Ga op pad met onze City Walks!

Pompoentaart van een Italiaanse maestro uit de vijftiende eeuw

We weten allemaal dat er in Italië in de vijftiende eeuw grootste ontdekkingen werden gedaan, architectonische wonderen werden verricht en de mooiste kunst werd voortgebracht, allemaal onder invloed van de renaissance.  Maar wist je dat er ook in de keuken wonderen werden verricht? Hier vond de geboorte van de moderne Europese keuken plaats. Manon Henzen laat ons kennismaken met een vijftiende-eeuwse keukenmaestro én een van zijn recepten!

pompoen-taart-maesro-Martino

Maestro Martino
Rond 1465 verscheen er een handgeschreven kookboek van de hand van Maestro Martino. We weten heel weinig over hem, maar zeker is dat hij in dienst was van kardinaal Ludovico Trevisan, een van de grootste gastronomen van die tijd. In de keukens van Trevisan experimenteerde Martino enerzijds met smaken uit de middeleeuwen en anderzijds met nieuwe ingrediënten uit de Arabische wereld, zoals suiker, sinaasappel en aubergine.

De nieuwe gerechten legde hij vast in zo’n 250 recepten in zijn kookboek De arte coquinaria. Bijzonder aan zijn manuscript is dat hij een nieuwe smaak en nieuwe gerechten ontwikkelde. Zo vinden we de eerste pastarecepten en echte groentegerechten bij hem en was hij de eerste die suiker als ingrediënt en niet slechts als smaakmaker gebruikte.

Vier Onze Vaders
De Maestro komt nog meer eer toe. Zijn kookboek was het eerste dat stap voor stap een gerecht beschreef. Voor zijn tijd waren recepten eerder te vergelijken met boodschappenlijstjes. Hij gaf aan voor hoeveel personen een gerecht bedoeld was, vermeldde de hoeveelheden van de ingrediënten, details over de kookmethode (stoven of bakken, fijn of grof malen) en zelfs de kooktijd. Dat ging echter nog niet in minuten, maar in gebeden: ‘Kook zo lang als vier Onze Vaders’ of ‘Kook zolang al psalm X of Y’.

Erfenis van Martino
Het handgeschreven kookboek van Martino kende geen grote verspreiding. Dat komt door de vele kopieën die al snel volgden na de introductie van de boekdrukkunst. Veel bekender is zijn werk geworden door Bartolomeo Sacchi of Platina, die rond 1470 De honesta voluptate ac valetudine (Over eerlijke genoegens en een goede gezondheid) uitgaf, met daarin 240 (van de totaal 250!) recepten van Martino.

Rond 1570 verscheen het wereldberoemde werk van Bartolomeo Scappi Opera dell’arte del cucinare, wederom met recepten van Martino. Zelfs in Nederland en Vlaanderen herkennen wij de hand van de Maestro en wel in het Koock-boeck oft Familieren Keuken-boeck van Antonius Magirus dat in 1612 in Leuven werd uitgegeven. Martino’s roem mag de tand des tijds dan wel niet hebben overleefd, hij is de echte maestro. Daarom eren we hem met een van zijn smakelijke recepten, dat al smaakt naar de herfst!

Pompoentaart-Martino-detail_eet!verledenfoto: Jeroen Savelkouls

Pompoentaart van Maestro Martino
Voor het deeg heb je nodig: 250 gram bloem | 125 gram boter | snufje fijn zeezout | 1 eidooier | 2 eetlepels koud water

Voor de vulling heb je nodig: een halve kleine pompoen naar keuze | zoveel groentebouillon dat de pompoen net onder staat | 4 eieren | 100 ml melk | 200 gram ricotta | 2 theelepels (riet)suiker | 1 volle theelepel kaneel | 1 volle theelepel gember | 2 eetlepels sesamolie | 75 gram Parmezaanse kaas | 100 gram pancetta | suiker en rozenwater om te besprenkelen

Voor de bereiding van de bodem hak je de boter in kleine stukjes. Doe bloem, boter en zout in een kom en kneed tot een kruimelig deeg. Klop de eidooier los met het water en voeg het toe. Kneed er nu een bal deeg van.

Rol het deeg met een deegroller uit op een met bloem bestoven plank. Vet een taartvorm in met olie en bekleed deze met het deeg. Prik een paar gaatjes in de bodem. Zet hem in de koeling terwijl je de vulling maakt.

Maak voor de vulling de pompoen schoon en snijd hem in kleine stukken. Doe de pompoen met de bouillon in een pan en breng het geheel aan de kook. Laat de pompoen circa 15 minuten koken tot hij gaar is. Giet het water uit de pan af en pureer de achtergebleven pompoen met een staafmixer tot een gladde puree.

Doe de eieren in een grote kom en klop ze los met een vork. Voeg hier de melk, ricotta, suiker, kaneel, gember en sesamolie aan toe en meng het geheel goed door elkaar tot het een gladde massa is. Rasp de Parmezaanse kaas en snijd de pancetta in kleine stukjes. Voeg beide toe aan het mengsel en schep het er goed doorheen. Voeg er ten slotte de (enigszins afgekoelde) pompoenpuree onderdoor en meng het tot je een mooie gladde massa hebt.

Doe de vulling op je deegbodem en strijk glad. Bak de taart in een voorverwarmde oven op 180 graden in circa 20 minuten gaar en goudbruin. Besprenkel tenslotte naar wens met suiker en rozenwater.

Pompoentaart-Martino_eet!verledenfoto: Jeroen Savelkouls

Kookworkshop Vergeten Eten
Wil je meer proeven uit de keuken van Maestro Martino en andere topkoks uit onze geschiedenis? Op 21 oktober kun je bij eet!verleden een kookworkshop Vergeten Eten volgen.

Historisch kookatelier eet!verleden is een idee van historica Manon Henzen. In dit kenniscentrum, winkel én kookruimte ineen wekt ze oude smaken en smaakcombinaties opnieuw tot leven. Hiervoor stoft Manon receptenboeken af, struint langs binnen- en buitenlandse markten en experimenteert in haar atelier. Neem op www.eetverleden.nl alvast een kijkje in de keuken!

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *