Boeken: Lezen over Italië

Titiaan & Tiepolo

Of het toeval was of een vooruitziende blik, vlak voor vertrek naar Italië had Saskia in haar koffer nog een beetje ruimte weten te creëren voor twee boeken die tijdens deze reis wel heel goed van pas komen: De kunst van het kijken – Italiaanse renaissance schilderkunst en Het roze van Tiepolo. De kunst van het kijken werpt een nieuw licht op de Italiaanse renaissanceschilderkunst. In begrijpelijke taal en chronologische volgorde worden aan de hand van 180 meesterwerken van bekende kunstenaars als Botticelli en Mantegna, Perugino en Leonardo da Vinci, Rafael en Michelangelo, Correggio en Titiaan evenveel basisbegrippen uit de …

Lees meer »

De accabadora – Michela Murgia

Tot in de jaren vijftig van de twintigste eeuw had ieder dorpje op Sardinië een accabadora, een ‘laatste moeder’: een vrouw die zieken en ouderen hielp met sterven, net als een vroedvrouw helpt bij de geboorte. Bonaria Urrai is zo’n accabadora. Als zij en Maria over straat lopen, kijken de dorpsbewoners hen fluisterend na. De oude naaister Bonaria Urrai heeft Maria geadopteerd en in huis genomen. Ze voedt haar op, in de verwachting dat Maria later voor haar zal zorgen. Als vierde dochter van een straatarme weduwe was Maria eraan gewend op de laatste plaats te komen, altijd te veel …

Lees meer »

Het kleine geluk bijna verlost te zijn – Chiara Valerio

Alleen al om de titel zou Het kleine geluk bijna verlost te zijn alle fans van De eenzaamheid van de priemgetallen moeten aanspreken. Hoewel de boekenrecensent van La Repubblica het een boek vindt dat ‘is doordrenkt van pijn en verdriet’, is het verhaal veel hoopvoller dan De eenzaamheid van de priemgetallen. Het kleine geluk bijna verlost te zijn is in eerste instantie het kleine geluk van Giulia, die nog maar een klein meisje is als haar moeder zelfmoord pleegt. ‘Giulia, ik moet nu weg, papa staat beneden, je weet dat hij boos wordt als mama hem laat wachten. Maar dat …

Lees meer »

In de zee zijn krokodillen – Fabio Geda

Heel af en toe vind ik het erg jammer dat ik Italiaans spreek en lees en de meeste van mijn Nederlandse vrienden niet. Vooral als ik net een heel goed Italiaans boek heb gelezen dat nog niet vertaald is, waardoor ik er nog met bijna niemand over kan praten en discussiëren. Het liefst zou ik dan zin voor zin voor ze vertalen, zeker als het verhaal zo mooi is als In de zee zijn krokodillen van Enayatollah Akbari. Deze Afghaanse jongen wordt op de verkeerde plek en op het verkeerde moment geboren. Ook al is hij een kind zo groot …

Lees meer »

Breng alles terug naar huis – Nicola Lagioia

Volgens Paolo Giordano, de auteur van De eenzaamheid van de priemgetallen, is Breng alles terug naar huis de mooiste Italiaanse roman van de afgelopen jaren. Giordano: ‘Lagioia schreef een beangstigend fresco van een decennium dat ons allemaal heeft veranderd.’ Dat leek mij een goede reden om het boek van Nicola Lagioia aan te schaffen en te gaan lezen, en aangezien ik het helemaal met Giordano eens ben, ook voor jullie vandaag een stuk uit dit overrompelende verhaal: ‘Mijn vader had zich aan de armoede ontworsteld door uitsluitend op zijn eigen vergissingen te vertrouwen. Hij kon dus de eentonige laagvlakte van …

Lees meer »

Toto Aroma – de uitvinder van de pizza

Hoewel de Kinderboekenweek dit jaar in het teken staat van illustraties, wil ik de beroemde Italiaanse kinderboekenschrijver Roberto Piumini eigenlijk niet overslaan. Hoewel hij dus niet tekent, maar schrijft, is hij wel een echte kunstenaar, een woordkunstenaar, althans, zo noemt hij zichzelf. Hij heeft meer dan honderd romans, verhalen, toneelstukken, gedichten en liedjes geschreven, zowel voor volwassenen als voor kinderen. Een van zijn meest recent verschenen boeken in Nederland is Toto Aroma, dat vertelt over de uitvinder van de pizza, die net zo heet als het boek, Toto Aroma. Als kok is Toto in dienst van de koning van Napels. …

Lees meer »

