Home » 2010

Archief per jaar: 2010

Varkenspoot, vallende wasmachines en rood ondergoed

Dat de Italianen er soms rare gewoontes op na houden, is wellicht geen nieuws meer. Al kan het altijd gekker, zo ontdekte Saskia deze week in Napels. Als ze de verhalen van buurvrouwen en barmannen moet geloven, staat haar hier vanavond heel wat te wachten! Saskia: ‘Allereerst moet ik er volgens mijn – op leeftijd zijnde – buurvrouwen voor zorgen dat ik vandaag nog een rode onderbroek ga scoren. Op mijn vraag waarom dat per se vandaag nog moet, giechelen ze als jonge meisjes. Pas na lang aandringen fluisteren ze in mijn oor dat dat hier de gewoonte is – dan weet …

Lees meer »

Grissini – het recept voor knapperige Italiaanse ‘soepstengels’

Grissini – het zou oneerbiedig zijn ze zomaar te vertalen met soepstengels – worden nu door heel Italië gegeten. Regelmatig komen ze in een restaurant voorbij als appetizer, in een mandje met brood of soms zelfs in plaats van brood. Een trouwe volgster van Ciao tutti vroeg me waar deze grissini nu vandaan komen. Dat had ik me nog nooit afgevraagd, dus ik moest haar het antwoord enige tijd schuldig blijven. Toch bleef de vraag knagen; zeker als er weer een mandje met grissini op tafel kwam. Ik besloot dan ook om op onderzoek uit te gaan en vroeg in …

Lees meer »

La Vigilia – kerstavond op z’n Italiaans

Voor de Italianen is kerstavond, oftewel la Vigilia (letterlijk: ‘de vooravond’) het hoogtepunt van Kerstmis. De hele familie komt bij elkaar en er wordt uitgebreid gedineerd. Hierbij gelden wel strenge regels, die ook nog eens per regio verschillen. Zo bestaat het diner op kerstavond altijd alleen maar uit visgerechten. Meestal is ook het aantal gangen vastgesteld: in de meeste regio’s horen er zeven verschillende gerechten met vis op tafel te verschijnen. In een aantal gebieden pakt men echter nog meer uit en staan de mamma’s dagenlang in de keuken om negen, elf of soms zelfs dertien verschillende gangen met vis …

Lees meer »

Het recept voor struffoli – kleverig kerstlekkers uit Napels

Naast panettone en pandoro vind je in Napels in aanloop naar Kerstmis ook overal struffoli (ook wel strufoli, stuffoli of stufoli genoemd). Deze kleine gefrituurde deegballetjes worden voor het serveren rijkelijk overgoten met honing, zodat er als het ware een soesjestaart ontstaat. Napolitaanse bakkers leven zich helemaal uit om met deze struffoli de meest bijzondere bouwwerken te maken. Kerststallen zijn natuurlijk populair, maar ook vallende sterren, kerstbomen en panettonevormen zijn dit jaar erg in trek. Vroeger werden er gesuikerde amandelen en marasquinkersen tussen de struffoli gestapeld en werd ‘de berg’ bestrooid met gehakte noten. Tegenwoordig wordt het bouwsel van struffoli meestal …

Lees meer »

Babà – kleine cakejes met rum uit Napels

Na het heilige wonder van gisteren (ja, het bloed vloeide, dus de Napolitanen konden hun geluk niet op) vandaag een culinair wonder, dat anders dan de Napolitanen je graag doen geloven niet in Napels is bedacht maar in Polen. Het schijnt dat de hoogbejaarde koning Stanislas Leszczynski wanhopig was omdat hij niet sterk genoeg meer was om een stuk van zijn lievelingsgebak, de tulbandcake, af te snoepen. In plaats van zich hierbij neer te leggen, liet hij een van zijn onderdanen wat sterke drank over de cake heen gieten, zodat de cake zachter werd en hij er moeiteloos van kon …

Lees meer »

Het wonder van San Gennaro

San Gennaro, oftewel de heilige Januarius, is de patroonheilige van de stad Napels. Drie dagen per jaar, op de eerste zondag in mei, op 19 september en op 16 december, staat de hele stad op z’n kop. Op die dagen wordt namelijk bepaald of de stad goede of kwade tijden tegemoet gaat. Het lot van de stad ligt die dagen in handen van San Gennaro. Als zijn bloed gaat stromen en voor de ogen van duizenden gelovige Napolitanen vloeibaar wordt, slaakt iedereen een diepe zucht van opluchting. Maar zover is het vandaag nog niet. De Napolitanen zijn onrustig, ze drinken …

Lees meer »

Alessi – design voor (onder) de kerstboom

Wie geen plek heeft voor een uitgebreide Napolitaanse kerststal, maar Kerstmis wel graag in Italiaanse sferen wil vieren, is er ook een design-kerststal, van de hand van de Italiaanse design-grootmeester Alessi: Alessi’s kerststal is een combinatie van de traditionele porseleinen figuurtjes die de Napolitanen in de achttiende eeuw al maakten en een hedendaags ontwerp van Massimo Giacon. Giacon werkt ook veel als striptekenaar en illustrator, waardoor het voor sommige Italianen wel een beetje vreemd aanvoelde dat hij ging samenwerken met Alessi, de man van de strakke lijnen en vormen. Maar in de geschiedenis van Alessi is dat eigenlijk een heel …

