Inspiratie voor een Italiaanse kerst - cadeaus, delicatessen & wijn

Ciao tutti’s grote panettoneparade – de lekkerste panettones

Afgelopen week proefden we kilo’s panettone, om jullie vandaag een kleurrijke panettoneparade te presenteren, met de lekkerste panettones voor Kerstmis.

Wat is een panettone?
Maar eerst, voor degenen die het nog niet kennen: wat is een panettone? Het is een soort kerstbrood of kerstcake die onmisbaar is bij het Italiaanse kerstontbijt, met een schuimige cappuccino, maar die het ook prima doet als dessert, met een bolletje roomijs en warme chocoladesaus bijvoorbeeld. In deze blog vertellen we je meer over dit Italiaanse kerstlekkers én delen we de lekkerste panettones die je in Nederland kunt vinden.

De oorsprong van de panettone
Hoewel de panettone inmiddels ook ver buiten Italië te krijgen is, ligt de oorsprong van de panettone in Milaan. Al eeuwenlang wordt deze traditionele kerstcake met rozijnen en gekonfijte vruchtjes door de Milanese bakkers gemaakt. Het recept dat nog steeds als uitgangspunt dient voor de ‘echte’ panettone zou al meer dan vijfhonderd jaar oud zijn!

Zoals bij veel andere Italiaanse tradities bestaat er een mooi verhaal over de ontstaansgeschiedenis van de panettone. Hoofdrolspeler in dit verhaal is Toni, die stiekem verliefd is op Adalgisa, de dochter van een bakker die een kleine zaak runde in Milaan.

Adalgisa werkte hard om haar vader waar mogelijk bij te staan. Toni besloot eveneens in de bakkerij te gaan werken, zodat hij zo vaak mogelijk bij zijn geliefde kon zijn. Hij was bovendien niet op zijn achterhoofd gevallen en verzon de slimste streken om aan boter te komen, zodat hij het brood lekkerder kon maken.

Dat werd al gauw opgemerkt door de klanten en van heinde en verre stroomden ze toe om Toni’s brood, pan di Toni, te kopen. Dat leverde Toni niet alleen een gelukkige en welgestelde bruid op, maar ook een culinaire erfenis. Nog altijd genieten de Milanezen van zijn beroemde pan di Toni: panettone.

Een bewerkelijk recept
Volgens de traditie moet je eigenlijk thuis een panettone bakken. Het lekkers moet onder toeziend oog van het familiehoofd uit de oven worden gehaald, waarna deze pater familias er met een mes een kruis in moet snijden, als een soort zegen voor een gelukkig kerstfeest en een zorgeloos nieuw jaar.

Maar hoezeer de Italianen ook hechten aan kwaliteit en traditie, het zelf maken van een panettone is geen sinecure. Het deeg moet vrij lang rijzen – niet echt iets waar in de drukke dagen voor Kerstmis tijd voor is.

Ook Italianen kopen dus steeds meer panettones, die in kleurrijke stapels op de toonbank van de bakker of in de paden van de supermarkt opduiken. Wil je toch graag zelf een grote panettone of mini-panettones bakken? Hier vind je het recept!

Panettoneparade – de lekkerste panettones van A tot Z

We hebben de volgens ons proefpanel lekkerste, luchtigste, smeuïgste, smakelijkste, meest verrassende panettones voor je op een rijtje gezet. Ze staan op alfabetische volgorde, met waar mogelijk wat achtergrondinformatie over de panettonebakker, de ingrediënten, de te proeven variaties…

We tippen ook een gluten- en lactosevrije optie, maar we staan uiteraard open voor meer tips dus deel in de reacties gerust jouw panettonetip.

Let wel: voor de meeste panettones geldt dat de voorraad niet oneindig is, dus wacht niet te lang met bestellen als je wil genieten van deze feestelijke Italiaanse kersttraktatie. Te veel bestellen kan bijna niet, want een plak panettone is de hele maand december heerlijk als ontbijt – en je moet eigenlijk een stuk bewaren voor 3 februari, de feestdag van de heilige Blasius.

Als je dan een stuk panettone eet, zou je het hele jaar door beschermd zijn tegen keelpijn. Deze winter is dat extra prettig, dus sla genoeg in voor wat reserve én verheug je op lekker veel panettone-ontbijtjes komende weken…

Augusta – authentieke panettones vol tongstrelende traditie
De panettones van Augusta komen uit Saronno, ten noorden van Milaan. Al sinds 1945 worden er goudbruine panettones gebakken. Al deze traditie en ervaring proef je niet alleen terug in het eindresultaat, maar is ook af te lezen uit de verpakking, of je nu gaat voor een panettone in een hoge ‘hoedendoos’ of voor een met de hand in papier verpakt exemplaar.

Augusta heeft een breed assortiment, met naast de klassieke panettone ook een lekker winterse variant met appel en kaneel. Origineel van smaak, heerlijk bij een cappuccino, een kop thee of warme chocolademelk en ook heel lekker als ontbijt.

Verder zijn er panettones met chocolade, limoncello en pistache én schattig verpakte mini-panettones van 100 gram. Leuk als cadeautje voor in of onder de boom!

De panettones van Augusta zijn onder meer te koop in de webshop Tasto.nl, bij La Piola (Roermond), Bigoli (Utrecht), Uliveto (Amsterdam), Renzo’s Delicatessen (Amsterdam), JWO lekkernijen (Amsterdam), Piretti (Veenendaal), House of Taste (Leeuwarden), Smakelijk & Meer (Den Burg) en Piacere Italiano (Dordrecht).

Niet alle varianten zijn overal op voorraad, dus check vooraf even wat kan. Je kunt ook altijd contact opnemen met Mercato Italiano voor eventuele andere opties bij jou in de buurt.

Bauli – een klassieker in onze Italiaanse vriendenkring
Toen we in aanloop naar onze panettoneproeverij aan onze Italiaanse vrienden vroegen welke panettone er bij hen meestal op tafel komt, antwoordden verrassend veel Italianen: quello di Bauli, die van Bauli, uit Verona.

Nostalgie, want Bauli’s pandoro was het eerste kerstontbijt dat Saskia in Italië kreeg voorgeschoteld, bij vrienden in Toscane. Naast de klassieke panettone en pandoro zijn er varianten met drie soorten chocolade, stracciatella, pistache, Baileys, Cointreau en limoncello.

De kerstcakes van Bauli zijn onder meer te koop bij Peccati di Gola (met ook mini-versies én speciale cakes van Bauli), bij Alberto Pozzetto (Amsterdam), La Bocca (Landsmeer) en Passionata (Naarden). De limoncello-variant is ook verkrijgbaar in de wijnwinkel van Vino & Friends (Maastricht), waar je ook de heerlijke tiramisù-panettone van Maina kunt kopen.

Bonifanti – traditionele panettone in een prachtig bewaarblik
We hebben inmiddels een hele collectie Bonifanti-blikken, maar het bewaarblik van dit jaar is extra feestelijk. Ook de panettone zelf mag er zoals altijd zijn: een klassieker uit Milaan, de bakermat van de panettone, gevuld met rozijnen, vanille, gekonfijte sinaasappel- en citroenschilletjes in een zalig jasje van verkruimelde hazelnoten en hele amandelen.

De panettone van Bonifanti kent al een lange historie. In 1932 maakte Vincenzo Bonifanti in de werkruimte achter zijn bakkerswinkel de eerste variant op de klassieke panettone. Hij koos voor een decoratie van de uitstekende hazelnoten uit de Langhe boven op de kerstcake; het begin van een unieke traditie. Voor elke panettone heeft Bonifanti drie dagen werk, zorg en aandacht nodig, zodat er een optimaal kerstbrood op tafel komt.

De klassieke variant is er ook zonder bewaarblik en zelfs in mini-formaat (130 gram), voor als je alleen bent en geen kilo panettone wil wegsnoepen of voor als je kleine kerstcadeautjes wil uitdelen die vast en zeker in de smaak vallen.

Daarnaast heeft Bonifanti veel smaakvariaties, zoals panettone met cranberry, met peer en chocolade, met koffie en chocolade en zelfs met bier en chocolade. Je vindt de panettones van Bonifanti bij Panettone-shop.nl.