Eten, bidden, beminnen (Eat Pray Love) – Julia Roberts in Rome

Vanaf vandaag is de film Eat, Pray Love, naar het boek van Elizabeth Gilbert dat in het Nederlands Eten, bidden, beminnen heet, dan ook eindelijk in de Nederlandse bioscopen te zien. Wie de film helemaal onbevangen tegemoet wil treden, moet eigenlijk niet verder lezen, maar aangezien velen het boek vast al kennen, kan ik wel een tipje van de sluier oplichten… Op haar dertigste heeft Elizabeth, in de film vertolkt door Julia Roberts, alles wat een ambitieuze, hoogopgeleide vrouw zich zou kunnen wensen: een echtgenoot, een huis en een succesvolle carrière. Maar in plaats van gelukkig te zijn wordt ze …

Lees meer »

Kleuren van Rome – Rosita Steenbeek

Ook Rosita Steenbeek liet zich betoveren door de sprookjesachtige sfeer van La Casina delle Civette, het Uilenhuisje, in de Villa Torlonia. In haar net verschenen boek, Kleuren van Rome, vertelt ze over deze bijzondere plek in Rome: ‘In de krant lees ik dat er een concert is in de Villa Torlonia, het grote ommuurde park aan de rand van de stad. Ik was er vaak langsgekomen maar nooit binnengegaan. Er lag een doem overheen omdat Mussolini daar had gewoond. Je hoorde er bijna nooit over, in tegenstelling tot de Villa Borghese of de Villa Doria Pamphili waar mensen gingen wandelen …

Lees meer »

Via Cappello 23 – Christiaan Weijts

‘Ik verdween tussen de mensen die zich in deze stad als spreeuwenzwermen verspreiden van plein naar plein en van eiland naar eiland. Ik hou wel van Venetië. Soms ben je in een stille steeg en duikt verderop een wandelaar op, die even plotseling als spoorloos weer verdwijnt. Soms tref je een binnentuin achter een poort waar bloemen hun geuren meegeven aan de hitte. Weliswaar vang je her en der flarden vioolmuziek op en opgetogen stemmen, maar de Venetiaanse vreugde is altijd doortrokken van een merkwaardig soort melancholie. Schoonheid bestaat hier niet zonder triestheid, verval is voorvoelbaar in grandeur. Bekijk je …

Lees meer »

De verboden vraag – Michael Morpurgo

‘De vraag die me het meest gesteld wordt, kan ik altijd heel makkelijk beantwoorden. Die vraag luidt: hoe ben je schrijver geworden? En gek genoeg luidt het antwoord: door iemand bijna precies diezelfde vraag te stellen. Dat ik de gelegenheid kreeg om die vraag te stellen kwam in de eerste plaats door een portie buitengewoon geluk. Dat kan ik beter maar even uitleggen. Mijn geluk was natuurlijk iemand anders zijn pech – wat wel vaker het geval is, heb ik gemerkt. Het telefoontje klonk paniekerig. Het kwam op een zondagavond. Ik werkte nog maar drie weken bij de krant. Dit …

Lees meer »

De vier jaargetijden – Laurel Corona

‘De zwart-met-zilveren voorsteven van de gondel verdween in een mist zo dik, dat hij siste bij het wijken rond de romp. Bij elke slag van de riem klonk een wervelende en weer in het water wegstromende, vage, onbenoembare melodie. De gondelier had zo langzaam gevaren dat hij niet helemaal zeker wist of hij de monding van het Canal Grande had bereikt. De lucht leek ingesloten te worden door de façades van de palazzi, waar de adellijke families van Venetië aan het avondmaal zaten, maar voor hem opende zij zich als een geeuw toen hij de brede lagune op voer. Hij …

Lees meer »

Wie houdt dan stand? – Andrea Bajani

‘Toen je de eerste keer wegging was ik nog klein. Het was een plezierreisje, vrienden opzoeken die hun geluk elders waren gaan beproeven. De avond tevoren had je op een velletje papier de wereld getekend en had je me laten zien waar je heen ging. Wij zijn hier, had je gezegd, en morgen ben ik daar, bij dat puntje. Je had met een rode viltstift een lijn getrokken die bij ons huis begon en daar eindigde. Dit is een brug, zei je, het is net of je naar de overkant van een rivier gaat. En dus hadden we alles onder …

Lees meer »

