Na een pittige blessure kan Marloes gelukkig weer verder met het Romeinse Limespad. De zevende etappe voert van station Vaartsche Rijn naar Bunnik, een wandeling van zo’n vijftien kilometer.
Tijdens deze route loop je langere tijd dicht langs de Rijn, die onderweg overgaat van de Vaartsche Rijn in de Kromme Rijn.
Langs de Vaartsche Rijn
Marloes: ‘Het is een zomerse dag dus ik start rustig, met een lekkere cappuccino bij Broei, op nog geen honderd meter ten noorden van het station. Naast goede koffie kun je hier ook terecht voor ontbijt, lunch en diner. Ik neem in de schaduw op het terras plaats om de route nog even goed te bestuderen.
Het eerste stuk van de etappe is rechttoe rechtaan, vrij letterlijk. Want zodra je via de zuidkant onder het station doorloopt, wandel je eerst zo’n twee kilometer langs de Vaartsche Rijn, die een kaarsrechte lijn trekt op de kaart.
Als je de route in het wandelgidsje volgt, loop je over de stoep, maar het is veel leuker om op het grindpad te lopen dat vlak langs de vaart loopt. Zo kun je alle bootjes nog beter bekijken, net als de mooie panden die aan het water liggen.
Watertoren met historie
Al vanaf het station springt de Watertoren in het oog, uit 1906. De geschiedenis van deze plek gaat echter terug tot de vijftiende eeuw, toen op deze plek een industriestrook werd gebouwd. Hier werden onder andere bakstenen en vloertegels gemaakt.
Tussen 1600 en 1850 kreeg dit stukje de naam ‘De Helling’, vanwege de diverse scheepswerven die hun nieuwe schuiten voor de binnenvaart van de helling lieten lopen of juist weer optrokken voor reparatie.
Dit soort historische feitjes is te vinden op de route. Er hangen veel bordjes met informatie en er zijn zelfs muurschilderingen die deze periode uitbeelden.
De Vaartsche Rijn zelf is een afgegraven kanaal dat rond 1148 werd aangelegd om een betere verbinding te maken tussen de stad Utrecht en de rivier de Lek (bij Nieuwegein).
De reden hiervoor was dat de natuurlijke Rijnarmen rondom Utrecht destijds steeds meer verzandden, waardoor het met schepen steeds minder goed te bevaren was. Dit was een gevaar voor de handel tussen Utrecht en de grote rivieren.
Daarom besloot de bisschop van Utrecht een vaart aan te leggen. In de negentiende eeuw werd de Vaartsche Rijn grotendeels verbreed en opgenomen in het Merwedekanaal.
Met de aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal verloor deze route haar functie als hoofdweg en werd de oorspronkelijke Vaartsche Rijn in verschillende delen opgesplitst.
Het Limespad in Lunetten
Net voor ik Lunetten inloop, kijk ik nog een keer de Vaartsche Rijn over richting het station, terwijl ik de vaart voor een laatste keer oversteek. De volgende keer dat ik de Rijn weer tegenkom, is het de Kromme Rijn.
Door al deze recentere geschiedenis zou je bijna vergeten dat je het Limespad loopt, maar gelukkig kom ik een mooie markering tegen.
In Lunetten loopt het pad even door een woonwijk en de bebouwde kom, maar al snel ga je weer de natuur in. Je loopt afwisselend op een zandpad langs het fietspad en over een dijkje richting het zuidelijkste puntje van Lunetten.
Dan zitten de eerste vijf kilometer erop. Hier kun je ervoor kiezen om de route zuidwaarts te vervolgen, de snelweg over. Of je kunt even afwijken van de route, want op amper tien minuten lopen ten oosten van de route ligt Stadsboerderij Koppelsteede, een kleine omweg meer dan waard.
Bij deze stadsboerderij kun je even uitrusten en wat lekkers eten en drinken. Ik kies ervoor om de schaduw van het terras op te zoeken voor een lekkere lunch.
Dit is overigens ook een goed moment om je waterfles bij te vullen, want hierna kom je een tijdje geen faciliteiten meer tegen. Omdat het zo warm is, neem ik ook een ijsje. Ik kan er weer tegenaan!
Castellum Fectio – het oudste en grootste van Nederland
Wanneer je de route weer oppakt en de snelweg oversteekt, volgt een stuk van zo’n drie kilometer afwisselend langs een fietspad en een weg het buitengebied in. Dit is een minder interessant stukje, maar des te leuker is het als er opeens een boerderij-automaat aan de weg staat van Boer Gijs.