Chiostro di Saronno – kleurrijk verpakte panettones
De meeste panettones zijn alleen al vanwege de mooie verpakking een feestje om te geven (en te krijgen). Dat geldt zeker voor de prachtig verpakte panettones van Chiostro di Saronno, met een stevige papieren wikkel. Ze worden allemaal met de hand ingepakt – en dat zie je!

Ook de panettone zelf is smakelijk, zowel de traditionele variant als de verschillende smaken, van gezouten karamel tot chocolade, van een panettone all’amaretto tot een gin-lemon variant. Favoriet bij onze proevers zijn de panettone al prosecco (zeker als je er een feestelijk glaasje prosecco bij schenkt, tijdens het kerstontbijt), die met limoncello en die met koffie en sambuca.

De meeste varianten zijn te bestellen bij Peccati di Gola, maar ook Italiaanse delicatessenzaken als Hazelnoten (Amsterdam), La Bocca (Landsmeer), Tutti a Tavola (Utrecht), Panino di Pino (Vleuten), Passionata (Naarden), Il Borgo (Helmond), Trattoria Manca (Eindhoven) en Soetrijck (Groesbeek) hebben deze prachtig verpakte panettones in het assortiment. Vanaf begin december kun je ook terecht bij GustoNL’s eigen trattoria/bottega aan de Piushaven  in Tilburg. Je kunt altijd contact opnemen met GustoNL voor eventuele andere opties bij jou in de buurt.

Davide Barbero – panettone uit Piemonte
Piemonte is een waar paradijs voor lekkerbekken, een Luilekkerland vol chocolade en hazelnoten. De noga- en chocoladecreaties van Davide Barbero (anno 1883) zijn tot in de verre omtrek beroemd. Je hebt de kleurrijke blikjes van de torroneria / cioccolateria vast wel eens gezien.

Voor de feestdagen stoppen ze bij Davide Barbero al hun historische kennis, stijlvolle tradities, uitmuntende ingrediënten en sprankjes liefde in de panettones, met naast een klassieke variant ook een panettone met chocolade of met citroen.

De panettones van Barbero zijn onder meer verkrijgbaar bij La Piola (Roermond). Je kunt contact opnemen met Mercato Italiano voor eventuele andere opties bij jou in de buurt.

Festa di Friuli – feestelijke panettones uit Friuli
Uit de webshop Festa di Friuli proefden we de Panettone Classico van Pasticceria Filippi, met 100% natuurlijke ingrediënten, waaronder vanille, volle melk (die elke ochtend rechtstreeks wordt geleverd door de zuivelfabriek in het dorp), boter, eieren van scharrelkippen, honing, rozijnen en gekonfijte blokjes citrusfruit.

Het is daarmee een van onze favoriete klassieke panettones, want je proeft bijna elk ingrediënt én de aandacht voor het totaalplaatje terug.

Wil je eens iets anders dan anders, dan heeft Festa di Friuli ook strucà (een zuivelvrije kerstcake gemaakt met extra vergine olijfolie, appel en kaneel) en lingotto al limone (een soort kleine panettone met olijfolie en citroen). Stuk voor stuk feestelijk op tafel én op je tong!

Fiasconaro – flitsende samenwerking met Dolce & Gabbana
Het Siciliaanse Fiasconaro heeft dit jaar in samenwerking met Dolce&Gabbana deze prachtige collector’s item blikken gemaakt. Wij proefden de op en top Siciliaanse panettone, met citrusvruchten en saffraan.

Daarnaast is er een pistachepanettone overgoten met witte chocolade (inclusief een potje pistachecrème); een amandelpanettone met hazelnoot, chocolade, een vleugje Siciliaanse wijn en amandelschaafsel; een kastanjepanettone overgoten met gianduia en de Perpetuo-panettone met een traditionele Siciliaanse wijn (Vecchio Samperi) in een aparte vernevelaar.

Stuk voor stuk zeer prijzig, maar het bewaarblik is wel een echte blikvanger die je elke dag opnieuw laat wegdromen naar Sicilië. De Fiasconaro-panettones zijn onder meer verkrijgbaar via Panettoneshop.nl (met naast een webshop ook een tijdelijke winkel in Den Bosch) of bij Madame Henriëtte (Meerssen).

foto’s: Panettoneshop.nl

Giovannacci – luchtige panettones uit Ligurië
Massimo Giovannacci heeft in Finale Ligure zijn eigen kleine torrefazione (roosterij), waar hij heerlijke delicate koffie maakt. In aanloop naar kerst heeft hij ook lekker luchtige panettones. Zowel de klassieke panettone als varianten met chocolade of moscato (een aanrader voor bij een lekker glaasje dessertwijn) zijn te bestellen via Culitalia.