Lees meer »

Festa della Madonna

Vandaag vieren de Italianen het feest van de Immacolata Concezione – de onbevlekte ontvangenis van Maria. De hele dag staat in het teken van Maria, waardoor het feest in de volksmond ook wel Festa della Madonna wordt genoemd. Het feest wordt gevierd sinds 1854, toen op 8 december de pauselijke bul Ineffabilis Deus werd afgekondigd door Paus Pius IX. Onder de katholieken zorgde dit voor een grote nieuwe golf van Mariaverering. Hoewel deze dag in veel landen nu niet of nauwelijks meer gevierd wordt, is 8 december in Italië nog steeds een belangrijke feestdag. Veel mensen zijn vrij en er …

Lees meer »

Staal – Silvia Avallone

Napels maakt zich langzaam op voor Kerstmis. De straten zijn verlicht, de etalages vrolijk versierd en de voorraden inpakpapier en mooie tasjes zijn niet aan te slepen. Bij Feltrinelli, de grootste boekhandel van de stad, is het dringen geblazen. Ook hier is de bestsellercultuur doorgedrongen: er liggen enorme stapels van de boeken die afgelopen jaar in de prijzen zijn gevallen en van de grote namen; niemand kan om Umberto Eco, Sandro Veronesi en Niccolò Ammaniti heen. Mijn oog valt op Acciaio, de winnaar van de Premio Campiello Opera Primi, een belangrijke literaire prijs voor een debuutroman. Het verhaal over de …

Lees meer »

De smaakvolle stropdassen van Maurizio Marinella in Napels

Helaas voor mijn broers krijgen ze als kerstcadeau geen stropdas met goud en zeekoraal, hoeveel geluk zo’n das ook mag brengen. Gelukkig zijn er in Napels ook genoeg andere mooie dassen te vinden, vaak nog met de hand gemaakt. Op het Piazza Vittoria bijvoorbeeld zit de wereldberoemde stropdassenmaker Maurizio Marinella, in een  piepklein winkeltje waar je gemakkelijk aan voorbij zou lopen. Hier verkopen ze stropdassen in alle soorten en kleuren, en voor wie dat nog niet genoeg is kunnen dassen zelfs op maat worden gemaakt. Toen ik voor mijn broers een das kwam uitzoeken, was de eigenaar helaas niet aanwezig, …

Lees meer »

Verrassing van KLM

Degenen die mij ook via Twitter volgen hebben het vast al wel gelezen: ik werd vorige week, voor mijn vertrek naar Rome, bij de gate opgewacht door @KLMsurprise. Voor mijn vertrek had ik van een vriendin gehoord dat KLM een originele marketingactie had bedacht voor alle twitterende reizigers. Als je met KLM naar waar dan ook ter wereld vliegt, en je dit via Twitter kenbaar maakt, maak je kans op een originele verrassing. Dat liet ik me natuurlijk geen twee keer vertellen, en dus tikte ik dinsdagochtend, voor een lange dag vol vergaderingen, snel het volgende berichtje: @KLMsurprise Lees net …

Lees meer »

Scala Sancta – Heilige Trap

Links vooraan in de Kerk van de Friezen bevindt zich een bijzondere ruimte: een kleine kapel met een kruisbeeld, een Mariabeeld en een 33 treden tellende trap, die vrij steil naar beneden loopt. Het is echter niet de bedoeling dat je de trap afloopt; het is namelijk een devotietrap, een zogenaamde Heilige Trap. Jarenlang was deze trap buiten gebruik en was de ruimte met het kruisbeeld een donkere opslagplaats. In het Heilige Jaar 2000 werd de trap op initiatief van de beheerders van de Kerk van de Friezen gerestaureerd, als  Nederlandse bijdrage aan het Jubileumjaar. De Scala Sancta, zoals buiten …

Lees meer »

De Kerk van de Friezen

Twee weken geleden schreef ik over de Romeinen in de Lage Landen – vandaag draaien we de rollen om en staat een stukje Nederland in Rome centraal op Ciao tutti. Een stukje Nederland, denk je nu wellicht, in de titel staat toch duidelijk een verwijzing naar de Friezen? De Nederlandse kerk in Rome heeft inderdaad een naam die enige uitleg verdient. In Rome is het als in Nederland tijdens de Elfstedentocht: alle Nederlanders zijn Friezen. De oude naam voor de mensen die uit de Lage Landen naar Rome kwamen, is nooit aangepast. Het feit dat medelanders al eeuwenlang naar Rome …

Lees meer »