Een nieuwe zaak voor Guido Brunetti

Wie Venetië zegt, zegt Donna Leon. Haar serie met de sympathieke Venetiaanse politieman Guido Brunetti in de hoofdrol neemt duizenden lezers mee naar het leven in de oude dogestad. Goed nieuws voor al haar fans, want afgelopen zomer verscheen een gloednieuw deel in de – inmiddels negentien boeken tellende – Brunetti-reeks: Een kwestie van vertrouwen. Venetië gaat gebukt onder een zinderende hittegolf. Terwijl de stad overspoeld wordt met toeristen, proberen de Venetianen zelf het hoofd koel te houden. Ispettore Vianello heeft echter wel wat anders om zich druk over te maken. Zijn tante onttrekt om onverklaarbare redenen grote sommen geld …

Lees meer »

Belijdenissen van een Italiaan – Ippolito Nievo

Vóór 1861 was Italië een hopeloos samenraapsel van kleine stadstaatjes en gebieden die bezet waren door Frankrijk, Spanje of Oostenrijk. De Italiaanse auteur Ippolito Nievo (1831-1861) was een van de felste voorvechters van de Italiaanse eenheidsstaat. In zijn korte, bewogen leven schreef hij vele werken, waarvan Belijdenissen van een Italiaan het bekendste is. Hij stierf in de strijd voor eenheid: onderweg van Sicilië naar Napels leed zijn stoomboot schipbreuk voor de kust van Sorrento. Belijdenissen van een Italiaan opent met de woorden van Carlino Altovito: ‘Ik werd geboren als Venetiaan, maar zal […] sterven als Italiaan.’ Carlino groeit op in …

Lees meer »

Italianen voor gevorderden – Beppe Severgnini

In Rome las ik Italianen voor gevorderden, een onmisbaar boek voor elke Nederlander die zichzelf een Italiëkenner of een Italofiel wil noemen. Beppe Severgnini maakt in zijn boek een studie van het meest interessante onderdeel van Italië: de Italiaan zelf. De tocht op weg naar het innerlijk van de Italianen is zeer de moeite waard, maar niet zonder gevaren, en sommige reizigers aarzelen om eraan te beginnen. Ze worden weerhouden door gemakzucht en de angst om het geromantiseerde beeld van de Italianen dat ze voor zichzelf hebben opgebouwd te vernietigen. Voor de meeste Italianen zelf is het beangstigend om ongemakkelijke …

Lees meer »

Stad van het verlangen – Amsterdam

Marta Morazzoni brengt elk jaar een vijfdaags bezoek aan Amsterdam, de stad van Anne Frank, Spinoza en Rembrandt. De stad van de bruine kroegen, van Albert Cuyp en het begijnhof; van het Vondelpark met zijn joggers en skaters en een hond achterop de fiets. Haar ervaringen tekende ze op in een persoonlijk reisverslag, Stad van het verlangen – Amsterdam. Een heerlijk reisverslag van de Hollandse hoofdstad, maar dan met een Italiaanse inslag. Lees maar mee: ‘Als het vliegtuig de kustlijn volgt en over de grote zandduinen tussen Den Haag en Haarlem heen vliegt om te landen op Schiphol, het vliegveld dat …

Lees meer »

Op de fiets naar Rome en niet terug

Op 1 juni 2008 fietste Ilja Pfeijffer van Leiden naar Gorinchem, op een zesdehands Batavus-racefiets van 95 euro. Het was de eerste etappe van een fietstocht, een fietstocht die hem uiteindelijk in Rome zou moeten brengen. Maar dat is nog niet iets waar Ilja en zijn vriendin op dag 1 aan denken. Lees maar mee, met dit fragment uit De filosofie van de heuvel. Dag 1: zondag 1 juni 2008 Leiden – Gorinchem via: Zoeterwoude-Dorp, Zoetermeer, Gouda, Haastrecht, Schoonhoven 70 km (1-70), 15.45-21.15 zonnig en warm, nauwelijks wind ‘Er zijn meer mensen naar Rome gefietst en nog heel veel verder. …

Lees meer »

Julia – intrigerende familiegeschiedenis met Siena in de hoofdrol

‘Terwijl ik in de kathedraal opging in de herinnering aan dat zeldzame, emotionele gedweep van Umberto, kwam er een groep Britse toeristen achter me staan; hun gids vertelde geanimeerd over de vele mislukte pogingen om de oude grafkelder van de kathedraal te vinden en op te graven, die naar verluidt in de middeleeuwen had bestaan maar kennelijk voorgoed verloren was gegaan. Ik luisterde een poosje geamuseerd naar de sensationele draai die de gids aan het verhaal gaf, voordat ik de kathedraal weer aan de toeristen overliet en de Via del Capitano afslenterde om, tot mijn grote verrassing, weer op de …

Lees meer »

Het roerige leven van Alfonsina Strada

Nu de renners in de Tour de France vandaag hun laatste etappe rijden, mag ik vast wel weer even over de Giro schrijven, de grote Italiaanse wielertocht die dit jaar in Amsterdam startte. Van een trouwe fan van Ciao tutti kreeg ik namelijk het boek Het roerige leven van Alfonsina Strada in handen, dat het verhaal vertelt van de eerste vrouw die ooit de Giro reed. Nu ben ik eerlijk gezegd niet zo’n wielerfan, maar ik werd vanaf de eerste pagina gegrepen door deze dappere Alfonsina. In een tijd waarin vrouwen slechts werden gezien als accessoire van de man (en …

Lees meer »

Elke dag in Toscane – Frances Mayes

Helaas is dit onze laatste dag in Toscane, vanavond wordt er weer gewoon Amsterdamse lucht ingeademd. Gelukkig kan ik met Elke dag in Toscane de komende dagen nog even de heimwee de kop indrukken. In haar nieuwste boek vertelt Frances Mayes, beroemd van haar eerdere Toscane-romans Een huis in Toscane (dat is verfilmd als Under the Tuscan Sun) en Bella Toscana, het lyrische verhaal over haar twintig jaar durende liefdesaffaire met Toscane, de mensen, de cultuur en de levensstijl. Daarnaast vertelt ze over het verrukkelijke leven in Bramasole, haar huis in de buurt van Cortona, geeft ze je haar favoriete …

Lees meer »

Italiaanse buren – Tim Parks

De Engelse schrijver Tim Parks emigreerde naar Italië en kreeg daarmee niet alleen te maken met zijn Italiaanse buren, maar ook met de Italiaanse manier van leven. Hij heeft aan den lijve ondervonden hoe moeilijk het is niet te verdwalen in de doolhof van regels, gewoontes, normen en waarden die het alledaagse leven in Italië bepalen. Tegelijkertijd heeft hij geleerd te genieten zoals alleen een Italiaan dat kan. Inmiddels wil Parks nooit meer weg uit Italië en is hij gehecht geraakt aan de chaos en het gebrek aan structuur, maar vooral aan de onverwachte belevenissen die dit vaak oplevert. In …

Lees meer »

Deze laatste zomer – Cesarina Vighy

‘Ik ging écht naar Rome. […] Ik kende de stad al en ik hield van haar alsof ze een mens was, met diezelfde begeerte, met diezelfde angst om haar kwijt te raken, de angst om haar niet volledig te bezitten, die nu eenmaal bij de liefde horen. Ik verlangde nu al naar de dag waarop de hartstocht overgaat in kalme genegenheid, die dag waarop ik zozeer deel van haar zou uitmaken dat ik me net als alle werkelijke bewoners zou beklagen over haar gebreken en haar ongemakken. Wat ik in die tijd nodig had was óf een kluizenaarsgrot om me …

Lees meer »

Zwarte zon – Andrea Camilleri over Caravaggio

Tijdens een verblijf op Sicilië ontmoet de Italiaanse schrijver Andrea Camilleri een mysterieuze, onbekende man. Deze man laat hem een unieke verzameling notities zien, die zijn geschreven door Caravaggio. De beroemde en beruchte schilder, die leefde van 1571 tot 1610, blijkt tijdens zijn verblijf op Sicilië en Malta (1606-1609) een soort dagboek te hebben bijgehouden. In Zwarte zon, een historische roman waarin deze teruggevonden zeventiende-eeuwse aantekeningen zijn verwerkt, staan de kwellingen en catastrofes van Caravaggio tijdens de laatste jaren van zijn leven centraal; hij is in die periode voortdurend op de vlucht. Camilleri baseert zich in deze reconstructie op een …

Lees meer »

Lorenzo & Giovanna – Schoonheid en noodlot in Florence

ARS VITINAM MORES ANINUMQUE EFFINGERE POSSES PULCHRIOR IN TER RIS NULLA TABELLA FORET Zo luidt de tekst op het cartellino op de achtergrond van dit schilderij. Het is een variatie op de slotregels van een epigram van Martialis, die zich in net zulke bewoordingen uitliet over een jeugdportret van Marcus Antonius Primus. De woorden vormen, net als het lieftallige portret, een compliment voor het jonge meisje: ‘O kunst, als jij de zeden en de geest zou kunnen uitbeelden, dan zou er op aarde geen mooier schilderij te vinden zijn.’ Het meisje dat op dit schilderij is afgebeeld is de jonge Giovanna degli Albizzi. In 1486 …

Lees meer »