Hausbrandt – heerlijke panettones van meesterbakker Massari
Hausbrandt, een van onze favoriete koffiemerken uit Trieste, maakt ook heerlijke panettone, in chique verpakking. Ze worden gemaakt door meesterbakker Iginio Massari, die geldt als absolute autoriteit op panettonegebied.

Er is een gewone variant (de Delice) en een versie met een krokant laagje (Glace), maar natuurlijk is er ook een versie met koffie en witte chocolade. Je bestelt de panettones van Hausbrandt via Koffiecentrale.nl.

Infermentum – ambachtelijke panettone in een papieren zak
Met name in de streek rondom Verona kent iedereen de ambachtelijke panettones van Infermentum, die worden verpakt in een stijlvolle papieren zak. Langzaam verovert Infermentum ook de rest van Italië, aangezien de panettones dankzij de lange rijstijd van het deeg (36 uur) heerlijk luchtig en tegelijkertijd vol van smaak zijn.

De Infermentum-panettones vallen ook regelmatig in de prijzen, zoals bij de wedstrijd Una Mole di Panettoni in Turijn. Ook staat deze panettone elk jaar in de Italiaanse top tien panettones. Terecht, want de smaak is fenomenaal. De klassieke panettone bevat biologische rozijnen, sinaasappel gekonfijt volgens de Franse natuurlijke methode en het onmiskenbare aroma van vanille uit Madagaskar.

De chocoladevariant bevat naast de gekonfijte sinaasappel en vanille ook drie soorten chocolade (melk, puur (61%) en wit), maar geen rozijnen. Saskia heeft tijdens het testen nog net een stukje weten te redden voor het kerstontbijt, de rest ging tot de laatste kruimel op…

De panettones van Infermentum zijn exclusief verkrijgbaar bij Casabase, prachtig verpakt in een papieren zak die zo onder de boom kan, in afwachting van kerst.

foto’s: Infermentum

Loison – lang & langzaam bakproces voor het lekkerste resultaat
Voordat de panettones van Loison de oven in gaan, heeft het deeg 72 uur kunnen rijzen en rusten. Die magische wachttijd wordt beloond met lekker luchtig deeg, waardoor je met gemak twee plakken panettone op kunt 😉

We proefden onder meer de panettone al limone (met citroen), de panettone al mandarino tardivo (met Siciliaanse mandarijntjes), de panettone met chocolade en die met gezouten karamel. We zouden ze opnieuw moeten proeven om te zeggen welke de lekkerste was, dus oordeel zelf…

De panettones van Loison zijn onder meer te koop bij Peccati di Gola en bij de Sligro (waar je nu vanwege de sluiting van de horeca ook als gewone consument kunt winkelen). Er is ook een panettone in een mooi bewaarblik en de mini-panettones ontbreken evenmin.

Muzzi – ultiem panettonegeluk uit Umbrië
Antica Pasticceria Muzzi bakt de panettones in Umbrië, waarna ze eveneens feestelijk verpakt worden. Dit jaar is er een speciale dierenlijn, met onder meer een tijgerprint voor de panettone al pistacchio (qua smaak ook echt om wild van te worden, mede dankzij de fluweelzachte structuur van de cake).

Er is ook een klassieke variant met peer en chocolade en een variant met stukjes chocolade (in een panterprintpapiertje). Muzzi maakt ook pandoro, zowel klassiek als met stukjes chocolade.

De panettones van Muzzi zijn verkrijgbaar bij onder meer Renzo’s Delicatessen (Amsterdam), La Bocca (Landsmeer), Het Proeflokaal Elburg (Elburg), Caat Delicatessen (Oosterbeek) en Da Silvano (Middelburg).

Ook hier geldt: niet alle varianten zijn overal op voorraad, dus check vooraf even wat kan. Je kunt altijd contact opnemen met Mercato Italiano voor eventuele andere opties bij jou in de buurt.