Hier kun je verschillende versnaperingen halen, perfect om de dorst te lessen. Met twee koude blikjes appelsap ga ik weer op pad, richting Fort bij Vechten.
Je komt echter eerst nog langs Castellum Fectio, het oudste en grootste castellum van Nederland en ook een van de belangrijkste forten langs de Neder-Germaanse Limes, de noordgrens van het Romeinse rijk.
Het fort ontleent zijn naam aan de inheemse naam voor de Vecht en werd gebouwd aan het begin van de jaartelling, met een strategische ligging, op de plek waar de Vecht zich afsplitste van de Rijn.
Rond het begin van onze jaartelling werd Fectio gesticht als uitvalsbasis voor Romeinse veldtochten richting Germanië. Toen de Rijn de vaste rijksgrens werd, groeide het uit tot een permanent castellum dat de grens bewaakte en de scheepvaart over de Rijn controleerde.
Het fort is meerdere eeuwen gebruikt en is verschillende keren herbouwd. Helaas zie je er vandaag de dag alleen niet meer zoveel van terug. Als je vanaf de weg richting het castellum loopt, zie je in eerste instantie een weids veld. Pas als je dichterbij komt, zie je dat de contouren van het fort nog steeds aanwezig zijn in het landschap door middel van een betonnen markering, waardoor je een duidelijker beeld krijgt van de enorme omvang van het castellum.
Twee werelderfgoedlocaties op één plek
Dat deze locatie ook na de Romeinse tijd van groot strategisch belang was, wordt duidelijk als je ziet hoe dicht Fort bij Vechten bij Fectio ligt. Dit fort werd gebouwd tussen 1867 en 1870, als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Het is een plek waar twee plekken op de Werelderfgoedlijst van Unesco samenkomen: de Neder-Germaanse Limes met de resten van Castellum Fectio en de Hollandse Waterlinies, waar Fort bij Vechten deel van uitmaakt. Je kunt in het fort het Waterliniemuseum bezoeken.
De route loopt dwars door het fort heen. Daarna is het nog een kleine vier kilometer lopen tot het eindpunt van de etappe van vandaag, station Bunnik.
Het laatste deel is prachtig, zeker wanneer je de Rijn weer tegenkomt, meanderend door het landschap. Vanaf nu is het de Kromme Rijn, een aftakking van de Rijn die rond het jaar 1000 is ontstaan.
Via Kasteel Rhijnauwen naar Bunnik
Je loopt door velden en langs mooie landhuizen zoals Kasteel Rhijnauwen waar je nog even aan het water kunt zitten met een drankje, want ook hier is een restaurant.
Ik loop echter door. Het pad langs het water wordt steeds smaller en je waant je echt even in een heel andere wereld. Om uit te komen bij station Bunnik, moet je wanneer je de bebouwing van Bunnik tegenkomt het pad langs het water helaas verlaten, maar tijdens de volgende etappe pak ik dat hopelijk weer op!’
De Limes als legende
Meer weten over de Romeinse Limes? Duik dan in De Limes als legende, voor een reis langs de historie van deze grens.
De Donau en de Rijn markeerden ooit de noordgrens van het Romeinse Rijk. Eeuwen later, in de vroegmoderne tijd, lagen deze rivieren in het hart van Europa. Zowel edelen als steden grepen hun band met de Romeinse oudheid aan om macht, roem en beschaving te claimen. Anderen benadrukten juist dat hun voorouders nooit door legioenen waren onderworpen en zo hun vrijheid hadden behouden.
Al deze claims vroegen om overtuigend bewijs. Historici werden ingeschakeld om lokale geschiedenissen te schrijven, collecties van antieke voorwerpen zagen het licht, en resten van Romeinse bouwkunst werden gekoesterd als tekenen van een voornaam verleden. Tegelijkertijd werden kastelen en kerken ontworpen als echo’s van de oudheid – herinneringen in steen die macht en privileges moesten onderstrepen.
In De Limes als legende verhaalt en verbeeldt Koen Ottenheym de herontdekking van de Limes. Hij laat overtuigend zien hoe herinnering, architectuur en identiteit samenvloeiden in een legende die Europa blijvend vormgaf.
De Limes als legende | Koen Ottenheym | ISBN 9789024475971 | € 39,90 | uitgeverij Boom | bestel De Limes als legende bij je lokale boekhandel of bij bol.com
