In elk taalgidsje staat hoe je een tafel reserveert, maar in geen enkel taalgidsje staat wat de eigenaar of ober je daarna vraagt. Daar gaat het mis: je zegt keurig de zin die je uit het hoofd hebt geleerd, je krijgt een vraag terug en het gesprek stokt.
Alessio Are geeft al jaren Italiaanse les en hoort dit na elke vakantie. Niet ‘Ik kon niets zeggen’ maar ‘Ik begon goed maar toen verstond ik het antwoord niet’.
Alessio: ‘Italiaans spreken kun je uit een boek leren, maar iemand echt verstaan leer je pas als iemand je vertelt wat er als antwoord vaak terug komt. In dit artikel deel ik vier momenten van een avond uit, met allebei de kanten van het gesprek, zodat je goed beslagen ten ijs komt in Italië.
De tafel: reserveren of gewoon binnenlopen
Aan de telefoon heb je eigenlijk maar één zin nodig: Buonasera, vorrei prenotare un tavolo per stasera.
Wat je terugkrijgt, is bijna altijd hetzelfde rijtje:
Per quante persone? Voor hoeveel personen?
Per che ora? Hoe laat?
A che nome? Op welke naam?
Die laatste is de valkuil, want het antwoord is niet mi chiamo. Het is simpelweg a nome Alessio: op naam van Alessio. Twee woorden, en je klinkt meteen als iemand die dit vaker doet.
Loop je zonder reservering binnen, dan volstaat Buonasera, un tavolo per due? met de vragende toon erbij. Dan komt meteen de eerste van de drie vragen die je gegarandeerd krijgt.
De drie vragen die altijd komen
Dentro o fuori? Binnen of buiten? In de zomer is dit vaak de eerste vraag die je krijgt. Je antwoordt met Fuori, grazie of met Dentro, fa un po’ freddo als het bijvoorbeeld is afgekoeld.
Naturale o frizzante? Water: plat of met bubbels. Je hoort ook liscia o gassata, dat is hetzelfde. Geen strikvraag, want in Italië zet men in een restaurant in principe geen kraanwater op tafel, tenzij je erom vraagt. Zeg dus gewoon wat je wil.
Avete deciso? Heeft u gekozen? Als het antwoord nee is, is de zin die je nodig hebt Ancora un minuto, grazie. Nog even. Ook zo’n zinnetje dat je meestal niet leert maar je regelmatig zal gebruiken.
Bestellen: vorrei of prendo?
Als je klaar bent om te bestellen, kun je beide vormen gebruiken, maar ze doen iets anders.
Vorrei is een voorwaardelijke wijs, letterlijk ‘ik zou willen’. Beleefd, een beetje voorzichtig, perfect aan de telefoon of als je iets vraagt wat misschien niet kan: vorrei vedere il menù, vorrei cambiare tavolo.
Prendo is gewone tegenwoordige tijd, ‘ik neem’. Dat is wat Italianen aan tafel zeggen, menu in de hand, keuze gemaakt: prendo una carbonara.
Dan is er nog de meest Italiaanse van de drie, korter dan allebei: per me una carbonara. ‘Voor mij een carbonara.’ Geen werkwoord, geen moeite, en het klinkt alsof je er thuishoort.
Wat je daarna hoort:
E da bere? En te drinken?
Prendete un antipasto? Nemen jullie een voorgerecht?
En aan het einde: altro? Nog iets?
Daarop is het antwoord ofwel wat je nog wil bestellen ofwel basta così, grazie, zo is het goed, dank.
De rekening vragen
Hier zit de grootste vergissing – en het is geen taalfout. In Italië komt de rekening niet vanzelf. Blijven zitten wachten wordt gelezen als ‘ze hebben het nog gezellig’ en je bent er zo een half uur mee kwijt.
Je vraagt er dus om en de nette manier is niet il conto roepen maar Ci fa il conto, per favore? Letterlijk: maakt u de rekening voor ons? Of korter, met oogcontact: il conto, quando può, de rekening, wanneer het u uitkomt.
Betalen: possiamo pagare con la carta? Meestal kan het, maar in een klein familierestaurant vraag je het beter even vóór je bestelt.
En dan de coperto, die twee of drie euro per persoon op de rekening. Dat is geen fooi en geen oplichterij: het is het couvert, brood en bediening en het staat altijd op de menukaart vermeld. Fooi geven is in Italië niet verplicht. Naar boven afronden is meer dan genoeg.
Een lijstje om te bewaren
Un tavolo per due, per favore. – Een tafel voor twee, alstublieft.
A nome Alessio. – Op naam van Alessio.
Fuori, grazie. / Dentro, grazie. – Buiten graag. / Binnen graag.
Naturale, per favore. – Plat water, alstublieft.
Ancora un minuto, grazie. – Nog even, we zijn er nog niet uit.
Per me una carbonara. – Voor mij een carbonara.
Basta così, grazie. – Zo is het goed, dank u.
Ci fa il conto, per favore? – Mogen we de rekening?
Possiamo pagare con la carta? – Kunnen we pinnen?
Wat deze zinnen gemeen hebben: het zijn er weinig, ze zijn kort en je hebt ze allemaal binnen één avond nodig. Leer ze niet als woordenlijst maar als gesprek — eerst wat jij zegt, dan wat je terug hoort.
Dat tweede deel slaat bijna iedereen over, en dat is precies het deel dat het verschil maakt tussen een zin opzeggen en een gesprek voeren. Buon appetito!’
Alessio Are is Italiaan en geeft Italiaanse les, zowel in Ede als online. Hij schrijft over de taal zoals die echt gesproken wordt op thuisitaliaans.com.