Extra tip: panettone met aceto balsamico
Wil je panettone als dessert serveren? Kies dan eens voor de variant die Antica Pasticceria Muzzi maakte in samenwerking met Giuseppe Giusti, een van de bekendste balsamicoproducenten. De panettone is gevuld met rozijnen die hebben mogen badderen in twaalf jaar oude balsamico en banketbakkersroom op basis van aceto balsamico.

Heerlijk als je hem even opwarmt in de oven en serveert met een bolletje vanille-ijs én een drupje balsamico. Simpel maar spectaculair qua smaak!

Deze speciale panettone is onder meer te koop in de webshop Tasto.nl en ook bij Woarst (Arnhem), Tutti a Tavola (Utrecht) en Charlots Delicatessen (Hilvarenbeek). Je kunt ook voor deze variant altijd contact opnemen met Mercato Italiano voor eventuele andere opties bij jou in de buurt.

Nutrifree – glutenvrije panettone
Elke en Wendelijn testten glutenvrije panettones (die ook lactosevrij zijn). De lekkerste zijn die van Nutrifree, die verkrijgbaar zijn in een klassieke variant of met chocolade. Voor de kleintjes – of als extraatje voor een kerstgast die geen gluten mag eten – is er ook een panettoncino, een mini-panettone. Je bestelt deze gluten- en lactosevrije panettones bij glutenvrijemarkt.com.

Pandoro – stralend middelpunt van het kerstontbijt
Zoek je een Italiaanse lekkernij die de show steelt tijdens het kerstontbijt, alleen, met z’n tweetjes of met het hele gezin?

Favoriet bij onze kleine proevers is deze lage pandoro in de vorm van een ster, gevuld met gianduia (chocolade/hazelnootcrème) en bedekt met een lekker dikke laag chocolade en stukjes hazelnoot. Deze stervormige kerstcake is te bestellen bij Digusti, waar je ook een stervormige pandoro zonder chocolade vindt.

Pandoro komt oorspronkelijk uit Verona en omstreken. De naam is een samentrekking van pane d’oro, brood van goud. Dit kerstbrood werd toen Venetië nog een republiek was namelijk vooral geserveerd door welgestelde families. Nu kunnen ook wat minder rijke Italianen met Kerstmis genieten van een dikke plak ‘gouden brood’, al dan niet bestrooid met poedersuiker of overgoten met chocolade.

Picenum – panettones van een dorpsbakker in Le Marche
Dankzij Picenum kun je ook dit jaar kerstinkopen doen in Italië. Hun panettones worden namelijk gemaakt in de lokale Pasticceria Marcoaldi and Guglielmi in het pittoreske dorpje Penna San Giovanni, in de provincie Macerata (regio Le Marche).

De locals bestellen bij deze kleinschalige dorpsbakker in november al hun panettones, waarna Rosanno Guglielmi, de eigenaar van de bakkerij, aan de slag gaat. Speciaal voor Picenum maakte hij al vroeg een mooie lading panettones, zodat ook wij kunnen meegenieten van deze traditie.

Je proeft in elke hap de liefde en de aandacht van Rosanno terug, of je nu kiest voor de Panettone Classico, de Cioccolato of de Frutti di Bosco e Cioccolato Bianco. Die laatste is onze favoriet, lekker romig en fris tegelijk. Wil jij ook een van Rosanno’s panettones proeven? Bestellen kan bij Picenum.

Pistì – smeuïge Siciliaanse panettones
Zoetigheid kun je prima aan de Sicilianen overlaten. Weten ze je tijdens je vakantie op het eiland te verleiden met cannoli, cassata en granita, met kerst doen ze dat met panettones.

In Bronte, een dorpje aan de voet van de Etna dat bekend staat om pistachenootjes van perfecte kwaliteit, bakt Pistì smeuïge panettones. Het deeg dat wordt gebruikt is uitzonderlijk lekker, maar de variaties mogen er ook zijn.

Natuurlijk is er naast de traditionele panettone een variant die is gevuld met een romige crème van de lokale pistachenoten, maar je kunt de pistachenootjes ook proeven in combinatie met chocolade en perzik of met ananas en abrikoos. Er is een met een kerstige vulling van chocolade en bloedsinaasappel, maar onze favoriet is die met bosvruchten en witte chocolade, met bij elke hap pure Siciliaase passie die over je tong rolt.

