omtrek van het Piazza San Vito, vlak bij de Chiesa San Vito alla Rivera. Wat deze fontein zo speciaal maakt, zijn niet alleen de negenennegentig waterspuwers, maar ook de verhalen en legenden die eraan verbonden zijn.

Volgens de overlevering ontstond L’Aquila in 1254 om de inwoners van negennegentig nederzettingen uit de omgeving te verenigen. Elke kasteelheer en zijn burgers kregen een eigen plek in de stad. Hieraan dankt de fontein zijn naam en de negenennegentig cannelle (waterspuwers).

De bouw van de fontein begon in 1272, onder leiding van architect Tancredi da Pentima. Boven elke cannella zie je een stenen masker, dat elk een kasteelheer zou vertegenwoordigen. Anderen denken dat de maskers demonen voorstellen, die waren gevangen door monniken om de stad te beschermen tegen het kwaad.

Toch geen negenennegentig waterspuwers…

Als je goed telt, valt op dat er maar drieënnegentig cannelle met waterspuwers zijn en geen negenennegentig. De veertig aan de voorzijde dateren waarschijnlijk uit de bouwperiode van de fontein, de drieëntwintig aan de linkerkant liet architect Alessandro Ciccarone in 1582 toevoegen en de overige dertig aan de rechterkant kwamen nog later.

De zes cannelle zonder masker kwamen er waarschijnlijk om aan negenennegentig te komen en zo de legende kracht bij te zetten.

De bekleding van de muren en het wapen van de stad dateren uit de vijftiende eeuw. De muren bestaan uit witte en roze stenen afkomstig uit de groeven van Genzano di Sassa. Er zijn vijf met elkaar verbonden waterbekkens op verschillende niveaus, die vroeger vooral werden gebruikt om kleding in te wassen.

Mysteries en legendes rondom de fontein

Er bestaan fascinerende verhalen over de Fontana delle Novantanove Cannelle. Zo zie je boven een van de cannelle een masker van een vissenkop, die een verwijzing zou zijn naar de legende van Colapesce.

Ook de verborgen bron van het water was eeuwenlang een goed bewaard geheim. Zelfs de bouwers hielden de locatie verborgen om te voorkomen dat de kasteelheren aanspraak zouden maken op de bron.

Het verhaal gaat zelfs dat Tancredi da Pentima werd geëxecuteerd omdat hij het geheim van de bron niet wilde prijsgeven en dat hij onder de fontein werd begraven.

Een andere legende vertelt dat ridders zich in de fontein moesten zuiveren voordat ze de Basilica di Collemaggio mochten betreden. Ze moesten een hele nacht in de fontein doorbrengen, luisterend naar het kabbelende geluid van het water dat uit de cannelle stroomde.

Wie het unieke geluid kon horen van die ene cannella, die hem tot in zijn hart kon raken, had het ritueel voltooid. Daarna moest de ridder uit de betreffende cannella drinken, knielen en mediteren tot zonsopgang en pas dan was hij zuiver genoeg om de basiliek binnen te gaan.

Fonteinen met bronzen figuren van Nicola D’Antino

Later kreeg L’Aquila fonteinen die verfraaid werden met bronzen figuren van de hand van beeldhouwer Nicola D’Antino, zoals de twee exemplaren op het Piazza del Duomo, die vereeuwigd zijn op bijna elke ansichtkaart van L’Aquila.

Ook de Fontana Luminosa, met twee naakte vrouwenfiguren, is door D’Antino gemaakt. De vrouwen dragen de voor Abruzzo traditionele koperen conca, een grote schaal of kom. Met de toppen van de Gran Sasso op de achtergrond is het een zeer fotogenieke fontein.

Fontana dell’Angelo Muto

Aangezien je niet kunt drinken uit de fonteinen, zijn de locals ook dol op de minder imposante exemplaren, zoals de kleine Fontana dell’Angelo Muto (‘fontein van de zwijgende engel’) aan het Piazza Palazzo. Deze fontein is vooral geliefd onder leerlingen van het Liceo Classico en de bezoekers van de provinciale bibliotheek.

Daarnaast zijn de vele eenvoudige drinkfonteintjes zonder decoratie die verspreid staan door de stad erg populair, want hier kunnen inwoners en bezoekers hun dorst altijd lessen, net als bij de nasoni in Rome.

Capitale della Cultura 2026

Alle informatie over L’Aquila als culturele hoofdstad vind je op de website L’Aquila 2026, met alle speciale evenementen.

Zo is vanaf eind deze maand in het MuNDA (Museo Nazionale d’Abruzzo) het schilderij Ecce Homo van Antonello da Messina te zien, een symbool van de Italiaanse renaissance, net zoals de titel culturele hoofdstad symbool staat voor de wederopstanding van L’Aquila na de verwoestende aardbeving in 2009.