Ga op pad met onze City Walks!

Pompeii in 1000 graffiti

Pompeii

Na onze blog van vrijdagochtend, over politieke leuzen op de muren van Pompeii, tipte Marjolijn Smits ons over een boekje van Vincent Hunink, met daarin talloze inscripties en graffiti uit Pompeii. Te leuk om niet meteen in te duiken, dus we hebben contact gezocht met Vincent Hunink om zijn werk met jullie te kunnen delen.

Bedolven onder as en puimsteen
De Romeinse stad Pompeii werd in het jaar 79 getroffen door een vulkaanuitbarsting. Dikke lagen as- en puimsteen uit de Vesuvius bedekten de stad en begroeven haar voor eeuwen. Bij de opgravingen in Pompeii vanaf de zeventiende eeuw ging de aandacht vooral uit naar kunstvoorwerpen, schilderingen, naar wegen en gebouwen. Minder verrukt was men over de vele graffiti op de muren, veelal ingekrast met een potscherf of een stuk ijzer. Het betreft teksten in krakkemikkig Latijn, niet zelden obsceen of beledigend van toon en vaak persoonlijk van aard.

In de eenentwintigste eeuw is de weerzin tegen dit tekstmateriaal grotendeels verdwenen. Dat betekent echter niet dat de graffiti nu gemakkelijk bereikbaar zijn geworden. Het volledige materiaal ligt besloten in de slechts voor specialisten hanteerbare grote boeken van het Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL IV). Bestaande bloemlezingen zijn doorgaans klein of thematisch van opzet, en niet zelden is de schaamte over obscene teksten nog duidelijk voelbaar.

Van Vergilius-citaten tot bordeelteksten
In Huninks bloemlezing uit de graffiti van Pompeii zijn maar liefst duizend teksten opgenomen. Vanzelfsprekend zijn de highlights vertegenwoordigd, zoals Vergilius-citaten en andere metrische teksten, grappige teksten uit de kroeg of raadseltjes. Maar ook obscene teksten uit bordelen en de vele begroetings- of afscheidsteksten vind je erin terug. Officiële mededelingen en aankondigingen (zoals verkiezingsleuzen of programma’s van openbare spelen) zijn tot een minimum beperkt. Daardoor legt het boek een sterke nadruk op persoonlijke uitlatingen van mensen in Pompeii.

Gek genoeg, vindt Hunink zelf, was hij de eerste moderne latinist die zich zo uitgebreid met deze teksten bezighield. ‘Als classicus ben je gewend dat je dingen beter probeert te doen die een ander ook al eens heeft gedaan. Maar nog nooit heeft iemand zo goed naar ál deze teksten gekeken en nog nooit is er een zo grote selectie uit bijeen gebracht.’

graffiti_small

Reisgids in woorden
Hunink ordende de graffiti uit Pompeii niet thematisch, maar naar vindplaats. ‘Daardoor krijg je een wat duidelijker beeld over hoe de teksten verspreid zijn over de stad. Het is een soort reisgids in woorden. Het mooie aan deze teksten vind ik ook dat ze totaal niet verheven zijn, helemaal niet verliteratuurd. Er staan ook her en der fouten in. Dichterbij alledaags taalgebruik, bij het Latijn dat gesproken werd in Pompeii, kun je volgens mij niet komen. Daardoor is het, vind ik, alsof er stemmen tot leven komen. Je kunt je voorstellen dat je door het Pompeii van bijna 2000 jaar geleden wandelt en links en rechts mensen wat hoort roepen.’

Sprankelend Latijn
De uitzonderlijke omvang, ordening en opzet maken deze bloemlezing tot een uniek geheel. Een prachtige kans om kennis te maken met het leven van echte Romeinen en met hun sprankelende Latijn. Een klein voorproefje van drie verschillende graffiti, waarbij eerst het Latijn zo direct mogelijk wordt weergegeven, zonder toegevoegde leestekens (behalve bij afkortingen) en natuurlijk met behoud van de talrijke ‘fouten’ tegen het klassieke boeken-Latijn. Een precieze vertaling ontsluit de oude tekst voor de Nederlandse lezer.

ADMIROR TE PARIES NON CECIDISSE
QVI TOT SCRIPTORVM TAEDIA SVSTINEAS
Ik sta verbaasd, muur,
dat jij niet bent vervallen:
zoveel schrijvers-gezeur
moet jij torsen!
(te lezen in de catacomben van het amfitheater)

DVACI (C)APELA DONAT(A) NOMINE ABERAV(IT)
Een geitje van Duacus, met de naam Donata, is zoekgeraakt.
(te lezen op de façade van een winkel)

VIRVM VENDERE
NOLO MEOM
(…)
Mijn man verkopen
wil ik niet!
(…)
(in een van de huizen, in een kamertje aan het atrium)

IVEN
ILLA NATA
DIIE SATV(RNI)
ORA SECV(NDA)
V(ESPERTINA) IIII NON(AS) AV(GVSTAS)
Meisje
geboren,
’s zaterdags
op het tweede avond-uur, 2 augustus
(ergens in de noordoost-hoek van een huizenblok)

VIDIMVS HOC
We hebben het gezien.
(in een bordeel)

Duik in alle 995 andere graffiti uit Pompeii in

graffiti_small

Bedolven door de Vesuvius
Pompeii in 1000 graffiti
Vincent Hunink
ISBN 978 90 5573 824 3
€ 24,90

Bestel Bedolven door de Vesuvius – Pompeii in 1000 graffiti via deze link bij bol.com

Voor de liefhebber: volgende maand verschijnt Huninks werk ook in het Italiaans! Houd voor nieuws over deze uitgave de site van Vincent Hunink in de gaten.

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *