Ga op pad met onze City Walks!

Een stukje Florence in Rome

In de Scuderie del Quirinale, de voormalige pauselijke paardenstallen boven op het Quirinaal, worden telkens weer interessante exposities gehouden, die enorm veel bezoekers trekken. Voor de meesterwerken van Caravaggio en later die van Lorenzo Lotto trokken tienduizenden toeristen van over de hele wereld naar Rome, en ook de Romeinen zelf trotseerden graag de lange rij om de schitterende overzichtstentoonstellingen te zien.

Nu worden de Florentijnse schilder Filippino Lippi en Sandro Botticelli vereerd met een grote tentoonstelling. De Scuderie veranderen even in het Florence ten tijde van de vijftiende eeuw, waar beide schilders woonden en werkten. Als bezoeker maak je een tocht door de ruim dertig jaar die de kunstenaars in de hoofdstad van de renaissance inspiratie opdeden en de meest unieke fresco’s en schilderingen vervaardigden.

Botticelli hebben we op Ciao tutti wel eerder voorbij zien komen, maar Lippi is in elk geval hier een vrij onbekende schilder. Toch heeft hij veel prachtige werken nagelaten, zoals deze tere Madonna, die je nu in heel Rome ziet opduiken aangezien dit schilderij is gekozen als aankondiging voor de tentoonstelling.

Filippino Lippi, Madonna in adorazione del Bambino, Galleria degli Uffizi Florence

Stefano Zuffi schrijft in De kunst van het kijken over Lippi: ‘Het grote belang van Filippino Lippi voor de Florentijnse kunst in de tweede helft van de vijftiende eeuw wordt langzaam maar zeker door kunstcritici en het publiek erkend. Hij was geen tweederangs figuur maar juist een hoogst origineel schilder met een grote expressie kracht.

Filippino was de zoon van twee kloosterlingen, Fra Filippo Lippi en Lucrezia Buti. Hij werkte van jongs af met zijn vader samen, en voltooide na diens dood de fresco’s in de Dom van Spoleto. In 1472 kwam hij naar Florence en sloot hij vriendschap met Botticelli. In hun jonge jaren hadden de twee schilders veel stilistische kenmerken gemeen, maar rond 1480 vond Filippino Lippi, terwijl hij het contact aanhield, zijn eigen plek in Florence.

In deze periode (rond 1485) voltooide hij de fresco’s van Masaccio en Masaolino in de Cappella Brancacci. In 1488 werd Filippino naar Rome gestuurd om er de Cappella Carafa in de Santa Maria sopra Minerva te beschilderen. Terug in Florence voelde de schilder scherp de crisis van het humanisme aan na de dood van Lorenzo il Magnifico (1492), ten tijde van Savonarola’s donderpreken. Hij drukte zijn bezorgdheid uit in schilderijen die overlopen van spanning en symboliek.’

Een van die schilderijen is het visioen van de heilige Bernardus, dat normaal gesproken te zien is in de Badia Fiorentina in Florence maar nu even naar Rome is verhuisd:

Dit schilderij maakte Lippi eigenlijk voor een kerk in de buurt van Florence, maar tijdens het beleg van de stad (1529) werd het kostbare doek in veiligheid gebracht in de Badia Fiorentina, waar het zich nog steeds bevindt. De opdrachtgever, Pietro del Pugliese, zie je – zoals gebruikelijk was voor die tijd – in de hoek rechtsonder afgebeeld.

Op een van de doeken van Botticelli dat nu in de Scuderie te zien is (maar normaal gesproken in de Galleria degli Uffizi hangt), zien we bijna de hele Medici-familie opduiken. Het schilderij, met als onderwerp de aanbidding van het kindje Jezus door de drie wijzen, herbergt niet alleen Lorenzi il Magnifico (rechtsonder, in een blauwe mantel en met het hoofd schuin), maar ook Cosimo il Vecchio (de wijze die geknield aan Maria’s voeten zit) en diens zoon Piero il Gottose (de man met de rode mantel in het midden van het doek).

De opdrachtgever van dit doek, Gaspare Zanobi del Lama, is wat minder nadrukkelijk aanwezig. Hij is de man rechts in het midden, met een lichtblauwe mantel, grijzend haar en een uitgestoken wijsvinger. Op de plek waar bij Lippi de opdrachtgever stond, zien we hier Botticelli in hoogsteigen persoon, in een goudkleurige mantel.

Er valt dus op zo’n schilderij veel meer te ontdekken dan je op het eerste gezicht zou denken. De tentoonstelling in de Scuderie neemt je dan ook echt even mee naar het Florence van weleer, niet alleen door de voorstellingen maar ook en vooral door de personen die her en der opduiken en je een idee geven van hoe het leven er toen moet hebben uitgezien. Een echte aanrader dus, tijdens je bezoek aan Rome.

De tentoonstelling is nog te zien tot en met 15 januari 2012. Meer informatie vind je op de website van de Scuderie, waar je ook meteen een kaartje voor deze Florentijnse belevenis kunt kopen.

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Een reactie

  1. Het schilderij wat op de aankondiging staat vind ik zo mooi……, de blauwe kleur
    is helemaal mijn lievelingskleur.
    Toch naar Rome?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *