In Italië is de apotheek niet het eindstation van een bezoek aan de huisarts, maar meestal het beginpunt. Voel je je niet lekker, dan loop je onder dat groene kruis door en leg je je klacht voor. De apotheker luistert, stelt drie vragen en geeft je iets. Voor de meeste vakantiekwalen komt er geen dokter aan te pas.
Dat betekent ook dat je andere woorden nodig hebt dan je denkt. Niet de namen van medicijnen, want die kent de apotheker beter dan jij. Wel woorden om te zeggen wat er aan de hand is.
Alessio deelt deze woorden met je. Ook geeft hij tips om de vragen van de apotheker te kunnen verstaan en juist te beantwoorden.
Heeft u iets tegen hoofd- of keelpijn?
Alessio: ‘De beleefdste en meest gebruikte formulering is Avrei bisogno di qualcosa per il mal di gola – ik zou iets nodig hebben tegen keelpijn. Dat avrei bisogno klinkt veel netter dan voglio. Het is precies wat Italianen zelf ook zeggen.
Korter kan ook: Ha qualcosa per la tosse? Heeft u iets tegen de hoest? Als je het woord voor keelpijn of hoest niet weet, is er altijd de zin die alles oplost: Mi fa male qui. Hier doet het pijn, met je hand op de plek waar je last van hebt. Geen enkele apotheker in Italië kijkt daar raar van op.
Mal di – en dan een lichaamsdeel
Bijna alle kwalen zitten in dezelfde constructie. Mal di plus het betreffende lichaamsdeel:
mal di testa – hoofdpijn
mal di gola – keelpijn
mal di stomaco – maagpijn
mal di denti – kiespijn
mal di schiena – rugpijn
mal di pancia – buikpijn
mal d’auto – wagenziekte
mal di mare – zeeziekte
Je gebruikt het met het werkwoord avere: Ho mal di testa da due giorni – ik heb sinds twee dagen hoofdpijn.
Andere klachten waarvoor je naar de apotheek kunt
Er zijn ook een paar klachten die niet in dat rijtje passen en die je in de zomer het vaakst nodig hebt: ho la febbre (ik heb koorts), ho il raffreddore (ik ben verkouden), ho il naso chiuso (ik heb een verstopte neus), una scottatura (verbrand door de zon), una puntura di zanzara (muggenbeet), ho la diarrea (ik heb last van diarree) en sono allergico a… (ik ben allergisch voor…).
Vragen die de apotheker je stelt
De apotheker gaat niet meteen iets pakken. Eerst komt er een korte reeks vragen en die is elke keer vrijwel hetzelfde.
Da quanto tempo? Hoelang al? Het antwoord is simpel: da ieri, sinds gisteren, da tre giorni, sinds drie dagen…
Prende altri farmaci? Gebruikt u andere medicijnen? Hier is sì, prendo… of no, nessuno voldoende. Neem je iets vasts, zet dan de werkzame stof in je telefoon, niet de Nederlandse merknaam, want die zegt in Italië niemand iets.
Per un adulto o per un bambino? Voor een volwassene of voor een kind? Bij kinderen volgt bijna altijd: quanti anni ha? Hoe oud is hij/zij?
Zonder recept – en na sluitingstijd
Heb je toch een dokter nodig, dan is het woord guardia medica, ook wel continuità assistenziale: de dienstdoende arts buiten kantooruren en in het weekend. Voor toeristen uit de EU werkt dat met je Europese verzekeringspas, de tessera sanitaria europea. De apotheker vertelt je waar je moet zijn; dat is een normale vraag aan de balie.
Na sluitingstijd en in het weekend is er altijd één apotheek open: de farmacia di turno. Welke dat is, staat op een lijst op de deur van elke andere apotheek. Handig om te weten op een zondagavond in een dorp waar verder niets meer open is.
Nog een verschil: naast de farmacia bestaat de parafarmacia. Dat is een soort drogist die vrij verkrijgbare producten verkoopt, zoals verzorgingsproducten en babyspullen, maar geen geneesmiddelen. Zie je alleen dat woord op de gevel, dan ben je voor een recept aan het verkeerde adres.
Welke medicijnen krijg je mee?
De vorm waarin je je medicijn krijgt, heeft in Italië zijn eigen woorden. De apotheker legt het uit terwijl je knikt. De meest gangbare medicijnen krijg je als:
compresse – tabletten
bustine – zakjes met poeder, op te lossen in water
sciroppo – siroop
gocce – druppels
pomata of crema – zalf of crème
supposte – zetpillen
De gebruiksaanwijzing komt in drie standaardzinnen: ogni otto ore (om de acht uur), dopo i pasti (na de maaltijd), per tre giorni (drie dagen lang). Hoor je a stomaco pieno, dan mag je de medicijnen niet op een lege maag nemen.
Woordenlijstje om te bewaren
Avrei bisogno di qualcosa per il mal di gola. – Ik heb iets nodig tegen keelpijn.
Mi fa male qui. – Hier doet het pijn.
Ho mal di testa da due giorni. – Ik heb al twee dagen hoofdpijn.
Ho la febbre. – Ik heb koorts.
Sono allergico/a a… – Ik ben allergisch voor…
È per un bambino di sei anni. – Het is voor een kind van zes jaar.
Ci vuole la ricetta? – Is daar een recept voor nodig?
Dov’è la farmacia di turno? – Welke apotheek heeft dienst?
Quante volte al giorno? – Hoe vaak per dag?
Leer deze zinnen vóór je vertrekt, dan kun je hopelijk snel weer zonder pijn van je vakantie genieten!’
Extra fijn: Alessio maakte een pdf met alle zinnen uit dit artikel met wat extra’s, die je via deze link gratis kunt downloaden.
Alessio Are is docent Italiaans, zowel tussen Ede en Amsterdam als online. Op thuisitaliaans.com schrijft hij over de taal zoals die echt gesproken wordt.
Regelmatig geeft hij op Ciao tutti tips voor het Italiaans dat je tijdens je vakantie nodig hebt, bijvoorbeeld in een restaurant of als je de weg wil vragen.
