Hoewel in het bezette Italië elke rit een gevaar voor eigen leven is, vervoert een man op een racefiets in het diepste geheim een gesloten envelop door een grauw labyrint van checkpoints en angst, zonder dat hij weet wat erin zit.
Die koerier is de nationale held van het land, Gino Bartali: winnaar van de Tour, de Giro en vele klassiekers, én de rivaal van de rijzende ster Fausto Coppi.
Tegen het decor van de verstilde heuvels in Toscane en Umbrië en de schaduwrijke stegen van een verduisterd Florence schetst deze historische roman de verstikkende sfeer van de spertijd.
Iedere omwenteling van de trappers voelt als een eenzame weddenschap met de dood. In dit schemergebied moet Bartali kiezen tussen zijn morele plicht en de veiligheid van zijn gezin, terwijl de grens tussen de onoverwinnelijke legende en de kwetsbare mens langzaam vervaagt.
Verborgen geschiedenis van wielerlegende Bartali
Koerier van de twijfel verbeeldt de verborgen geschiedenis van deze wielerlegende. Van alle kanten wordt aan hem getrokken om zijn faam in te zetten als dekmantel voor het verzet. Zijn weg naar dat heldendom was echter geplaveid met diepe existentiële twijfel.
Naarmate Van Hartevelt zich verder verdiepte in Gino Bartali, maakte de legende plaats voor de persoon. Vol nieuwe inzichten bezocht hij de buurt waar de profrenner opgroeide, tot hij zich met hem ging identificeren.
Het resultaat is een historische roman over de ingewikkelde keuzes waar de oorlog mensen voor stelt, en de dunne scheidslijn tussen heldendom, angst en twijfel.
Lees alvast een fragment
‘Achter hem valt de voordeur in het slot. Het geluid van de sleutel die twee keer wordt omgedraaid, klinkt als het grendelen van een celdeur. Het is een onherroepelijk geluid dat de scheiding markeert tussen de opgejaagden binnen en de man die de vrijheid van de weg nog bezit.
Gino Bartali blijft nog even roerloos staan voor het okergele huis, dat verscholen ligt achter een dichte haag van uitgebloeide jasmijn. De avondbries blaast de beklemming, die als een grauwe sluier in zijn hoofd hangt, niet weg.
Daarvoor waren de bewegingen in het huis te gedempt, de gordijnen net iets te strak gesloten en de kieren te zorgvuldig afgedicht tegen nieuwsgierige blikken en het genadeloze licht van de buitenwereld.
Hij voelt nog steeds de hand van de man op zijn schouder, een laatste, krachtige kneep bij het afscheid. De oogopslag brandt nog in zijn hoofd: een uitdrukking van dankbaarheid en de bittere berusting van iemand die besef dat zijn hele bestaan aan een zijden draadje hangt – vastgehouden door een vreemdeling op een fiets.
De oktoberzon zakt weg achter de verre, gekartelde rug van de Monte Morello en werpt lange schaduwen over de vallei. Vanaf de flanken van Fiesole oogt Florence als een droom van terracotta en marmer, een stad die ingesnoerd ligt in een gouden gloed voordat de nacht haar opeist.
Diep beneden in het dal glinstert de Arno als een lint van vloeibaar lood, traag stromend naar de plek waar de rivier zich straks onder de bogen van de Ponte Vecchio zal wringen, onverschillig voor de dreiging die in de straten hangt.
Ooit luidde de afdaling vanaf Fiesole via de Via San Domenico een beloning in na een dag hard trainen; een sensatie van gewichtloosheid waarbij de zwaartekracht het werk deed en de wind de zorgen uit zijn hoofd blies.
Nu is de wind ijzig en voert de stank van verbrand rubber en dieselolie aan. De haarspeldbochten die hij gewoonlijk aanvalt, liggen als hinderlagen voor hem waarachter elk moment grijze uniformen kunnen opspringen.
Zijn vingers knijpen wit weg in het rode stuurlint van de beugels; zijn ogen loeren als die van een havik die de diepte peilt.
Terwijl hij naar beneden suist, domineert de trotse koepel van Brunelleschi het uitzicht. De Parel van Toscane lijkt vastgenageld aan de vallei als een prooi die klemvast zit in de kaken van een roofdier.
Gino nadert de buitenwijken bij Piazza Edison en voert het tempo op. De avondklok nadert. De stad ademt haast. Overal schuifelen schimmen met gebogen hoofden langs de muren. Zodra het zware, ritmische geronk van een vrachtwagenmotor aanzwelt, lossen ze geruisloos op in de schaduwen, zoekend naar een plek om te schuilen.
Daar staan ze. Op de kruising blokkeert een vrachtwagen van de SS de weg, diagonaal geparkeerd als een zwart kadaver. De koplampen snijden als messen door de invallende schemering. Soldaten in grijze uniformen, hun gezichten verborgen onder de randen van hun helmen, sleuren een man uit een portiek.
Het is een beeld zonder geluid, als een gruwelijke, stomme film. De man stribbelt niet tegen; zijn lichaam is slap van pure angst. Een soldaat deelt een klap uit met de kolf van zijn geweer – een droge knal die tussen de huizen weerkaatst.
Gino houdt zijn benen stil. Hij draait zijn stuur met een reflex die hij in duizend sprints heeft geleerd. Hij mag hier niet gezien worden. Niet nu.
Hij duikt een zijsteeg in, een smal pad waar het plaveisel ongelijk is en de geur van muffe kelders domineert. Een rat schiet een spleet in de muur in. Zijn smalle banden stuiteren over de kasseien.
Hij weet dat de blokkades als een verstikkend net over de stad liggen en hij is de vis die door de mazen moet glippen. Plotseling flitst er een zoeklicht door de steeg. Een schreeuw in een taal die klinkt als brekend glas snijdt door de lucht.
Gino kijkt niet om. Hij komt uit het zadel, staat op de pedalen en gooit zijn gewicht naar voren. De geelgroene Legnano versnelt onder hem, een verlengstuk van zijn eigen verbetenheid.
Achter hem hoort hij het rauwe ronken van een Zündapp die wordt aangetrapt. Het geluid zwelt aan, weerkaatst tegen de muren en lijkt van alle kanten tegelijk te komen.
Gino kent deze wijken. Hij weet waar de paaltjes staan die te nauw zijn voor een zijspan, waar de trappen liggen die hij met de fiets op zijn schouder op kan rennen. Hij stuurt zijn fiets met een bijna wanhopige precisie door een doorgang die nauwelijks breder is dan zijn stuur.
De motorfiets brult achter hem; de koplamp werpt Gino’s eigen reusachtige schaduw op de muren voor hem uit. Hij is een kampioen, een man die gewend is aan de achtervolging, maar ditmaal is de prijs geen gele trui of zilveren beker. Ditmaal is de prijs zijn leven.
Met een laatste, explosieve krachtsinspanning duikt hij de overdekte markthal van San Lorenzo in.’
Lees verder in
Koerier van de twijfel: Gino Bartali | Hans van Hartevelt | ISBN 9789083661803 | € 21,95 | uitgeverij Blue Baboon | bestel Koerier van de twijfel: Gino Bartali bij je lokale boekhandel of bij bol.com
