Archief per maand: april 2011

Het raadsel van Botticelli

De jonge, vrijgevochten Luciana, die als prostituee en als schildersmodel werkt, wordt door een van haar voornaamste klanten gevraagd om te poseren voor een bevriende schilder. Deze schilder blijkt niemand minder te zijn dan Sandro Botticelli, die graag wil dat Luciana poseert als de centrale figuur Flora op zijn beroemde schilderij La Primavera. Wanneer de kunstenaar haar echter wegstuurt zonder haar te betalen, steelt Luciana in haar woede een niet-afgemaakte miniatuur, cartone genaamd, van het schilderij. Hiermee zet ze een reeks van gebeurtenissen in gang en binnen een paar uur nadat Luciana de miniatuur heeft meegesmokkeld zijn er drie moorden …

Lees meer »

Heiliger dan de paus

Mijn rondreis door het zuiden van het Italiaanse schiereiland sluit ik af in Napels. Volgens veel inwoners van het noorden van Italië behoort alles ‘onder Rome al tot Afrika’, maar die mening deel ik zeker niet. Het is anders dan het noorden, zeker, primitiever soms, maar ook authentieker, wijzer, natuurlijker misschien. In Napels sluipt alweer wat ‘noordelijkers’ in het alledaagse leven. Hoewel de koffie er sterker is dan in Rome en hoewel de mensen er luidruchtiger zijn dan waar dan ook, is de stad de afgelopen jaren georganiseerder geworden. Musea zijn gerenoveerd en kennen veel bredere openingstijden, het openbaar vervoer …

Lees meer »

Christus kwam niet verder dan Eboli

In het zuiden van Italië ligt een onherbergzaam gebied, waarvan de inwoners zich in barre omstandigheden door het leven moeten zien te slaan. In 1935 werd arts, auteur en schilder Carlo Levi naar het Siberië van Italië verbannen wegens antifascistische activiteiten. Hij genoot er een beperkte bewegingsvrijheid, maar werd vanwege zijn beroep door de notabelen als een der hunnen gezien. De gewone dorpelingen hoopten vooral dat Levi hun medische zorg zou kunnen bieden. Op basis van zijn dagboek beschrijft Carlo Levi op aangrijpende en ook geestige wijze de beslommeringen in een verarmd, achtergebleven, maar desondanks herkenbaar Italiaans dorp. Het boek …

Lees meer »

Retabel – Siciliaanse passies

Op 3 april nam ik jullie mee op sleeptouw door Palermo. Een van de lezers noemde toen in haar reactie al de naam van de heilige Rosalia, de patroonheilige van de stad. Het toeval wilde dat ik een paar dagen later een boek in handen kreeg dat begint met een lofzang op Rosalia: ‘Rosalia. Rosa en lia. Rosa die benevelde, rosa die verbijsterde, rosa die roofde, mijn zinnen zijn ontzind. Rosa die geen roos is, rosa die doornappel is, jasmijn, elfrank en bitterzoet; rosa die pomelia is, magnolia, petunia en gardenia. Dan zonsondergang, en bij avondstond, als de opalen bol …

Lees meer »

Biancomangiare – een heerlijk toetje voor Pasen

In het kook/leesboek De Siciliaanse keuken van Mary Taylor Simeti, dat ik 19 april al noemde, staat het paasmenu van jonge aristocraten die in het klooster van San Michele Arcangelo in Troina werden opgeleid: Antipasto del monastero en biancomangiare Pasta di sostanza Timbalen Gebraden kip Varkenskarbonaden Farsumagru (rollade) Wild (haas, konijn, houtduif) Gevulde cantharellen Sfinci (oliebollen) Schiumone (ijsbombe) Gebak Likeuren Koffie De auteur vertelt: ‘Dit menu is interessant, zowel omdat het betrekkelijk modern is (het dateert van rond 1800) alsook omdat het uit een klooster komt dat hoog in de bergen lag. Het huisvestte waarschijnlijk geen leerlingen van de grote …

Lees meer »

Bedank voor die bloeme

Otto Holzhaus vertelt vandaag het verhaal met het Urbi et Orbi van de paus als onderwerp. Het is hilarisch in al zijn eenvoud, en zeker de ontknoping zal op deze Eerste Paasdag menige schaterlach veroorzaken. Meer verklap ik niet, lees zelf maar! ‘De internationale trein naar Italië glijdt bij de Zwitserse grens de nacht in. We zijn op weg naar Florence, waar we de paasdagen willen doorbrengen. In Milaan missen we de aansluiting. We stappen op de eerste de beste trein die ook naar Florence gaat. Dat mag niet zomaar. Bij de kaartjescontrole komt het ons duur te staan. De oude …

Lees meer »

I Bronzi di Riace – gebronsde mannen uit zee

In het zuiden van Italië bevindt zich het grootste museum ter wereld, althans volgens de Franse archeoloog Salomon Reinach. In 1928, toen een paar vissers er in de zee bij Marathon in plaats van vissen originele Griekse beelden opvisten, schreef hij: ‘Het rijkste museum van oudheden in de hele wereld ligt op een voor ons ontoegankelijke plek; op de bodem van de Middellandse Zee.’ Ook voor de kust van Calabrië zijn een aantal belangrijke ontdekkingen gedaan. Zo zijn er vlak bij het plaatsje Riace twee bronzen mannen uit zee opgehaald. In zijn nieuwe boek De Middellandse Zee – Een persoonlijke …

Lees meer »

Bloedsinaasappels

Het rijke, soms krankzinnige leven van Martin Šimek was nooit bedoeld om erover te schrijven, daar had hij niet eens de tijd voor. Het enige waar het hem om ging, was zijn zoektocht naar vrijheid. In Bloedsinaasappels beschrijft hij zijn tweede emigratie, van het welvarende Nederland naar de armste streek van Europa, Calabrië, in het zuiden van Italië. Na jarenlange omzwervingen vol tennis, vrouwen en bijzondere ontmoetingen met Italianen, vond hij eindelijk zijn ideale plek. foto: Andries de la Lande Cremer Hij schreef Bloedsinaasappels in een verbouwd varkenshok. Om hem heen bergen en een sterrenhemel die je aan kunt raken, …

Lees meer »

De geur van sinaasappel

Nu ik twee dagen lang sinaasappels heb betast, geschild, geraspt, geperst en geproefd, kan ik bijna niet meer zonder de geur van deze heerlijke vrucht, die je vol, sappig en zomers omhult en een enorme levenslust geeft. De geur van Siciliaanse sinaasappels die ’s ochtends vroeg de kamer binnenwaait of die je tijdens het koken zo lekker kan opsnuiven, die zou je eigenlijk in een flesje moeten kunnen doen en als souvenir mee moeten kunnen nemen voor druilerige dagen. Even het dopje eraf en je bent weer terug op Sicilië… Gelukkig was ik niet de eerste die bedacht dat zo’n …

Lees meer »

Sarde a beccafico

Zoals gisteren al wel bleek uit de sinaasappelsalade met haring, die in Palermo vaak op de kaart staat en gretig aftrek vindt, zijn Sicilianen dol op de combinatie van sinaasappels en vis. Deze combinatie zien we ook terug in het gerecht sarde a beccafico, een gerecht dat in Palermo en omgeving eveneens graag bereid en gegeten wordt. Het gerecht dankt zijn naam aan een beccafico, een kleine zangvogel die zijn buikje graag vult met vijgen en dan net zo dik wordt als de goedgevulde sardines. De vulling bestaat uit een mengsel van broodkruim, krenten en pijnboompitten. De sardines worden overgoten …

Lees meer »

Sinaasappels in de Siciliaanse keuken

‘De mediterrane sinaasappel- en citroengaarden met hun deugdelijke omheiningen, hun glanzende, altijdgroene bladeren en hun verrukkelijke, felgekleurde fruit krijgen de functies van het paradijs,’ aldus Emilio Sereni in zijn Storia del paesaggio agrario italiano. In haar culinaire ontdekkingsreis De Siciliaanse keuken schrijft Mary Taylor Simeti een geurende lofzang op de Siciliaanse citrusvruchten: ‘Het esthetische genoegen van citrusfruit blijft natuurlijk niet alleen tot het oog beperkt, Sicilianen zijn bijvoorbeeld dol op citroen – in limonade of granita, uitgeknepen boven vis of een salade van rauwe venkel en zelfs zo: van een boom geplukt, met een mes geschild en bijvoorbeeld met een …

Lees meer »

Trulli Puglia

Net als Basilicata is ook Puglia, of Apulië, een vrij onbekende regio. Puglia ligt ten oosten van Basilicata, helemaal in de hak van de laars. Een van de symbolen van deze regio is de trullo, een klein wit kabouterhuisje met een puntdak. Als je deze huisjes ziet, weet je dat je in het echte Puglia bent, of het ‘Trulli Puglia’ zoals de inwoners me in hun vaak gebrekkige Engels toelachen als ze een van de lokale producten willen aanprijzen. De trulli zijn overigens niet overal in Puglia even goed vertegenwoordigd. Je vindt ze vooral in het binnenland, tussen Brindisi en …

Lees meer »

Basilicata belicht

‘Velden, wijngaarden en prachtige uitzichten. Hier zie je de aarde zoals ze bedoeld is,’ aldus regisseur Francis Ford Coppola. En nee, hij heeft het dan niet over Toscane of Piemonte, maar over Basilicata, misschien wel de meest onderbelichte regio van Italië. Onterecht, want de streek in de welving van de Italiaanse laars biedt veel moois, zowel voor natuur- als cultuurliefhebbers. Daarom vandaag op Ciao tutti een eerste verkenning van Basilicata in vogelvlucht. Of beter gezegd, in engelenvlucht. Sinds kort is Basilicata namelijk een spectaculaire attractie rijker: il Volo dell’Angelo. Vanuit het dorpje Pietrapertosa ‘vlieg’ je, hangend aan een stalen kabel, …

Lees meer »

Parels van Rome

In Parels van Rome, het geschenkboekje van de Week van de Klassieken (zie Ciao tutti van gisteren), neemt Rosita Steenbeek je mee naar Ponza, Ventotene en Capri – drie eilandjes voor de kust van Rome. Ten tijde van het Romeinse rijk deden ze dienst als verbanningsoord voor de politieke elite. De bannelingen kwijnden er echter alles behalve weg; ze leefden in grote luxe. De eilanden zijn tegenwoordig weer in trek bij de Romeinse jetset. Rosita Steenbeek schreef er een persoonlijk reisverslag over waarin geld en macht, rijkdom en weelde centraal staan. Een fragment: ‘In de vroege ochtend rijd ik met …

Lees meer »

Lente in Sicilië

We blijven vandaag nog even op de Eolische eilanden, op Lipari om precies te zijn. In het verrukkelijke kookboek Lente in Sicilië vonden namelijk een recept voor koekjes van dit eiland die zo bijzonder lekker zijn dat we jullie het recept niet wilden onthouden. We zouden zeggen; eerst boodschappen doen, de koekjes in de oven en dan straks met een kopje koffie en een schaaltje koekjes verder lezen over dit heerlijke kookboek dat de smaak van Sicilië bij je thuis brengt. Ingrediënten (voor circa 25 nnacatuli liparesi – gevulde koekjes van Lipari) Voor het deeg: 500 g zelfrijzend bakmeel | 2 biologische eieren …

Lees meer »

Vango – Tussen hemel en aarde

Een onverschrokken held, onverwachte ontsnappingen, een vleugje romantiek, humor en een zeppelin – allemaal ingrediënten van de nieuwe roman van Timothée de Fombelle, Vango – Tussen hemel en aarde. Het verhaal begint in 1918. Vango spoelt met zijn kindermeisje aan op een van de Eolische eilanden. Hij is drie jaar, kan zich niets meer herinneren en het kindermeisje weigert te spreken over wat hun is overkomen. Vango groeit op het eiland op, maar het verlangen naar avontuur en vragen over zijn afkomst doen hem al jong besluiten eropuit te trekken. Hij stapt als keukenhulp aan boord van een zeppelin. Daar …

Lees meer »

Dooie koeien

Na de macabere catacomben van gisteren vandaag een vrolijker verhaal, al doet de titel misschien anders vermoeden. Maar wees gerust, de Sicilianen hebben niet zoals in India de koe tot heilig dier verklaard en een catacombe speciaal aan overleden koeien gewijd. Nee, het verhaal van de dooie koeien krijgt een heel andere wending… Toen we na een bezoek aan de catacomben weer in de frisse lucht stonden, wilden mijn reisgenoot en ik eigenlijk nog maar één ding: koffie! Hoewel de catacomben zeker het bezoeken waard zijn, is de aanblik van al die dode mensen, ook al zijn ze lang geleden …

Lees meer »

Timballo di tagliatelle

‘De goudbruine korst en de geur van suiker en kaneel die deze verspreidde, waren slechts voorboden van de heerlijkheden die van binnenuit tevoorschijn kwamen, toen het mes de korst doorstak: eerst kwam er een naar specerijen geurende damp van af, daarna kwamen kuikenlevers, hardgekookte eieren, plakken ham, kip en truffel in een overvloed van gloeiend hete, glinsterende maccheroni, waaraan het braadvocht van het vlees de geraffineerde kleur van gemzenbont gaf.’ Zo omschreef  Giuseppe Tomasi di Lampedusa het ritueel van het aansnijden van de zogenaamde timballo tijdens een banket bij de Siciliaanse prins van Salina in zijn meesterwerk Il Gattopardo (in het Nederlands …

Lees meer »

Il Gattopardo – De tijgerkat

Sicilië is een dankbaar onderwerp voor films en verhalen. Il Gattopardo, in het Nederlands vertaald als De tijgerkat, van Giuseppe Tomasi di Lampedusa, is misschien wel het bekendste verhaal dat zich op het eiland afspeelt. Het verhaal speelt zich af in 1860, vlak voor de Italiaanse eenwording dus. Die staat op het punt te ‘ontstaan’: Garibaldi is net bij Marsala aan land gekomen om het eiland bij de nieuwe, liberale eenheidsstaat Italië in te lijven. Het is gedaan met de feodaliteit: de platte, berekenende burgerij neemt de macht over. Don Fabrizio, prins van Salina, ziet deze ontwikkeling met lede ogen …

Lees meer »

De Zomer van de Zilveren Lepel

Stel je voor, echt Italiaans eten aan een lange houten tafel, in een heerlijke avondzon. Dat is precies het gevoel dat deze zomerse uitgave van de makers van De Zilveren Lepel oproept… De 400 (!) recepten in De Zomer van De Zilveren Lepel maken optimaal gebruik van het geweldige aanbod van groente en fruit die de zomer te bieden heeft, zoals tomaten, verse kruiden, aubergines, aardbeien en frambozen. De prachtige en kleurige foto’s van Italiaanse landschappen, ingrediënten en gerechten brengen je helemaal in de sfeer van het land – en de heerlijke recepten zullen alle thuiskoks inspireren tot het maken …

Lees meer »