San Nicolò l’Arena – de grootste kerk van Catania met het Museo delle Candelore
Riserva Cavagrande del Cassibile is een van de mooiste natuurreservaten van Sicilië, met spectaculaire landschappen. De hoofdrol is weggelegd voor een kloof van meer dan tien kilometer lang, uitgehouwen door de rivier Cassibile, die erdoorheen stroomt.
Ciao tutti’s Annerike trok de wandelschoenen aan en maakte de afdaling naar de bodem van de kloof, waar een verfrissende verrassing wachtte.



Annerike: ‘Op aanraden van een local rijden we richting ingresso Mastra Ronna, als startpunt van onze wandeling door het natuurreservaat. Volgens hem is de route ernaar toe heel landelijk, maar ook heel mooi.
Landelijk is het zeker, met smalle weggetjes omzoomd door lage stenen muurtjes, met daarachter heuvelachtige weidevelden.

Het plaatje wordt pas echt compleet als er voor ons ineens tientallen koeien op de weg lopen, gevolgd door de boer die met een piepklein hondje de kudde naar een andere wei begeleidt.

De laatste kilometer naar Mastra Ronna gaat over een niet-geasfalteerde weg met grote hoogteverschillen en keien waar je alleen stapvoets kunt rijden en geen plek is voor tegenliggers.
Terwijl ik me afvraag of ik wel goed zit, steekt een herder, die op het punt staat met zijn schapen op pad te gaan, zijn hand op en roept dat de parkeerplaats nog iets verder door is.

Voor ik aan de afdaling ga beginnen, geniet ik even van het uitzicht over de kloof, met aan de overkant het wandelpad Scala Cruci, waarvan je de contouren zigzaggend tussen het groen op de rotsen ziet. Als je goed kijkt, zie je zelfs wandelaars, in de vorm van kleine zwarte bewegende bolletjes op de zigzaglijn.
Ook hier in de kloof zijn dus meerdere wegen die naar Rome leiden, of in dit geval naar de Laghetti d’Avola, de meertjes van Avola, die door de bewoners zijn genoemd naar de stad Avola, die dicht bij het natuurgebied ligt. Een heerlijke beloning straks na een pittige afdaling, welk wandelpad je ook kiest.

Het pad is goed gemarkeerd, met houten hekken die je de weg wijzen. Fijn om zonder navigatie te kunnen lopen en met volle aandacht het natuurschoon in je op te nemen, dat zich voor je ogen ontvouwt en er op elke hoogte weer anders uitziet.
Al tijdens de eerste tientallen meters hoor ik in de verte het gezellige gerinkel van schapenbelletjes, dat echoot tussen de rotsen. Ik stel me voor dat er zo een kudde schapen op mijn pad komt om de Cavagrande-wandeling nog idyllischer te maken, maar het blijft bij geblaat in de verte.

Het grootste deel wandel je door open berglandschap met lage begroeiing, met aan je linkerzijde soms een glimp van de zee en recht voor je grote, steile rotspartijen die oprijzen uit de diepe kloof. Het landschap is ruig en kenmerkt zich door uitgestrekte kalksteenplateaus.

In dit natuurgebied vind je meer dan vierhonderd verschillende plantensoorten, die elk op hun eigen hoogte in de kloof de perfecte plek hebben, van Napolitaanse cyclamen en mirte tot heide en zelfs wilde orchideeënsoorten die alleen op Sicilië voorkomen.

Als je geluk hebt, maak je tijdens je wandeling kennis met een van de vele diersoorten die in dit reservaat wonen, zoals de Siciliaanse staartmees, een vogel die je alleen in dit stuk van Italië vindt. Helaas laat deze vogel zich vandaag niet zien en de wilde konijnen, vossen en moerasschildpadden die hier ook leven evenmin.

Maar een dier dat je gegarandeerd tegenkomt tijdens je wandeling is de Siciliaanse muurhagedis, die zich vliegensvlug uit de voeten maakt als je dichterbij komt en wegschiet in de allerkleinste openingen tussen de rotsen. Soms zie je ineens een nieuwsgierig groen kopje boven een muurtje uitsteken.

Terwijl we steeds verder afdalen naar beneden – het totale hoogteverschil is ongeveer driehonderd meter – drijven grote wolken over de kloof, maar gelukkig wint het blauw het uiteindelijk. Met de zon recht boven de kloof wordt het al snel warm.

Een bordje met laghetti geeft aan dat de meertjes nog maar een kwartiertje lopen zijn. Ineens hoor ik stromend water en niet veel later zie ik van bovenaf de laghetti, die zich tussen witte kalksteenplateaus genesteld hebben.

Beneden in de kloof sta je in een paradijselijk landschap, met helder, smaragdgroen rivierwater dat her en der kleine watervallen en meertjes vormt. De Cassibile-rivier heeft in de loop van duizenden jaren diepe groeven uitgesleten in de rotsen, wat zorgt voor een unieke gelaagdheid en verschillende niveaus in het kalksteen.

Langs de zonnige oevers van de Cassibile staan felroze oleanders, die extra opvallen op een plek waar groen en wit de enige kleuren lijken. Een zeldzaam mooie plek om een verfrissende duik te nemen. Het water is ijskoud, maar zwemmen midden in dit natuurlijke spektakel, in water dat alle tinten groen en turquoise weerspiegelt, is een unieke ervaring.’


De Cavagrande del Cassibile heeft meerdere ingangen. De meest bekende is Scala Cruci, bij Bar Trattoria Pizzeria Cava Grande Ra Zia Gina. Je kunt de wandeling ook starten vanaf Parcheggio Sentiero della Carrubella of Parcheggio Cavagrande Mastra Ronna.
Als je net als Annerike de ingang Mastra Ronna neemt, kun je er ook voor kiezen je auto te parkeren bij een kleine parkeerplaats aan de SP73, op het punt waar Google Maps je naar rechts stuurt. Je kunt dan te voet verder. Je kunt dit laatste stukje (circa een kilometer) ook met de auto rijden, maar de weg is zeer hobbelig en niet voor elke auto geschikt.
Parkeren is gratis, maar voor het behoud van het natuurreservaat betaal je bij de ingang van de wandelroute twee euro per persoon. Meer informatie vind je op de website van Cavagrande del Cassibile.


Neem voldoende water en eten mee, er is onderweg op de route geen mogelijkheid om iets te kopen. Bewaar ook zeker voldoende water voor de terugtocht omhoog, die flink zwaarder is dan de heenweg.
Het is aan te raden om de wandeling alleen te maken met wandelschoenen die een goed profiel hebben, omdat de paadjes een onregelmatig oppervlak met (soms losse) stenen en zand hebben. Stop naast je zwemkleding en een handdoek ook een paar waterschoenen in je rugzak.
Maak de wandeling bij voorkeur in de ochtend of aan het einde van de middag. Voor de afdaling vanaf alle drie de ingangen moet je op zo’n vijfenveertig tot zestig minuten rekenen, maar dat is uiteraard sterk afhankelijk van je tempo en conditie en zeker ook de temperatuur. De weg omhoog is een stuk uitdagender en kost veel meer tijd.
Nog veel meer tips voor de Val di Noto en de oostkust van Sicilië vind je in de Ciao tutti Special Sicilië – de mooiste plekken aan de oostkust.

Bestel deze SpecialOpent in een nieuw tabblad:
De Ciao tutti Special is een digitale uitgave. Na bestelling ontvang je zowel op de website als in je e-mail een link om de Ciao tutti Special te downloaden in pdf-formaat. Je kunt ‘m vervolgens opslaan en op meerdere apparaten (pc, laptop, smartphone en tablet) van alle moois in de Special genieten.