Titiaan & Tiepolo

Of het toeval was of een vooruitziende blik, vlak voor vertrek naar Italië had Saskia in haar koffer nog een beetje ruimte weten te creëren voor twee boeken die tijdens deze reis wel heel goed van pas komen: De kunst van het kijken – Italiaanse renaissance schilderkunst en Het roze van Tiepolo. De kunst van het kijken werpt een nieuw licht op de Italiaanse renaissanceschilderkunst. In begrijpelijke taal en chronologische volgorde worden aan de hand van 180 meesterwerken van bekende kunstenaars als Botticelli en Mantegna, Perugino en Leonardo da Vinci, Rafael en Michelangelo, Correggio en Titiaan evenveel basisbegrippen uit de …

Lees meer »

Panna cotta met karamel naar recept van Toscanini

Een voorproefje uit het kookboek Toscanini venticinque, met het recept voor de lekkerste panna cotta ooit. Ingrediënten (voor 6 vormpjes): 750 ml slagroom | 1 vanillestokje, opengesneden en de zaadjes eruit geschraapt | 80 gram suiker | 1 blaadje gelatine, geweekt in koud water | 1 eetlepel bruine rum | voor de karamelsaus 100 gram suiker, wat citroensap, 250 ml slagroom en zout ‘Onze dolci-maakster Madina Mamedova maakt de lekkerste panna cotta. Het enige probleem is dat ze dit volledig op gevoel doet dus als ze op vakantie is, is er geen nauwkeurig recept van de panna cotta. Wat tot …

Lees meer »

Laus Romae – lofzang op Rome

Vandaag een lofzang op Rome, aan de hand van een prachtig boek dat we vorige week ontdekten: Laus Romae, oftewel Lofzang op Rome, is een bundel van zestien artikelen die betrekking hebben op belangrijke momenten uit de cultuurgeschiedenis van Rome, van 1200 voor Christus tot en met het gedicht van Lucebert over Rome uit 1957. Het boek is samengesteld naar aanleiding van het tienjarig jubileum van de nascholingscursus die door uitgeverij Eisma Edumedia werd georganiseerd voor docenten Klassieke Talen als voorbereiding op de Rome-reis. De redactie van het boek is verzorgd door Charles Hupperts en Elly Jans. In Laus Romae …

Lees meer »

Sint Juliaan der Vlamingen – de Koninklijke Belgische kerk in Rome

Tijdens een van onze wandelingen door Rome, stuitten we op het prachtige aanplakbiljet van de Sint Juliaan der Vlamingen, oftewel de San Giuliano dei Fiamminghi, de Koninklijke Belgische kerk in Rome. De kerk zou ten tijde van de Kruistochten zijn gesticht als pelgrimshospitaal voor de inwoners van het graafschap Vlaanderen. Veel weten we niet over deze eerste bestaansperiode, maar zeker is wel dat graaf Robrecht II van Vlaanderen het hospitaal in 1094 vaste inkomsten verschafte. De kerk kent dus een lange geschiedenis en herbergt prachtige kunstwerken van Vlaamse makelij. De Bentvueghels, een vereniging van kunstenaars uit Nederland en Vlaanderen, kwam …

Lees meer »

De accabadora – Michela Murgia

Tot in de jaren vijftig van de twintigste eeuw had ieder dorpje op Sardinië een accabadora, een ‘laatste moeder’: een vrouw die zieken en ouderen hielp met sterven, net als een vroedvrouw helpt bij de geboorte. Bonaria Urrai is zo’n accabadora. Als zij en Maria over straat lopen, kijken de dorpsbewoners hen fluisterend na. De oude naaister Bonaria Urrai heeft Maria geadopteerd en in huis genomen. Ze voedt haar op, in de verwachting dat Maria later voor haar zal zorgen. Als vierde dochter van een straatarme weduwe was Maria eraan gewend op de laatste plaats te komen, altijd te veel …

Lees meer »

De magie van Rome – Carine Cuypers

Zoals jullie op Ciao tutti kunnen zien en lezen, telt Rome veel wonderlijke plekken, waar niets is zoals het op het eerste gezicht lijkt. Uiteraard zijn er nog veel meer van deze verhalen: achter elk gebouw, achter elke steen gaat wel een geheim schuil. Telkens wanneer je de stad bezoekt, ontvouwen zich een paar geheimen, ontdek je nieuwe verhalen, doorkijkjes, eigenaardigheden. Hoe vaker je in Rome komt, des te makkelijker weet je je blik los te maken van de gebaande paden, van de grote monumenten die tijdens een eerste bezoek je blik gevangen houden. Je leert de achterafstraatjes kennen, de …

Lees meer »

De hoorntjes van Mozes in de San Pietro in Vincoli (Rome)

In de San Pietro in Vincoli (die in het Nederlands ook wel eens Sint Petrus’ Banden of Sint-Pieter in ketens genoemd wordt) staat een wereldberoemd beeld van Michelangelo: zijn enorme Mozes. Michelangelo’s Mozes maakt deel uit van het grafmonument voor paus Julius II, die Michelangelo in 1505 naar Rome liet komen om alvast zijn pauselijk grafmonument te ontwerpen. Julius II stelde zich hierbij bepaald niet bescheiden op; het monument moest versierd worden met maar liefst veertig beelden. Michelangelo ging aan de slag en toog naar Carrara, waar hij in de marmergroeven het mooiste marmer uitzocht. Na acht maanden had hij …

Lees meer »