De panettones van Pistì zijn onder meer te koop bij Mosaevino (Maastricht), Winestyle (Kerkrade), La Bocca (Landsmeer), Het Proeflokaal Elburg (Elburg), House of Taste (Leeuwarden), Smakelijk & Meer (Den Burg) en Agnes Cuisine (Zierikzee).

Niet alle varianten zijn overal op voorraad, dus check vooraf even wat kan. Je kunt ook altijd contact opnemen met Mercato Italiano voor eventuele andere opties bij jou in de buurt.

Quacquarini – panettone uit de wijngaarden van Le Marche
Eveneens uit Le Marche komen de panettones van de familie Quacquarini, wijnmakers in hart en nieren. Ze maken dan ook een panettone met wijn – en niet zomaar met wijn, nee, ze gebruiken er hun sterwijn voor: de rode Vernaccia di Serrapetrona DOCG. Dat ruik je meteen al als je de verpakking opent en dat wordt op het bord alleen nog maar verleidelijker.

Dat geldt overigens ook voor hun panettone met koffie & chocoladesnippers. Die is wat donkerder van kleur, ook aan de binnenkant, en iets minder zoet – dat is ’s ochtends vroeg juist wel weer lekker. Heerlijk wakker worden met de echte smaak van caffè!

Vino e Basta mag een aantal van deze traditionele kerstcakes van de familie Quacquarini reserveren. Wil jij ook graag zo’n panettone met wijn of met koffie, dan kun je er voor 30 november een (of meer) bestellen via deze link.

Reda – panettone van een kleinschalige bakkerij uit Calabrië
Chiara van Chiara’s Food en Luigi van Terre Lente hebben dit jaar de handen ineen geslagen om een hele lading panettones van Reda, een kleine bakkerij in Acri, een dorpje in Calabrië, te laten komen. Naast de klassieke versie is er een variant met chocolade en eentje met gedroogde abrikozen en walnoten (deze laatste is lactosevrij omdat de boter is vervangen door extra vergine olijfolie).

Alle drie heerlijk (maar wel heimwee-opwekkend, je proeft de Calabrese warmte en gastvrijheid) met een dot ricotta of met een dikke laag pistachecrème – een suggestie van Chiara die we graag ter hand namen…

Zaghis – tongstrelende panettones uit Treviso
In een klein dorpje in de provincie Treviso bakte Luigi Zaghis in 1952 zijn eerste panettone. Inmiddels zijn er honderdduizenden panettones uit de oven tevoorschijn getoverd. Ook dit jaar heeft Zaghis weer volop gebakken.

Naast de klassieke variant met Venetiaanse gondels op de verpakking is er een panettone met pistachecrème (onze favoriet), een panettone met een jasje van amandelen en een panettone met chocolade en peer. De panettones van Zaghis zijn te koop bij Alberto Pozzetto (Amsterdam) en Passionata (Naarden).

Welke panettone(s) je ook kiest uit deze parade, geniet van een lekker zoet (kerst)ontbijt, tussendoortje of dessert. Je kunt er ook heerlijk mee koken en bakken, met volop inspiratie in deze blog met tien (Italiaanse) recepten met panettone – van een tulband en een boomstammetje tot semifreddo en tiramisù. Buon appetito!

Geniet van onze puzzelboekjes!

5 reacties

  1. Wilma Boetius van Emmerloot

    Ciao Saskia, wat een prachtige beschrijving over de pannetone.
    Ik ga het zeker bewaren.
    Is ook een leuk onderwerp om over te vertellen op mijn Italiaanse les bij Claudia Campagna.
    Ciao en buona fine settimana!

  2. Wat een prachtige plaatjes allemaal, een lust voor het oog!
    Stuk voor stuk kunstwerkjes…..en het water loopt je in de mond!
    Mooie verhalen!

  3. Josette de Quanr

    Wow! Wat een varianten zijn er tegenwoordig heel gaaf artikel!

  4. Heerlijk al die Italiaanse gerechten vooral de verschillende prachtige en lekkere panettone. Bedankt hiervoor.

  5. Heerlijk al die Italiaanse gerechten vooral de verschillende prachtige en lekkere panettone. Bedankt hiervoor.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *